هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
هفته نامه عصر ارتباط - اولین و پر تیراژترین هفته نامه iCT کشور

حاشیه‌نگاری یك تجارت سیاه؛ تبادل دیتابیس و متادون

ICT ایرانی در هفته‌ای كه گذشت
ICT ایرانی در هفته‌ای كه گذشت

چندی پیش بود كه وزارت بهداشت، اجرای طرحی پرسر و صدا را در دستور كار خود قرار داد. اصل اجرای این طرح منتج به این اتفاق می‌شد كه معتادانی كه قصد داشتند اعتیاد خود را ترك كنند به سامانه‌ای كه با این هدف راه‌اندازی شده بود، مراجعه و ثبت‌نام و با دریافت سهمیه قانونی ماده مخدر صنعتی متادون، اقدام به پاكسازی می‌کردند.

پیرو همین طرح بود كه 700 هزار معتاد آمادگی خود را برای ترك و یا به تعبیر بدبینانه دریافت متادون دولتی اعلام كردند. اما به ناگاه ظاهرا سامانه مذكور در هفته گذشته هك شد و حاشیه‌هایی مهم‌تر از متن ایجاد كرد. در این راستا، پای قضایایی به اجرای این طرح باز شد كه همگی در سطح گمانه‌زنی است و هیچ‌كدام اثبات شده نیست، اما به هر حال قابل بررسی است. از جمله اینكه باورهایی بر این اساس وجود دارد كه دریافت متادون قانونی و فراهم كردن زمینه‌های ترك اعتیاد، تجارت سیاه و مرگبار، كارتل‌هایی را به خطر می‌اندازد كه با فروش و توزیع مواد مخدر كشور به سودهای میلیارد دلاری دست می‌یابند و حال ممكن است با این اقدام بخش قابل توجهی از مصرف‌كنندگان خود را از دست بدهند و از این روی، دست زدن به هر اقدامی ‌از جمله مانع‌تراشی برای اجرای این طرح و یا ایجاد دلشوره برای معتادانی كه از آبروی خود بیمناك هستند، می‌تواند راهكاری برای عبور از سد وزارت بهداشت باشد. قاچاقچیانی كه مشابه این كار را در حوزه تلفن همراه نیز انجام داده‌اند و از هیچ اقدامی ‌جهت عدم قانونمندسازی واردات این كالا مضایقه نمی‌كنند. با این رویكرد به ارزیابی و تحلیل اهم اخبار در هفته گذشته می‌پردازیم.

·        اطلاعات معتادان ایرانی لو رفت؟

هفته گذشته طی اتفاقی قابل تامل و كاملا بحث‌برانگیز، خبری منتشر شد كه اعلام كرد اطلاعات 700 هزار معتاد ایرانی كه جهت ترك در یكی از سامانه‌های وزارت بهداشت به نشانی idatis.behdasht.gov.ir ثبت‌نام كرده بودند، افشا شد. این رویداد حاكی از این بود كه هكرها با سرقت اطلاعات معتادان سامانه آیداتیس، اقدام به انتشار اطلاعات شخصی 120 هزار نفر از معتادان در فضای مجازی و برای توقف این امر درخواست 300 هزار دلار وجه نقد از وزارت بهداشت کرده‌اند.

این پرونده كه بسیار پربازتاب بود، ضمیمه‌های دیگری نیز به همراه داشت. از جمله اینكه اشاره به وجود نقص‌های امنیتی و نادیده گرفتن مسایلی داشت كه به‌طور مستقیم ایران را با خطرات حملات بیولوژیكی مواجه می‌كرد. به‌طوری كه همزمان با لورفتن اطلاعات معتادان، اسنادی منتشر شد كه نشان می‌داد سرور سامانه یكپارچه بهداشت ایران موسوم به سیب در سال ۹۴ در کشور آلمان مستقر و از تاریخ انقضای گواهی‌نامه‌های امنیتی آن پنج ماه گذشته بوده است. اما در برشمردن دلایل اهمیت سامانه سیب و اینكه استقرار سرور آن در خارج از ایران چه تهدیداتی را متوجه كشور و مردم كرده است، همین بس كه جزیی‌ترین اطلاعاتی كه مرتبط با سلامت و بهداشت ایرانی‌ها است در این سامانه نگهداری می‌شود. از جمله این كه مثلا به چه داروهایی حساسیت دارند، در برابر چه آنتی‌بیوتیك‌هایی مقاوم شده‌اند و یا دلایل افزایش سقط جنین در ایران بیشتر شامل چه مواردی است و مواردی مشابه.

