هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
هفته نامه عصر ارتباط - اولین و پر تیراژترین هفته نامه iCT کشور

"نشانه‌گذاری" منبع درآمد جدید برای بانک مرکزی؟

"نشانه‌گذاری" منبع درآمد جدید برای بانک مرکزی؟
"نشانه‌گذاری" منبع درآمد جدید برای بانک مرکزی؟

سال گذشته رییس‌کل بانک مرکزی، در همایش بانکداری الکترونیک و نظام‌های پرداخت تقویت کارایی نظام بانکی کشور را از طریق به‌کارگیری فناوری‌های نوین و تسهیل سیستم‌های پرداخت را یکی از مهم‌ترین اولویت‌های بانک مرکزی دانست که از دید رییس کل تحقق آن تنها با تأمین زیرساخت‌های بانکداری الکترونیک مطابق با استانداردهای جهانی میسر خواهد شد.

اما موضوع مورد بحث در این مقال این نکته است که بارها از زبان مدیران ارشد بانک مرکزی شنیده‌ایم که آنها خود را موظف به «پایشگری نظام‌های پرداخت» می‌دانند و معتقدند که بانک مرکزی در این حوزه به‌دقت ساختار کنونی و روندهای آتیِ نظام‌های پرداخت را بررسی و تحلیل می‌‌کند و بر اساس وظایف محوله سیاست‌ها، دستورالعمل‌ها و نیز بازطراحی‌های مقتضی در نظام‌های پرداخت را تدوین و به بازیگران این صنعت ابلاغ می‌کند. بانک مرکزی در تمامی این اقدامات حفظ ثبات نظام‌های پرداخت، رعایت حقوق مشتریان و نیز ترویج رقابت در این صنعت را به‌عنوان هدف دنبال می‌کند چراکه مسوولان بانک مرکزی عمیقاً باور دارند که تغییر روش‌ها و مدل‌های کسب‌وکار که برآمده از رقابت هستند به‌شرط عدم آسیب‌رسانی به ثبات نظام‌های پرداخت و رعایت حقوق مشتریان آثار مثبتی را به همراه دارند.

به گفته رییس کل، بانک مرکزی به‌عنوان پایشگر نظام‌های پرداخت اصولی را در انجام مسئولیت‌های خود مدنظر دارد که خط‌مشی و برنامه‌ریزی‌های بلندمدت بانک مرکزی تحت تأثیر قرار می‌دهد. برخی از مهم‌ترین این اصول عبارت‌اند از: «حفظ ثبات نظام‌های پرداخت»، «تأمین امنیت روش‌ها و ابزارهای پرداخت»، «جبران شکست در ناهماهنگی و افزایش سطح رقابت بانک‌ها»، «ارزیابی انطباق با استانداردها در کسب‌وکارهای نوین»، «حمایت از حقوق مشتریان»، «ارتقای شمول مالی»، «یکپارچه‌سازی و استانداردسازی زیرساخت‌های بانکداری الکترونیک.»

 

از شعار تا عمل

در نگاه اول به سخنان رییس کل بانک مرکزی روزنه‌های امیدی دیده می‌شود که نظام بانکداری الکترونیکی کشور تصمیم دارد در بکارگیری فناوری‌های نوین گامی اساسی بردارد اما در عمل شاهد این هستیم که این بانک نه تنها به رویکرد و وعده‌های خود توجه ندارند بلکه در عمل نیز برخلاف جریان آب در حال حرکت هستند.

ابتدای مرداد ماه امسال مدیرت فناوری‌ اطلاعات اداره نظام‌های پرداخت پیش نویس معماری کلان پرداخت مبتنی بر نشانه‌گذاری را به شبکه بانکی ابلاغ کرد که حاوی نکاتی است که به نظر می‌رسد مشکلات اساسی روش ارایه شده مثل روز روشن است و اینکه چرا این مستند با این همه ایراد ابلاغ شده سوال برانگیز است.

 

مشکلات اساسی

در هر حال بخش 1 سند معماری کلان پرداخت مبتنی بر نشان گذاری ممیزی عملکردی دنا و مانا به منظور حصول اطمینان از صحت عملکردو برقراری امنیت درسیستم‌های آنها  بر عهده بانک‌ها گذاشته شده است که به نظر می‌رسد این موضوع نگرانی‌های ذیل را برای بانک‌ها ایجاد کرده‌است:

1.1.         تایید امنیتی مرکز مانا توسط بانک  تنها در حالی ممکن است که مرکز مانا زیر مجموعه بانک باشد در غیر این صورت این امر دارای پیچیدگی‌های زیادی خواهد بود، لذا به نظر می‌رسد مراکز مانا توسط نهاد ناظر (بانک مرکزی و سهند) بررسی و مجوز کسب فعالیت آن به شبکه بانکی ابلاغ شود.

1.2.         در خصوص مراکز دنا نیز این امر با توجه به تعدد این مراکز تایید امنیتی آن توسط بانک بسیار زمان بر و پیچیده خواهد بود، ضمن آنکه مجوز فعالیت مالی توسط نهادهای خارج از بانک باید توسط نهادهای نظارتی صادر شود، لذا به نظر می‌رسد در این خصوص باید تاییدهای لازم همانند مرکز مانا برعهده نهاد ناظر گذاشته شود و یا استانداردها و قوانین آن تهیه و به شبکه بانکی ابلاغ شود.

