هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
هفته نامه عصر ارتباط - اولین و پر تیراژترین هفته نامه iCT کشور

کپی‌رایت و انتقاد از سیاست یک ‌بام و دو هوای وزارت ارشاد

صنعت تولید محتوای كشور نفس‌های آخر را می‌کشد
صنعت تولید محتوای كشور نفس‌های آخر را می‌کشد

نشست كمیسیون ICT اتاق بازرگانی ایران با موضوع حمایت از مالكیت فكری و سرمایه‌گذاری در تولید محتوا با حضور ریاست این كمیسیون، یكی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، نمایندگان وزارت فرهنگ و جمعی از فعالان حوزه تولید محتوای دیجیتال در اتاق بازرگانی ایران برگزار شد.

به گزارش عصر ارتباط، در این نشست محمدرضا طلایی، رییس كمیسیون فناوری اطلاعات اتاق بازرگانی ایران، سیده‌حمیده زرآبادی، نماینده و عضو کمیته ICT کمیسیون صنعت و معدن مجلس شورای اسلامی، معاون معاونت علمی ریاست‌جمهوری و جمعی از چهره‌های فعال حوزه تولید محتوا به ارایه نظرات خود پیرامون چالش‌های حوزه تولید محتوای كشور پرداختند.

در این جلسه، طلایی با بیان مشكلات اساسی در زمینه تولید محتوا و اجرا نشدن كامل و صحیح قانون كپی‌رایت در كشور، گفت: سرمایه همواره جایی می‌رود كه امنیت سرمایه‌گذاری برای آن وجود داشته باشد و سرمایه‌گذار بتواند علاوه بر بازگشت سرمایه سود نیز به‌دست آورد. وقتی امنیت سرمایه‌گذاری در یك فضا به‌وجود نمی‌آید، سرمایه‌ها از آن بخش خارج شده و محصولات ارایه‌شده كیفیت مناسبی برای بازار داخل و خارج نخواهد داشت. این مساله با قانون‌گذاری صحیح حل می‌شود و قانون‌گذار باید به این موضوع توجه داشته باشد.

وی ادامه داد: **در سال 83 قانون حمایت از پدیدآورندگان نرم‌افزار باید اجرا می‌شد كه تا امروز به‌صورت كامل اجرا نشده است. حال یا مشكلی در قانون  وجود دارد یا آیین‌نامه‌های اجرایی آن نتوانسته‌اند روح موجود در قانون را اجرا كنند.** به همین دلیل از سال 83 تاكنون مشكلات فراوانی به‌وجود آمده و سرمایه‌گذاری در زمینه محتوا و نرم‌افزار كاهش یافته كه دلیل آن هم این است كه حمایت‌های لازم انجام نگرفته است.

لزوم پس گرفتن لایحه فعلی از مجلس

در ادامه جلسه، عبدالرضا نوروزی، نایب‌رییس کمیسیون ICT اتاق بازرگانی و رییس اتحادیه تولیدکنندگان لوح فشرده ایران به ارایه نظرات خود پرداخته و گفت: امیدواریم لایحه‌ای که برای مالکیت فکری به مجلس داده‌شده پس گرفته و نظرات بخش خصوصی در آن بهتر اعمال شود.

وی افزود: در حال حاضر قوانین برای ما دست‌وپاگیر شده است. این در حالی است که در این سال‌ها كه من به‌عنوان تولیدکننده عمده فعالیت داشته‌ام، شاهد بودم که همه بخش‌های مرتبط با حوزه تولید محتوا همواره به قانون کپی‌رایت اعتراض داشته‌اند. مشکل این بوده که در بخش اطلاع‌رسانی و تبلیغات ضعیف عمل می‌شد و از سوی دیگر بهترین فیلم که در ردیف A تولید می‌شد، فقط 2 هزار نسخه تکثیر و فروخته می‌شد و با این ارقام تولیدکننده نمی‌توانست به جایی برسد. علت هم آن بود که این 2 هزار نسخه برای ویدیوکلوپ‌های زیر نظر ارشاد در سراسر کشور فرستاده می‌شد و آنها خود با زیر پا گذاشتن كپی‌رایت فیلم‌ها را تکثیر می‌کردند.