اما واكنش‌های متعاقب این پرونده در هفته گذشته چه بود؟ وزارت بهداشت تا كنون هیچ دفاعی در رد یا پذیرش این كه چرا سرور سیب ماه‌ها در آلمان مستقر بوده به‌طور مستقیم ارایه نداده است. اما تارا، رییس دفتر آمار و فناوری اطلاعات وزارت بهداشت قویا هک شدن سامانه آیداتیس را تکذیب کرد. گرچه تحلیل محتوای اظهارات وی حاكی از این است كه وی با اطمینان خاطر صددرصدی از امنیت آیداتیس مطمئن نیست. زیرا در میان گفته‌هایش اعلام كرد كه اطلاعات هویتی بیماران این مراکز در سامانه آیداتیس نگهداری نمی‌شود و خواستار پیگرد قانونی جهت برخورد با این شایعات شد.

اما در همین اثنا پرویز افشار، سخنگوی ستاد مبارزه با مواد مخدر نیز طی مصاحبه‌ای وارد عمل شد. مصاحبه‌ای كه باور تكذیب این رویداد را كمی‌ سخت كرد و به نوعی صحه بر آن گذاشت. وی با تاكید بر این كه هنگام راه‌اندازی این سامانه به وزارت بهداشت عیوب آن را متذكر شدیم، اظهار داشت دستورات لازم جهت بررسی و شناسایی مقصر یا مقصران داده شده است و در حال حاضر مسوولان درصدد راه چاره هستند. گفتنی است با مراجعه به سامانه آیداتیس دریافتیم كه سامانه مذكور دچار نقص فنی و قطع است.

·        راه‌اندازی مركز رصد وعده‌های مدیران

هفته گذشته از ایجاد و راه‌اندازی مركزی خبر رسید كه هدف اصلی آن جمع‌آوری، رصد و پایش وعده‌های مدیران دستگاه‌های دولتی به منظور پیگیری مطالبات مردمی ‌است. جلوگیری از اعلام وعده‌های ناممکن، ارتقای سطح پاسخگویی مسوولان، تطبیق گفتار و عمل آنها با قوانین و مقررات، افزایش اعتماد عمومی به نظام و دولت از دیگر اهدافی است كه این مركز آن را دنبال می‌كند. محسن قایمی‌نسب كه ریاست این مركز را به عهده دارد در خصوص عملكرد آن گفت، در مرحله اول تمامی وعده‌های مسوولان را که در رسانه‌ها، گفت‌وگوها، سخنرانی‌ها، همایش‌ها و برنامه‌های آنها ارایه شده از بدو انتصابشان در سمت‌های عالی کشور، پایش، رصد و ثبت می‌کند و در وهله بعد این وعده‌ها را با حدود اختیارات مسوولان، شرح وظایف و امکانات و اولویت‌های دستگاه‌های مربوطه مطابقت خواهد داد.

پس از رصد و پایش‌های انجام گرفته و تطابق این وعده‌ها با اختیارات قانونی، در صورتی که انحرافی از این وعده‌ها رخ دهد و یا عدم تطابق این وعده‌ها با مسوولیت‌ها و وظایف محرز شود، غیرقابل اجرا بودن وعده‌ها یا انحراف از مسیر را به عنوان یک مرکز مردم‌نهاد گزارش کرده و همزمان این گزارش را در اختیار رسانه‌ها قرار می‌دهیم.

 بر اساس این گزارش با وجودی كه مركز مذكور به صورت مردم‌نهاد تاسیس شده است، اما فاقد راه‌های برقراری ارتباط و ثبت گزارش‌های مردمی ‌است و طبیعی است كه با توجه به موج‌های متعدد ساطع شده از وعده‌های مسوولان در دستگاه‌های دولتی و توانایی‌ها و امكانات محدود این مركز، ایجاد سامانه‌ای برای دریافت گزارش‌های مردمی‌ در این خصوص كاملا ضروری به نظر می‌رسد.   

اگرچه انبوهی از وعده‌های بی‌سرانجام مدیران به ویژه در حوزه ICT سال‌هاست که در رسانه‌ها پوشش داده می‌شود اما مساله اینجاست که دادن وعده و اجرا نکردن آن اصولا جرم یا تخلف محسوب نشده و دستگاه‌های نظارتی هم به همین جهت کاری به این مساله ندارند. از این رو کارکرد این مرکز نیز کاملا زیر سوال است و بی‌فایده بودن و مدتی بعد از کار افتادن این مرکز بسیار محتمل است.

