کانال تلگرام هفته نامه عصر ارتباط

نظارتی در کار نیست، اما اعتماد مردم ارزان به‌دست نمی‌آید

  • 11 آذر 1396
  • نادر نينوايي



    سه سالی می‌شود یک فروشگاه اینترنتی که به گفته برخي سرمایه‌گذاری اروپایی دارد، مشغول انجام کارهایی است که تا سال‌ها قبل حتی امکان تصور و تخیل در رابطه با آن در کشور وجود نداشت.

    اكنون این فروشگاه‌ اینترنتی به‌راحتی در حال تزریق و جا انداختن فرهنگ و تقویم غربی به جای مناسبت‌های ملی کشور است.

    سه سال است که پدیده‌ جدیدی با عنوان بلک‌فرایدی یا جمعه سیاه از سوی چند فروشگاه اینترنتی کشور در حال اجراست و سال به سال هم با شور و حمایت فروشگاه‌های بیشتری برگزار می‌شود. **اگر تا پیش از این تبلیغات فرهنگی و تجاری این فروشگاه‌ها محدود به سایت‌ها و رسانه‌های کوچک یا وابسته به خود این کسب‌وکارها بود، حالا و در سایه بی‌توجهی متولیان فرهنگی کشور، خبرگزاری سازمان تبلیغات اسلامی (خبرگزاری مهر) که کار اصلی آن از اسم آن نهاد پیداست، خود به یکی از مبلغان فرهنگی این فروشگاه‌ها تبدیل شده است.**

    موضوعی که در سال‌های قبل حساسیت برخی رسانه‌های کشور را به‌دنبال داشت و از آنجا که مانند موارد دیگر توجهی به آن نشد، سال به سال و پس از مناسبت‌هایی همچون ولنتاین، هالووین و کریسمس شاهد افزودن برگه‌های جدیدی از فرهنگ و مناسبت‌های ملی و مذهبی غرب به بهانه‌های مختلف در کشور هستیم. این بار قرعه به نام جاانداختن بلک‌فرایدی افتاده است و اینکه مناسبت بعدی چیست باید منتظر تصمیم و اراده فروشگاه‌های اینترنتی باشیم!

    **اگرچه هیچ‌گاه از سوی فروشگاه‌های اینترنتی کشور پاسخ مشخصی به چرایی اتکا نکردن به مناسبت‌های داخلی برای در نظر گرفتن تخفیف‌های فروش داده نشده است و کسی هم کاری به این رویدادها ندارد.**

    امسال اما فارغ از مباحث فرهنگی و انبوهی از پرسش‌های بی‌پاسخ، اتفاقاتی در این فروشگاه‌های اینترنتی رخ داد که از نگاه مردم و برخی رسانه‌های غیر وابسته به این فروشگاه‌ها پنهان نماند.

    قيمت‌هاي غيرواقعي تخفيف‌هاي اينترنتي

    امسال دو فروشگاه اينترنتي با قرار دادن سوم آذرماه به‌عنوان آخرين جمعه سال 2017 ميلادي به يكباره اجناس خود را به حراج گذاشتند.

    اين فروشگاه‌ها البته از يكي دو هفته قبل با تبليغات گسترده در فضاي مجازي كاربران ايراني را به شركت در حراج سوم آذر ترغيب مي‌كردند.

    اندكي پس از اعمال این تخفيف‌ها، اما صداهایی از گوشه‌وکنار شبکه‌های اجتماعی بلند شد که بخش زیادی از این تخفیف‌ها سرکاری و در برخی موارد کلاهبرداری بوده است.

    **برخی كاربران در شبكه‌هاي اجتماعي با انتشار مطالبي مدعي شدند كه قيمت اجناس حتي پس از تخفيف‌هاي بلك‌فرايدي به‌مراتب بالاتر از قيمت واقعي اجناس است!**

    در گزارش یکی از رسانه‌ها آمده بود: برخی فروشگاه‌های اینترنتی پیش از فرا رسیدن جمعه سیاه غربی، قیمت اغلب اجناس خود را که پیش‌بینی فروش آنها در این رویداد می‌شود، بالا می‌برند و در زمان موعد تخفیفی روی آن ارايه می‌دهند که شاید در نهایت از قیمت اصلی محصول نیز گران‌تر تمام شود!