نوروزی اضافه کرد: با این وجود ما با پشت سر گذاشتن مشکلات توانستیم در سال 85 رکورد انتشارمان را به 2 میلیون برسانیم. آنچه می‌خواهم بگویم این است که **بحث فقط مالکیت و حقوق معنوی نیست، بلکه زمانی که تخلف، حداقل جریمه را برای فرد متخلف در پی دارد، قانون کارایی لازم را نخواهد داشت.** به این نکته توجه کنید که در خارج کشور جرایم ناقضان كپی‌رایت به چند میلیون دلار می‌رسد.

نایب‌رییس کمیسیون ICT در خاتمه خاطر‌نشان کرد: ما نیاز به ایجاد کارگروه در بخش خصوصی و دولتی برای حمایت از تولیدکنندگان محتوا داریم. همچنین بحث فرهنگ‌سازی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

وضع نابسامان تولید محتوای دیجیتال

در ادامه جلسه، طلایی به‌عنوان اداره‌کننده نشست با شرح وضعیت نابسامان فعالان صنعت تولید محتوای دیجیتال، گفت: **امروز ناشران دیجیتال فعال در زمینه تولید محتوا حكم بیماری را دارند كه دارد نفس‌های آخر را می‌كشد. در نتیجه این وضعیت محتوای ایرانی اسلامی مورد نظر مسوولان نیز تولید نشده و نرم‌افزارهای تولید‌شده نیز كیفیت لازم را ندارند. ** نتیجه مشخص این وضعیت هم كاهش تولید و به تبع آن كاهش صادرات در این حوزه بوده است. به همین دلیل باید تقاضا كنیم كه هم قانون‌گذار نظارت صحیحی بر اجرای قانون داشته باشد و هم مشخص شود كه چه اتفاقی افتاده كه از سال 83 تاكنون نتوانسته‌ایم قانون را اجرا كنیم.

رییس كمیسیون ICT اتاق بازرگانی ایران با اعلام نارضایتی از وضع موجود در زمینه نقض قانون كپی‌رایت، گفت: در حوزه نرم‌افزار نقض گسترده كپی‌رایت ایجاد شده و محصولات تولیدكنندگان محتوا را به‌راحتی به‌سرقت می‌برند و متولیان امر نیز پاسخگو نیستند. با این شرایط بیم آن می‌رود كه قانون نرم‌افزار همان مسیر قوانین قبلی را طی كند و به نتیجه لازم منجر نشود.

طلایی ادامه داد: **جرم و جزا در زمینه كپی‌رایت با هم مطابقت ندارند و ناقضان باتوجه به پایین بودن مجازات، ترسی از نادیده‌گرفتن حقوق تولیدكنندگان محتوا و تبعات قانونی آن ندارند. از سوی دیگر، اگر نرم‌افزارهای موبایلی تولید‌شده در كشور را بررسی كنیم، می‌بینیم كه غالبا بازی یا خدمات هستند و نرم‌افزارهای موبایلی محتوای خاصی ندارند كه این خود یكی از خطراتی است كه كشور با آن درگیر است.**

نقاط ضعف متعدد لایحه سال93

مهدی فقیهی، رییس سابق دفتر فناوری‌های نوین مجلس و معاون معاونت علمی ریاست‌جمهوری نیز در این نشست ضمن تشریح روندهای جهانی حمایت از مالکیت در حوزه‌های مختلف و مبانی علمی آن، روند طی‌شده در ایران و تاریخچه‌ مقررات این حوزه را توضیح داد و راهکارها و چشم‌انداز پیش‌رو را تشریح کرد.

وی در خصوص چالش‌های حوزه كپی‌رایت گفت: در حوزه كپی‌رایت باید نرم‌افزارها محتواهای دیجیتالی و ویدیویی و سایر زیرشاخه‌ها را در نظر گرفت. همچنین حقوق CLOUD، داده‌های بزرگ و منابع باز نیز باید مورد توجه قرار گرفته و قوانین با توجه به آنها به‌روز شوند، اما به‌دلیل آنکه اوضاع فعلی بسیار نامطلوب است، شاید نتوان به آنها توجه لازم را داشت.