2.    وظیفه بانک در خصوص تعیین سیاست‌های بانکی صدور نشانه برای مانا  با توجه به سیاست‌های داخلی هر بانک خواهد بود و ممکن است تفاوت‌های اساسی در بین بانک‌ها سبب پیچیدگی و عدم تمایل مردم به استفاده از این خدمات شود، لذا ‌باید قواعد وکلیات صدور نشانه توسط بانک مرکزی ابلاغ شود.

3.    در اکوسیستم نشانه‌گذاری عنوان شده است درخواست تغییر وضعیت نشانه توسط مشتری باید از طریق دنا ارسال شود و امکان اصلاح نشانه توسط بانک صادر کننده کارت لحاظ نشده است، با توجه به اینکه بانک نقطه تماس و سرویس دهنده اصلی به مشتری است باید امکان تغییر وضعیت در یک یا همه نشانه‌های فعال مشتری و بر اساس درخواست وی توسط بانک وجود داشته باشد.

4.    در بلند مدت و با استقبال مشتریان از خدمات پرداخت مبتنی بر نشان‌گذاری تعداد تراکنش‌ها در  شبکه افزایش خواهد داشت و موجب بزرگ شدن  سهند به موازات مرکز شتاب خواهد شد، این امر سبب افزایش گلوگاه‌های اکوسیستم پرداخت و در نهایت کاهش کیفیت خدمات خواهد شد، لذا به نظر می‌رسد با توجه به روند جاری رشد تراکنش‌ها و تاثیر ایجاد زیرساخت نشان گذاری بر افزایش نرخ رشد تراکنش‌ها، ارایه خدمات پرداخت با مشکلات متعددی همراه خواهد شد.

5.    در هیچ یک از بخش‌های مستند به استانداردهای ترمینال‌ها و پذیرندگان بابت ارایه سرویس خدمات پرداخت مبتی بر نشان گذاری اشاره نشده است.

6.    بر اساس مستندات ، نشان‌‌های ارایه شده بر حسب درخواست دنا، تنها روی پذیرندگان و ابزارهای درخواست کننده قابل استفاده خواهد بود با توجه به تعدد ارایه دهندگان خدمات در کشور به خصوص در  حوزه ارایه دهندگان خدمات پرداخت(PSP)، پیشنهاد می‌‌شود جهت کاهش پیچیدگی در استفاده از خدمات مبتنی بر فناوری NFC و همچنین تعدد تعداد نشان براساس هر کارت مشتری، امکان تولید نشان مشترک و همچنین زیرساخت عمومی در شبکه پرداخت برای استفاده از خدمات و خرید براساس فناوری مذکور در اکوسیستم پرداخت ایجاد شود.

7.    در اکوسیستم پرداخت مبتنی بر نشان گذاری همچنان تمامی تراکنش‌ها آنلاین است و راهکاری در خصوص انجام تراکنش‌های آفلاین ارایه نشده است، لذا با توجه به شدت افزایش تعداد تراکنش‌ها با توسعه خدمات پرداخت مبتنی بر نشان گذاری و توجه به اینکه بکارگیری این استاندارد در اصل جهت ارایه خدمات کیف پول و تراکنش‌های خرد در شبکه‌های پرداخت است پیشنهاد می‌شود در اکوسیستم پرداخت تغییرات لازم به منظور امکان انجام تراکنش‌های خرد(کیف پول) به صورت آفلاین ایجاد شود.

8.    در مستندات ارایه شده در خصوص کارمزد خدمات مبتنی بر نشان گذاری هیچ‌گونه اشاره ای نشده است با توجه به اهمیت هزینه و منافع طرح، جهت تصمیم‌گیری بانک‌ها تعیین و ابلاغ نرخ کارمزد خدمات در این خصوص پیش از هر گونه اقدامی ضروی است.

هدف از بکارگیری استانداردهای نشان‌گذاری کاهش شدت اثر وقوع ریسک در سیستم‌های پرداخت و براساس استانداردهای EMV است با وجود ضعف‌های شدید حاکم بر شبکه پرداخت پرداخت و کارت‌های مغناطیسی لازم است در خصوص بکارگیری استانداردهای EMV در شبکه پرداخت اقدامات متناسب انجام شود.

 

جمع بندی

برخی از کارشناسان معتقدند برخلاف رویه‌های پدافند غیرعامل بانک مرکزی به جای متمرکز کردن خدمات در جهت افزایش امنیت در مستند ارایه شده امکان افزایش گلوگاه‌های ارتباطی را فراهم کرده که نه تنها می‌تواند انجام تراکنش‌ها را با خطای بسیار مواجه کند بلکه موجبات رخنه‌های امنیتی را نیز بیشتر کرده است.

البته عده‌ای دیگر معتقدند از آنجا که بانک مرکزی این روزها متهم است که به جای رگولاتوری، حوزه اجرایی خود را روز به روز گسترده‌تر می‌کند و با ارایه این مستند سعی در ایجاد فضایی برای خود دارد تا به اسم امنیت، مجددا تمامی اکو سیستم پرداخت از این طریق را به دست بگیرد و همچون تجربه شتاب و شاپرک سعی در ایجاد درآمد جدیدی برای خود و شرکت‌های زیرمجوعه خود دارد.

درج دیدگاه

بررسی بازی