هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
هفته نامه عصر ارتباط - اولین و پر تیراژترین هفته نامه iCT کشور

Prosumption؛ خاستگاه کارآفرینان و کارآغازیان!

پدیده‌ای نوین در دنیای فاوا که اشتغال‌آفرین است
پدیده‌ای نوین در دنیای فاوا که اشتغال‌آفرین است

اصطلاح «کارآغازیان» را فرهنگستان معادل “استارت‌آپ”‌ها وضع کرده، اما هنوز برای prosumption معادلی وضع نکرده است. 

prosumption چیست و prosumer کیست؟ چرا جهرمی که ایجاد سالانه 300هزار شغل جدید در عرصه اقتصاد ملی فناوری اطلاعات و ارتباطات به عهده‌اش گذاشته شده، باید در برنامه خود جایی را در رابطه با این دو مقوله باز کند؟

 

تاثیر متقابل توسعه بخش فاوا بر توسعه فرابخش فاوا

فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) بیش از هر فناوری دیگری، در عرصه زبان، مفهوم‌سازی و تاریخ‌سازی می‌کند. ابتدایی و ساده‌ترین نمونه دوران‌سازی فاوا را می‌توان در گذار جوامع از “عصر صنعت” به “عصر اطلاعات” (در نیمه دوم سده بیستم) و عبور از “عصر اطلاعات” به “عصر دانش” (از آغاز سده بیست-ویکم تاکنون) مشاهده کرد. فاوا همچنین در فرایند این گذارها، مایه نوسازی بنای رفیع اندیشه سیاسی شده و علوم انسانی را نیز، متحول کرده و علوم جدیدی را به وجود آورده است. یکی از دلایل این دگرگونی‌ها، تاثیرگذاری متقابل دستاوردهای بخش فاوا بر فرایندهای فرابخش فاوا است. تنها مانع این تاثیرگذاری متقابل دستاوردهای تولید و عرضه شده در بخش فاوا بر فرابخش فاوا، گسل دیجیتالی است. هراندازه گسل دیجیتالی موجود در کشور، کم‌عمق‌تر و کمتر باشد، تاثیرگذاری متقابل دستاوردهای تولید و عرضه شده در بخش فاوا بر فرابخش فاوا بیشتر و جامعه اطلاعات آن کشور، پیشرفته‌تر است.   

فاوا: چاقویی که دسته خود را می‌بُرد 

بخش که با تسامح به آن “بازار” و “صنعت” نیز اطلاق می‌شود، قطاعی از اقتصاد ملی است. فرابخش یا ” بخش خانوار“ (به انگلیسی: Household Sector)، {براساسِ تعریف ماده 2.118 از ESA 2010 (European System of national and regional Accounts)} از افراد و گروه‌هایی از افراد متشکل است که در درون خانوارها به عنوان مصرف‌کننده به کارآفرین (Entrepreneur) تبدیل و به تولید کالا و ارایه خدمات مالی و غیر مالی در بازار مشغول می‌شوند.

می‌دانیم که بخش فاوا مانند سایر بخش‌های اقتصادی/صنعتی/بازاری، تسهیل‌ساز (facilitator) است.

در اثر اجرای موفقیت‌آمیز “برنامه‌های پُل زدن بر گسل دیجیتالی” ، ماهیت enabler و توانمندساز بودن دستاوردهای فاوا بروز و ظهور می‌یابد به‌گونه‌ای که در فرابخش خانوارهای کاربر و مصرف‌کننده فاوا، تولیدکنندگان و فراهم‌آوران خدمات، «کارآفرینان» و کارآغازیان بسیار سر بر می‌آورند.

 به عبارت دیگر: ویژگی مهم صنعت فاوا این است که چاقوی فاوا، دسته خود را می‌بُرد: این بخش جدید و صنعت نوین، از کاربران تولیدات و خدمات خود می‌تواند در فرایند مصرف، متقابلا رقبایی نیمه برون‌بخشی و نیمه درون‌بخشی برای خود بیافریند؛ رقبایی که خاستگاه‌شان بخش خانوار است اما در درون بخش فاوا و بخش‌های غیرفاوایی نیز ظاهر می‌شوند و به فعالیت اقتصادی روی می‌آورند.