·        درباره تكرار یازده ساله نمایشگاه متناقض

هفته‌ای كه گذشت مصادف با برگزاری یازدهمین دوره نمایشگاه بین‌المللی رسانه‌های دیجیتال مصلی تهران بود. اما خبرسازترین بخش این نمایشگاه، رویدادها، بستن تفاهم‌نامه‌ها، رونمایی از سندها و یا قیچی كردن روبان نمایشگاه به دست سلبریتی‌های بخش دولتی نبود. بلكه اصلی‌ترین شاخص برگزاری این نمایشگاه، لزوم عدم برگزاری آن بود!

نمایشگاه رسانه‌های دیجیتال در حالی برگزار شد كه پس از یازده دوره برگزاری، هنوز هدف واقعی از برگزاری آن توسط وزارت ارشاد به درستی مشخص نیست. نمایشگاهی كه در آن قرار است به محتوای دیجیتال بیش از هر محصول دیگری بها داده شود، اما در نهایت فاخرترین محتوای عرضه شده در آن سی‌دی‌های كپی شده‌ای است كه در غرفه‌های مختلف در معرض فروش گذاشته شده است. این نمایشگاه امسال نیز در حالی برگزار شد كه غرفه‌های خالی و یا غرفه‌هایی كه علاقه داشتند چیزی را به نمایش بگذارند، اما واقعا دست آنها خالی از كالایی برای عرضه بود، بیش از هر زمان دیگری رخ می‌نمود. تاسف بارتر از همه، همپوشانی این نمایشگاه با نمایشگاه مطبوعات بود كه كمی ‌قبل از برگزاری رسانه‌های دیجیتال، برگزار شده بود و در واقع با حضور خبرگزاری‌ها و سایت‌های مهم خبری هر آنچه قرار بود در قالب رسانه‌های دیجیتال به نمایش گذاشته شود، نشان داده شده بود.

·        هوشمندسازی هویت ایرانی‌ها؛ نفع یا ضرر

هوشمندسازی هویت ایرانی‌ها، سودایی است كه از زمان طرح تكفا تا كنون همواره مطرح بوده است. این طرح گرچه مزایایی دارد، اما سایه ابهامات آن نیز بسیار بلندبالاست. منتقدان اقدام مذكور بر این باورند كه هوشمندسازی هویت كاربران ایرانی در فضای مجازی می‌تواند عاملی برای رصدكردن فعالیت آنها باشد و این قضیه می‌تواند نقض آزادی‌های فردی و حریم خصوصی را به همراه داشته باشد.

گرچه هیچ‌گاه سیاست‌گذاران فضای مجازی زیر بار این كه هوشمندسازی هویت كاربران باعث زیرنظرگرفتن فعالیت‌های آنها در فضای مجازی می‌شود، نرفته‌اند، اما پیش كشیدن احراز هویت كاربران ایرانی به‌طور غیرمستقیم، امكان دستیابی به این هدف را فراهم می‌كند. اقدامی ‌كه توسط شورای‌عالی فضای مجازی سال‌هاست پیگیری می‌شود و هفته گذشته نیز به آن پرداخته شد. در همین راستا ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر شورای‌عالی فضای مجازی ضمن بازدید از سازمان ثبت‌احوال به عنوان دستگاهی كه هویت تمام ایرانی‌ها و از جمله نام و نام‌خانوادگی، ولادت، فوت، طلاق و ازدواج در آن ثبت می‌شود، ضمن تاكید بر احراز هویت كاربران ایرانی، اظهار داشت چنانچه تا سال ۱۳۹۷ این پروژه به سرانجام برسد، هر ایرانی برای استفاده از خدمات اجتماعی در فضای مجازی باید هویت هوشمند داشته باشد و در غیر این صورت نمی‌تواند از خدمات بانکی، درمانی، مسافرتی و غیره استفاده کند. وی در حالی كارت هوشمند را ابزار اجرای این طرح می‌داند كه تا كنون مناقشات بسیاری از جمله هزینه تحمیلی صدور این كارت و همچنین عدم مدیریت صحیح در ایجاد سهولت در دریافت كارت هوشمند برای شهروندان وجود دارد

درج دیدگاه

بررسی بازی