وی ادامه داد: دولت در دوره قبل دو کتابچه تهیه کرد که یکی مربوط به مالکیت صنعتی بود و به‌نتیجه نرسید و در نهایت قانون قبلی دو سال دیگر تمدید شد. کتابچه دیگر در زمینه مالکیت هنری بود که در خصوص آن نیز بحث‌های زیادی انجام شد و در نهایت در سال 93 با دستپخت وزارت ارشاد و با دخالت نظام صنفی لایحه‌ای بیرون آمد که خیلی نظرات فنی در آن لحاظ نشده بود.

فقیهی ادامه داد: **در حال حاضر با لایحه‌ای روبه‌رو هستیم که در چند کمیسیون تصویب شده، اما ایرادهای اساسی دارد و من شخصا از وزیر ارتباطات خواستم که آن را پس بگیرد. برای مثال، در ماده 71 آن ذکر شده کسی که نرم‌افزار را خریده می‌تواند به تعداد مورد نیاز برای پشتیبانی کپی از آن نگه دارد یا در ماده دیگری اشاره شده که اگر مهندسی معکوس به پدیدآورنده زیان وارد نکند، مجاز است.**

با توجه به ضعف‌های موجود در لایحه، امیدواریم که وزارت ارشاد هم برای باز پس گرفتن لایحه، نامه‌نگاری‌های لازم را با مجلس انجام دهد.

فقیهی در پایان ابراز امیدواری کرد که ما تکلیف خودمان را برای پیوستن به پیمان‌های بین‌المللی در زمینه كپی‌رایت روشن کنیم.

لزوم توجه همزمان به فرهنگ‌سازی و مجازات

رییس كمیسیون ICT اتاق بازرگانی ایران با بیان اینكه امروز فضای داده تغییر یافته است، گفت: باتوجه به آنكه حامل انتقال‌دهنده تغییر كرده، در نتیجه نقض كپی‌رایت مشخص نمی‌شود؛ به این معنی كه محتوای تولیدشده با اندكی تغییر دوباره منتشر می‌شود. بنابراین لازم است تا علاوه بر قانون و جزا، به مساله فرهنگ‌سازی نیز توجه شود. به این ترتیب همه متوجه می‌شوند كه اگر نقض كپی‌رایت انجام شود، هم به لحاظ شرعی و هم به لحاظ قانونی تخلف صورت گرفته است، اما در زمینه فرهنگ‌سازی تاكنون كاری صورت نگرفته است.

رییس كمیسیون ICT اتاق متذكر شد، تا زمانی كه شرایط و قوانین مهیا نشود، امكان اجرای این خواسته‌ها وجود ندارد. وی افزود: قوانین فعلی نمی‌تواند از تولیدكننده حمایت كند و ارایه تسهیلات هم باعث می‌شود تولیدكننده بدهكار شود، ارشاد نیز فقط قوانین دست‌وپاگیر برای تولید كننده به‌وجود می‌آورد.

یك بام و دو هوای ارشاد در برخورد با کپی‌رایت

در ادامه جلسه، نماینده مرکز ملی فضای مجازی نیز به صحبت پرداخت. وی خواستار آن شد كه تولیدكنندگان محتوای الكترونیكی به شرعی‌بودن منشا قوانین ایران هم توجه كنند تا همچون رایتل كه برای ارایه تماس تصویری به مشكل برخورد، با مشكل رو‌به‌رو نشوند. وی در صحبت‌هایش البته این‌طور مدعی شد كه چون وزارت فرهنگ سازمان عریض و طویلی دارد، نمی‌تواند به همه مسایل حوزه كپی‌رایت نظارت كند.