در پی نامی برای نام‌گذاری پدیده «از مصرف به تولید»

در زبان انگلیسی به مصرف‌کننده‌ای که در فرایند مصرف می‌تواند به تولید اقدام کند، اصطلاح پرُسیومر (prosumer) را جعل کرده‌اند؛ واژه‌ای برساخته که از ترکیب producer و consumer درست شده و در ادبیات فاوا رایج شده است. در نتیجه، از ترکیب production و  consumption همچنین اصطلاح prosumption درست شده است.

از شرح فوق معلوم است که ساخته شدن اصطلاح‌های prosumer و prosumption از روی تفنن صورت نگرفته و محصول بازی با زبان نیست، بلکه برآمده از یک ضرورت علمی/اقتصادی است؛ زیرا با ایجاد اصطلاح prosumer به‌عنوان” دال“ (signifier)، در گام بعدی،prosumption  به‌عنوان دلالت (signification) ایجاد می‌شود و به یاری این دال و دلالت، مدلول (the signified) که افراد یا گروه‌های کارآفرین هستند، برجسته و نمایان می‌شود. پس ما فارسی‌زبانان هم برای درک این پدیده نوین، مجبوریم “دال” یا اصطلاحی گویا برای آن ضرب کنیم تا این اصطلاح جدید شاید بخت آن را داشته باشد که درک ما از این مقوله را ارتقا دهد و در صورت رواج، به گنجینه واژه‌های فارسی اضافه شود.

حال، اگر بخواهیم در زبان فارسی، از فرایند واژه‌سازی مذکور (یعنی از شیوه‌ای که  prosumer و prosumption ساخته شده‌اند) گرته‌برداری کنیم، می‌توانیم دو واژه «مصرف‌کننده» و «تولید‌کننده» را طوری در هم ادغام کنم که واژه جعلی «مَصلیدکننده» معادلِ prosumer از آن برآید. در نتیجه می‌توانیم «مَصلید» را معادل prosumption بگیریم و به معنی”تبدیل شدن مصرف‌کننده به تولیدکننده“ به‌کار ببریم.

اهمیت درک پدیده «مَصلید»

اهمیت پدیده «مَصلید» (prosumption) در پیدایش یکباره میلیون‌ها «مَصلیدکننده» (prosumer) در جهان سایبری- فیزیکی و ظهور هزاران کارآفرین و “کارآغاز” است. «مَصلید» و «مَصلیدکننده»، وجه ممیزه میان عصر صنعت و عصر فاوا هستند.

اهمیت درک درست پدیده «مَصلید» (prosumption) در نتایج بزرگی است که از آن حاصل می‌شود. یکی از این نتایج، درک دگرگون شدن ساختارها و مناسبات اجتماعی و اقتصادی تاکنون شناخته شده است. این دگرگونی به سهم خود، دگرگونی در مناسبات قدرت را نیز به دنبال دارد.

در نتیجه پدیده‌ «مَصلید» همه زمینه‌های قانون‌گذاری، تنظیم مقررات و توسعه اقتصاد ملی دگرگون می‌شوند، اشتغال‌زایی که پیش از پدیده «مَصلید»، تنها در عرصه «بخش» (sector) ممکن بود و در چارچوب «بخش» عینیت می‌یافت، اکنون در پرتو «مَصلید» در«فرابخش» فاوا رخ می‌نماید، یعنی در خانه‌ها و خانوارها و در حریم خصوصی کاربران دستاوردهای فاوا. آنها در فضای سایبری تا مدت‌ها «پرده‌نشین» هستند و پنهان می‌مانند تا بالاخره در بخش فاوا و سایر بخش‌ها هویدا و پذیرفته شوند. 

برای پذیرش سهل و آسان آنها در بخش (و صنف مربوطه) مدیران باید از ابزار قانون‌گذاری، استفاده و به یاری رسانه‌های اجتماعی، راه را برای جذب سریع آنها در بخش هموار کنند.