    در يك نمونه، يكي از كاربران مدعي شده كه یک دوربین دیجیتال که در بازار 3‌ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان قیمت دارد، در یکی از این سایت‌ها 4 میلیون و ۸۰۰ هزار تومان قیمت خورده بود که بعد از تخفیف برای آن قیمت 4 میلیون و ۱۰۰ هزار تومانی در نظر می‌گیرند.

    ** در نمونه‌ای دیگر یکی از کاربران با انتشار تصاویر ذخیره‌شده از قیمت‌های یکي از فروشگاه‌هاي اینترنتی نوشته بود: محصولی را یک هفته قبل از جمعه سیاه از این فروشگاه به قیمت 75 هزار تومان خریده بود، اما پس از اعمال تخفیف‌های ادعایی از سوی این سایت، قیمت این محصول به 85 هزار تومان رسیده بود! **

    نبايد از نظر دور داشت جنسي كه با 70 درصد تخفيف در يك فروشگاه اينترنتي قابل فروش است، قيمت تمام‌شده واقعي آن چقدر است و در بقيه ايام سال بابت فروش آن چه ميزان سود نصيب فروشگاه‌هاي اينترنتي مي‌شود.

    به‌نظر مي‌رسد برخی فروشگاه‌هاي اينترنتي براي آنكه بتوانند تخفيف‌هاي بلك‌فرايدي را براي خريداران اعمال كنند، ابتدا از مدتی قبل قيمت‌ها را بالا برده و سپس براي جمعه سیاه! به يكباره آنها را به میزانی كاهش داده‌اند تا توجه مخاطبان کم و بی‌اطلاع را به خود جلب کند.

    به اين ترتيب فروش اجناس به نصف قيمت كه وعده آن داده شده نه‌تنها اعمال نشده بلكه درواقع اجناس با قيمت گران‌تر هم فروخته شده‌اند.

    با اين وجود **بسياري از كاربران بدون آنكه از قيمت واقعي اجناس مطلع باشند تحت تاثير تخفيفي كه فروشگاه‌هاي اينترنتي اعمال كرده دچار جو هيجاني شده و به خريد بي‌رويه اجناس اقدام مي‌كنند.**

    عموما تخفيف روي اجناس زماني اعمال مي‌شود كه يا تغيير فصلي صورت گرفته باشد و اجناس فصل قبل مانده باشند يا به علت از مد افتادن، فروشگاه‌ها به يكباره اجناس خود را به حراج بگذارند. در خصوص تخفيف‌هاي اعمال‌شده در سوم آذر كه توسط برخی فروشگاه‌های اينترنتي مطرح كشور صورت گرفت، هيچ‌يك از اين اتفاقات رخ نداده است.

    فراموش نكنيم در كشورهاي غربي جمعه سياه درست قبل از عيد آنها يعني كريسمس است، اما در ايران هيچ مناسبت خاصي وجود ندارد و فروش این اجناس به‌جز ترويج مصرف‌گرايي كه سود سرشاري براي فروشگاه‌هاي اينترنتي دارد، هيچ فايده‌اي براي كاربران ايراني ندارد.

    به هر ترتیب آن‌طور که رسانه‌های زیادی نیز گزارش کردند، یکی از گله‌های بزرگ مخاطبان این رویداد، به‌خصوص در کالاهای تخصصی این بود که قیمت‌های اولیه بسیار غیرواقعی است و حتی با وجود تخفیف چنددرصدی نیز این قیمت باز هم منطقی به‌نظر نمی‌رسد، چون می‌توان در بازار و فروشگاه‌های تخصصی قیمتی به‌مراتب پایین‌تر آن را پیدا کرد.

    از دسترس خارج شدن ‌سايت فروشگاه‌هاي اينترنتي

    اگرچه هجوم كاربران ايراني به صفحه فروشگاه‌هاي اينترنتي داخلي كه اعمال تخفيف كرده‌اند حتي باعث شد كه براي ساعاتي صفحه دو فروشگاه اينترنتي مطرح كشور از دسترس خارج شود، اما بسياري از كاربران پس از ديدن قيمت‌هاي اعلامي و مشاهده اينكه خبري از تخفيف واقعي نيست، از خريد جنس منصرف شدند.