 طلایی در پاسخ به این اظهارات با بیان سوالاتی، منطق یك بام و دو هوای نهفته در پس آن را به چالش كشید و گفت: در ارشاد بخشی برای صیانت وجود دارد كه برخورد می‌كند، پس چطور آنجا توانایی برخورد هست، اما در زمینه نقض كپی‌رایت نمی‌توانید اقدامی كنید؟ چرا سند مالكیت توسط ارشاد صادر می‌شود، اما نظارتی از سوی ارشاد برای اجرای سند وجود ندارد؟ آیا وقتی خانه كسی را دزد می‌زند باید خودش به‌دنبال دزد برود یا به نیروی انتظامی برای پیگیری سرقت رجوع كند؟

نماینده مرکز ملی فضای مجازی البته در پاسخ فقط به ذكر اینكه رسالت وزارت فرهنگ رعایت ضوابط فرهنگی است و ارشاد رجیستر می‌كند و در زمینه صدور مجوزها فقط الزامات فرهنگی را می‌بیند، بسنده كرد.

نماینده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز گفت كه این خود ذی‌نفع است كه باید اعلام جرم كند؛ چراكه به خاطر پیشرفت حوزه تا زمانی كه اعلام نشود، قابلیت تشخیص توسط ارشاد وجود ندارد و  لازم است كه بحث صدور مجوز و نشر را نیز جدا از هم در نظر گرفت.

یكی از فعالان حوزه تولید محتوا نیز در این خصوص با رد نظرات مطرح‌شده توسط نمایندگان مرکز ملی فضای مجازی و نماینده وزارت فرهنگ توضیح داد كه **اولا پیگیری نقض كپی‌رایت باید به‌سرعت و در طول كمتر از یك روز صورت گیرد و درثانی نقض كپی‌رایت به لحاظ فنی كاملا قابل تشخیص و شدنی است.**

وی ادامه داد: یوتیوب این كار را به‌راحتی با نوشتن الگوریتم‌های خاصی انجام داده است.

عزم جزم وزارت فرهنگ و سایر متولیان، دنبال نكردن تصویب قوانین جدید به‌دلیل زمان‌بر بودن و اتصال به كنوانسیون‌ها و پیمان‌های بین‌المللی كپی‌رایت از جمله مواردی بود كه این فعال حوزه تولید محتوا به‌عنوان راهكارهای حل مشكلات كنونی ارایه كرد.

ویدا سینا، مدیرعامل مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک نیز با ذکر اینکه **اگر ارشاد آن‌طور که مدعی است قدرت اجرایی و قضایی ندارد، به چه دلیل قانون می‌نویسد، ** گفت: دوربین دایره حقوقی وزارت ارشاد فقط یک زاویه را دیده است که درست نیست.

وی اضافه کرد: همچنین مساله زمان نیز در تصویب و اجرای قوانین حوزه تولید محتوا باید مورد توجه قرار گیرد، چون عمر صنایع حوزه ICT همچون یخ کوتاه است.

اذعان نماینده مجلس به وجود مشكلات ساختاری

در انتهای این جلسه، سیده‌حمیده زرآبادی، نماینده مردم قزوین در مجلس كه از جمله نمایندگان آگاه در حوزه ICT  شناخته می‌شود، گفت: ما در تولید محتوا هم در ساختار و هم در تقسیم وظایف مشكل داریم و بخش ICT  برای سیاستمداران ناشناخته است كه باید این شناخت ایجاد شود.

زرآبادی خاطرنشان كرد: برخی مشكلات موجود به‌دلیل جزیره‌ای نگاه كردن سخت‌تر می‌شود و وقتی قانون كلی نباشد، این مشكلات به‌وجود می‌آیند.

وی افزود: به نظر من وظایف وزارت ارشاد و وزارت ارتباطات به‌خوبی تدوین نشده كه این مساله باعث سردرگمی بخش خصوصی شده و البته در این زمینه نیاز به طرح و لایحه نیز نیست، بلكه با یك همكاری درون‌دولتی موضوع قابل حل است. همچنین بحث صادرات محتوا نیز باید پررنگ‌تر دیده شود و باید محور قوانین را صادرات محتوا بگذاریم و بر این محور عمل كنیم.

درج دیدگاه

بررسی بازی