تفاوت میان بخش و فرابخش در اقتصاد سنتی و در اقتصاد فاوا

برای درک بهتر تفاوت میان بخش و فرابخش در اقتصاد سنتی و در اقتصاد فاوا و فهمیدن تفاوت مقررات و قوانین عصر فاوا با مقررات و قوانین در عصر صنعت، می‌توان به مقررات و قوانین احصای میزان «تولید ناخالص داخلی» (GDP) اشاره کرد: بدیهی است که در اقتصاد سنتی در کنار تولید ارزش افزوده در بازار و صنعت، همواره در خانوارها نیز ارزش افزوده تولید می‌شد و می‌شود، اما تا کنون [یا حداقل تا پیش از عصر فاوا] ارزش افزوده تولیدشده در خانوارها (به دلیل تولید و مصرف بی‌واسطه و وارد بازار نشدن و مشکلات اجرایی شمارش مقدار کمی آن) هیچگاه احصا نشد و با ارزش تولیدشده در بازار جمع نشد. امروزه اما، با توسعه اقتصاد فاوا و با تاثیرگذاری فرابخش فاوا بر بخش فاوا، قانون‌گذاران و سیاست‌مداران به‌درستی معتقدند که تولید ارزش افزوده در بازار و در خانوارها، هردو باید احصا و با هم جمع شوند، تا تصویر درستی از میزان واقعی ارزش افزوده تولیدشده در کشور به دست آید.

پس از facilitator ها و enablerها اکنون نوبت aggregatorها است

 

فرابخش فاوا به‌عنوان توانمندساز ( enabler)

 

بخش فاوا به‌عنوان تسهیل‌ساز (facilitator)

   

 

 

 

 

ضرورت دربرگیری فعالیت‌های اقتصادی مصرف‌کنندگان فاوا در درون خانوارها، تنها از ضرورت احصای درست میزان واقعی ارزش افزوده تولید شده در کشور، ناشی نمی‌شود؛ بلکه از اهدافی حقوقی و امنیتی نیز مشتق می‌شود؛ زیرا اکنون فناوری‌های به اشتراک‌گذاری اموال و قابلیت‌های شخصی در کسب‌وکارهای تجمیع‌کننده (aggregator) مبتنی بر فناوری اطلاعات (مثل: پخت و عرضه ‌غذای خانگی، که مبتنی بر دورکاری در خانه‌ها و تجمیع دورکاری‌ها در کسب‌وکاری واحد است) فرابخش مصرف‌کنندگان را به فراهم‌آوران خدمات ارتقا داده است. این فرابخش، با گستردگی روزافزون خود، ارزش ‌افزوده قابل ملاحظه‌ای را تولید می‌کند و درنتیجه اعمال نظارت‌های قانونی در این حوزه جدید از اقتصاد ملی ضروری شده است. این بدان معناست که قوانین و مقررات مالیاتی، بیمه‌ای و نظارتی موجود (ازآن‌جمله قانون حداکثر استفاده از توان داخلی که اکنون در رابطه با قانون پنج‌ساله ششم مورد بحث در مرکز ملی فضای مجازی و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است) و مقررات موجود در بخش‌های سنتی اقتصاد ملی باید به‌منظور اعمال در جامعه کاربران فناوری اطلاعات بازنگری یا حداقل با درنظرداشت شرایط روز تحلیل و نتیجه‌گیری عملی شوند.

آری، خاستگاه کارآفرینان و کارآغازیان، فرابخش کاربران و خانوارهای استفاده‌کننده از دستاوردهای فاوا است. پس اگر برنامه‌های USO (تعهد خدمات عام به معنی رعایت عدالت در بهره‌مندی از ارمغان‌های فاوا) را تنها به پوشش ارتباطی روستاها محدود نمی‌کردیم و به‌طور گسترده اجرا می‌شد و درون آن، برنامه‌های پُل زدن بر گسل دیجیتالی را در فرابخش فاوا پی می‌گرفتیم، اکنون، فرابخش فاوا، بسیار بیش از آنچه مشاهده می‌کنیم، به زایشگاه انبوه کارآغازیان تبدیل می‌شد.

وزیر فاوا و مرکز ملی فضای مجازی اگر ‌به‌طور جد، به دنبال اشتغال‌آفرینی‌اند، بیایند این دو برنامه پایه را (یعنیUSO  و پل زدن بر گسل دیجیتالی) را جدی بگیرند و در اجرای آنها اهتمام ورزند.

درج دیدگاه

بررسی بازی