    پايين آمدن سرور دو فروشگاه اينترنتي در زمان حراج (البته به‌زعم خودشان!) نيز در جاي خود جاي سوال دارد و به نظر لازم بود پيش از اعلام تخفيف‌ها فكري به حال پشتيباني سايت‌هاي خود كرده و ظرفيت آنها را افزايش می‌دادند.

    اجرا نكردن تمهيدات لازم براي اعمال حراج اينترنتي و به وجود نياوردن ظرفيت و زيرساخت لازم براي پشتيباني از سايت فروشگاه‌هاي اينترنتي در این مناسبت از جمله نكاتي بود كه گوياي بي‌برنامگي فروشگاه‌هاي اينترنتي در اجراي اين طرح بود.

    حراج خارجي و داخلي در مناسبت غيرايراني

    اگرچه با توجه به اينكه مراسم جمعه سياه مربوط به فرهنگ غربي و مسيحي است، انتظار مي‌رفت كه فقط برندهاي خارجي به آن بپردازند، اما به‌دليل فضاي هيجاني ايجادشده برندهاي داخلي نيز بعضا به جريان غالب اعمال تخفيف‌ها پيوستند.

    در ادامه پيوستن برندهاي مختلف به اين حراج، در نهايت كار به جايي رسيد كه حتي كالاهاي مصرفي مانند انواع شوينده‌ها هم تخفيف‌‌هايي را براي بلك‌فرايدي در نظر گرفتند.

    این در حالی است که برای ارايه تخفیف كالاهاي داخلي معمولا قانون وجود دارد و فروشگاه‌های مختلف سنتی موظف هستند پیش از برگزاری حراج، هماهنگی لازم را با اتحادیه مربوطه خود انجام دهند و حراج خود را زیر نظر اتحادیه برگزار کنند. در مورد اقدام اخیر فروشگاه‌های اینترنتی مشخص نیست چنین مجوزی اخذ شده یا نه، اما اگر هم اخذ نشده باشد به‌هیچ‌وجه جای تعجب ندارد و کاری هم از نهادهای مسوول در این عرصه بر نمی‌آید و تعجبی هم از این بابت نیست.

    با توجه به اينكه اعمال تخفيف براي اجناس خارجي نياز به مجوز ندارد، اما اعمال آن براي اجناس ايراني مستلزم دريافت مجوز است، در حراج بلك‌فرايدي كشور به بازار بزرگي براي فروش اجناس خارجي تبديل شده و در اين رقابت نابرابر توليد‌كننده ايراني نيز اجازه به حراج گذاشتن اجناس خود را ندارد و آنهايي كه به اين حرج پيوسته‌اند هم با جرايمي سنگين روبه‌رو مي‌شوند.

    درواقع در حالي كه بايد با توجه به نياز كشور و تمركز برنامه‌هاي ملي بر توليد داخل و اقتصاد مقاومتي به فروش اجناس داخلي تمركز مي‌شد، تحت تاثير حراج اجناس خارجي و محروم شدن فروشنده ايراني از اعمال حراج، بازار ايران به صندوق تجارت خارجي‌ها تبديل شده است.

    بنجل‌فروشی یا کالاهای اساسی

    يكي دیگر از انتقادهایي که در شبکه‌های اجتماعی از سوی مردم و رسانه‌های زیادی مطرح شد، فروش اجناس بنجل و كم‌كيفيت در اين حراج بود.

    درواقع فروشگاه‌هاي اينترنتي اجناس بنجلي را كه از مد افتاده‌ يا شامل وسايل بسيار پيش پا‌افتاده و كم‌استفاده بوده كه گاه در مترو توسط دستفروشان به قيمت ناچيز عرضه مي‌شوند، به حراج گذاشتند!

    اگر اين حراج اينترنتي فروشگاه‌هاي آنلاين ايراني را با حراج‌هاي برند‌هاي معرف در خارج كشور مقايسه كنيد، متوجه كپي ضعيف كسب‌و‌كارهاي اينترنتي ايراني از نمونه‌هاي خارجي مي‌شويد.

    **بر اساس گزارش رسانه‌ها، یکی دیگر از گلایه‌های کاربران این بود که حراج کالاهایی مانند خمیر دندان، جوراب، زیرپوش و لباس زیر، شوینده‌های معمولی، قهوه‌های فوری، پوشک بچه، چای سیاه خشک، زعفران و کالاهایی از این دست جزو اجناس حراجي فروشگاه‌هاي اينترنتي ايران براي بلك‌فرايدي بودند که با وجود تخفیف هم قیمتشان هنوز با بازار تفاوتی نداشت. **

    درواقع اين فروشگاه‌ها به جاي آنكه در زمان حراج فرصتي براي مشتريان خود قائل شوند كه بتوانند اجناس با كيفيت و گران‌قيمت را بخرند، از حراج به‌عنوان بهانه‌اي براي فروش اجناسي كه روي دستشان مانده استفاده كردند. اين اقدام البته توسط برخي از كاربران ايراني نيز به‌درستي تشخيص داده و باعث شد كه در فضاي مجازي به كم‌كيفيت بودن و بنجل بودن اجناس حراجي فروشگاه‌هاي اينترنتي اعتراض كنند.

    سکوت فروشگاه‌ها

    با وجود اعتراضات گسترده كاربران ايراني به كيفيت پايين و بنجل بودن اجناس حراج‌شده، از دسترس خارج شدن سايت فروشگاه‌هاي اينترنتي و واقعي نبودن تخفيف‌هاي اعلام‌شده، فروشگاه‌هاي اينترنتي هيچ پاسخي به اين اعتراضات مردم و رسانه‌ها ندادند.

    **در واقع گويا برخی فروشگاه‌هاي اينترنتي به این موضوع متهم هستند که صرفا به‌دنبال تامین منافع اقتصادی خود از هر روش هستند و دليلي براي احترام به حقوق مصرف‌كنندگان، مردم و پاسخگويي به مردم و رسانه‌ها نمي‌بينند.** به اين ترتيب فروشگاه‌هاي اينترنتي با اين رويه تمركز خود را بر فروش صرف محصولات گذاشته و از حقوق خريداران و وظايفي كه در قبال آنها به عهده دارند غفلت كرده‌اند.

    **صد البته كه از این سکوت می‌توان این‌گونه برداشت کرد که مردم خودشان حواسشان را هنگام خريد جمع کنند! **فرهنگي غلط كه سال‌هاست در كشورمان نهادينه شده است.

    اتحادیه کسب‌وکارهای اینترنتی تاسیس شد؟!

    بر اساس قانون و منطق کار اتحادیه‌های صنفی تنها با اخذ وجه و صدور مجوز براي كسب‌وكارهاي مربوط به حوزه فعاليت خود به اتمام نمی‌رسد و این اتحادیه‌ها مسوولیت تنظیم بازار، جلوگیری از رقابت‌های ناسالم، کلاهبرداری و البته توجه به حقوق مصرف‌كنندگانش را نیز بر عهده دارند.

    **مدتی می‌شود که اتحادیه کسب‌وکارهای اینترنتی با حواشی و سر‌وصدای زیادی آغاز به‌کار کرد، اما از آن زمان تاکنون که فرصت و البته انتظار واکنشی از سوی مسوولان آن اتحادیه می‌رفت، همه‌چیز در سکوت مطلق قرار دارد.**

    طبیعی است که تداوم این سکوت و بی‌تفاوتی از سوی این اتحادیه می‌تواند آن را در حداقل‌ترین شرایط و وضعیت موجود یعنی فقط تاسیس و وجود اتحادیه ثابت کرده و محدود نگه دارد.

    بدیهی است که این اتحادیه باید در خصوص کسب‌وکارهای اینترنتی بزرگ‌تر و شناخته‌شده با اقدامات بهنگام وارد عمل شده و واکنش مناسب و درخوری داشته باشد؛ اتفاقی که حداقل در این مورد خاص شاهد آن نبودیم.

    از این موضوع نباید غافل شد که در صورت تداوم این رویه، در آینده دیگر جایی برای گله مسوولان این اتحادیه از بی‌توجهی و بی‌تفاوتی سایر کسب‌وکارهای اینترنتی به ضوابط و دستورالعمل‌های آنها باقی نخواهد ماند.

    البته **یکی از شایعات فعلی این است که شايد يكي از دلايل اين برخورد منفعلانه با اتفاقات پيرامون جمعه سياه ايراني نيز تركيب هيات‌مديره اتحاديه كسب‌وكارهاي اينترنتي و حضور برخي چهره‌هاي مرتبط با فروشگاه‌هاي آنلاين كه در حراج جمعه سياه نيز شركت داشتند، باشد. **

    جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

    در نهایت این واقعیت هم‌اکنون وجود دارد که کسی کاری به کار این کسب‌وکارهای اینترنتی ندارد و اگر سال‌های آتی شاهد حراج‌های دیگری منطبق با تقویم غرب باشیم، جای تعجب ندارد. اما واقعیت اینجاست که فارغ از بحث‌های فرهنگی، اعتماد مردم و خریداران به علت تخلفاتي که ذکر شد دچار خدشه می‌شود و در بلندمدت تمام اکوسیستم این کسب‌وکارهای نوپا و اینترنتی دچار صدمه می‌شود. همین حالا هم زمزمه‌هایی در میان مردم شنیده می‌شود که حراج‌هاي اعمال‌شده واقعي نبوده و براي فريب مردم از آنها استفاده شده است.

    از سوي ديگر نبايد از نظر دور داشت كه اجراي طرح‌هاي حراج در زمان‌هاي متناسب با فرهنگ ايراني مثلا در موعد عيد نوروز يا در شب يلدا مي‌تواند بسيار مناسب‌تر باشد و چقدر شايسته‌تر است كه ما به جاي دنباله‌روي از فرهنگ غربي، پايه‌گذار مراسم و سنت‌هاي جديدي بر مبناي فرهنگ بزرگ ايران زمين در سراسر جهان باشيم.

    **شايد اگر جريان يك‌طرفه آمدن فرهنگ غربي و مراسم غربي به كشورمان همين‌طور به شكل يك‌طرفه ادامه داشته باشد، در آينده مردم جشن سال نو را نيز همزمان با غربي‌ها برگزار كنند و به جاي سبزه، تخم‌مرغ، تنگ ماهي و سفره هفت‌سين هم كاج روي سفره ايراني بنشيند.**

    جلال آل‌احمد در كتاب «غرب‌زدگي» مي‌گويد، اگرچه ما پذيراي پيشرفت‌هاي فناوري غرب هستيم، اما بايد هويت خود را هم حفظ كنيم و چيزي ما‌به‌ازاي ايراني بودن و هويت ايراني‌مان داشته باشيم؛ چيزي كه شايد امروز با بلك‌فرايدي و فردا با مراسم وارداتي جديد از ما گرفته شود.

    ادوارد سعيد، محقق فلسطيني‌الاصل كه در انگلستان زندگي مي‌كند و تحصيلات خود را در آكسفورد پشت سر گذاشته و ازجمله شناخته‌شده‌ترين نظريه‌پردازان امپرياليستي است، عقيده دارد كه امپرياليسم از طريق همين فرهنگ منتقل مي‌شود و پيش‌زمينه استعمار و سلطه‌گري نظامي سلطه‌گري فرهنگي است.

    شايد بد نباشد كه مسوولان فرهنگي كشور و به‌خصوص مسوولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي با نظر به اين واقعيت‌ها، اگر برنامه‌اي براي ايرانيزه كردن حراج‌هاي سالانه ندارند، حد‌اقل از ورود علني و آشكار فرهنگ غربي به كشور جلوگيري كنند.

    در آخر نبايد فراموش كرد كه به‌دليل نياز مردم به وجود حراج‌هاي سالانه، ايجاد حراج‌هاي متناسب با فرهنگ ما، به‌خصوص در فروشگاه‌هاي اينترنتي كه كل كشور را پوشش مي‌دهند، بايد مد نظر قرار گيرد و ايجاد حراج‌هاي اينترنتي صرفا براي عيد نوروز و شب يلدا و سایر مناسبت‌های مذهبی و ملی مي‌تواند در اين ميان بهانه‌هاي خوبي براي حفظ سنت‌هاي كشورمان نيز باشد.

    دیدگاه خود را وارد کنید:

    ثبت دیدگاه

    ویژه نامه

    ویژه نامه تراکنش

    تبلیغات

    موسسه آموزش عالی آزاد گفتگو
    گرین - Green
    SUHD TV SAMSUNG