ICT ایرانی در هفته‌ای که گذشت

نقش فضای مجازی در قتل‌های فجیع و فرزندخواندگی

هفته گذشته، آخرین هفته منتهی به مهر بود كه همچون نامش بوی دغدغه و شلوغی می‌داد. در این هفته، از افشاگری باندبازی‌های موجود در حوزه بازی‌های رایانه‌ای گرفته تا رونمایی از چهار سامانه با موضوع فعالیت بسیار متفاوت از یكدیگر مورد انتشار قرار گرفت كه بازتاب‌هایی را نیز به همراه داشت. اما وزارت ارتباطات نیز كه به موجب حضور وزیر جدید ارتباطات، روزهای پرمشغله و البته پرخبری را سپری می‌كند، شاهد یك انتصاب بود كه واكنش‌هایی را نیز در پی داشت. در این گزارش به تحلیل و ارزیابی اهم اخبار ICT ایرانی در هفته‌ای كه گذشت، می‌پردازیم. 

سلطه ژن برتر در حوزه گیم

هفته گذشته، یكی از سازندگان بازی‌های رایانه‌ای، به افشای اطلاعاتی اقدام کرد كه نه‌تنها برای جامعه و خانواده‌ها هشداردهنده بود، بلكه از نفوذ آقازاده‌ها در این حوزه خبر می‌داد.

در این خصوص بابك كرباسی اظهار كرد، کم‌کم به جایی رسیده‌ایم که خیلی نباید نگران بازی‌های خارجی باشیم، بلکه از دو سال پیش تاكنون باید مراقب تولید داخلی باشیم تا از جانب آنها فرزندانمان ضربه نخورند. وی گفت، برخی بازی‌های رایانه‌ای ایرانی اگر وارد حوزه صادرات شوند شاید بعضی از کشورها واردات آنها را ممنوع کنند. وی محتوای بازی‌های رایانه‌ای ساخت ایران را به نوعی مشابه فیلمفارسی‌های قدیمی‌دانست و با یادآوری اینكه واردات را رها کنید و یکی جلوی این بازی داخلی زرد ایرانی را بگیرد گفت، در بعضی از بازی‌های ایرانی كه در آن از ادبیات سخیف استفاده می‌شود، نقش قهرمان بازی را هنرپیشه فیلم‌های قدیمی‌فارسی ایفا و قسمت‌های اكشن آن را بازی می‌كند یا بازی دیگری از روی یك كتاب ژاپنی ساخته شده كه قهرمان آن زن 25 ساله ژاپنی است كه با حضور در اماكنی مانند بار و مشروب‌فروشی ماجراهایی را دنبال می‌كند و جالب این است كه بازی مذكور برنده بهترین جایزه وزارت ارشاد نیز شده است.

كرباسی با اشاره به وجود مافیا و حضور آقازاده‌ها در حوزه بازی‌های رایانه‌ای گفت، بزرگ‌ترین شركت ایرانی فعال در زمینه ساخت بازی‌های رایانه‌ای متعلق به دختر آقای «ن» است كه سال گذشته 14 میلیارد تومان وام از دولت برای این كار گرفت.

ارتباط فضای مجازی با قتل‌های 96

سخنگوی قوه قضاییه، هفته گذشته ضمن مصاحبه‌ای نقش فضای مجازی را در بروز قتل‌های فجیعی كه از آغاز سال 96 تا كنون رخ داده است موثر دانست.

وی اظهار كرد، در سال 96 قتل‌های فجیع نسبت به مدت مشابه سال قبل بیشتر شده است. البته نمی‌گوییم همه‌اش آثار فضای مجازی است، اما برخی کارشناسی‌ها حکایت از آن دارد که فضای مجازی هم بی‌تاثیر نبوده است. گمانه‌زنی‌ها حاكی از این است كه اشاره سخنگوی قوه قضاییه به قتل نوجوانی است كه عامل قتل نوجوان 11 ساله‌ای بود كه در هفته‌های منتهی به آخر شهریورماه دستگیر شد. بر اساس این حادثه هولناك، چهار روز قبل از دستگیری قاتل، ناپدید شدن پسر ۱۱ ساله‌ای در پارکی در حوالی میدان رازی اعلام شد. در همان ساعات اولیه، تحقیقات تیم جنایی متوجه پسر جوانی شدند که به‌صورت مجردی در خانه‌ای مقابل پارک زندگی می‌کرد. وجود آثار جراحت روی این فرد باعث بروز شك بیشتر شد. وی در بازجویی‌های ابتدایی منکر قتل شد، اما با توجه به سرنخ‌های علمی موجود تحقیقات از این فرد ادامه پیدا کرد تا اینکه به قتل کودک ۱۱ ساله اعتراف کرد. متهم پس از جنایت جسد را به کیلومتر ۵۵ جاده تهران-قم منتقل و در آنجا رها کرده بود که ماموران با حضور در این محل جسد را کشف کردند.

بر اساس این گزارش، نقش موثر فضای مجازی در بروز رفتارهای پرخطرافراد جامعه، به‌ویژه كودكان، نوجوانان و جوانان اثبات شده است. اما انجام آسیب‌شناسی‌های روان‌شناسانه روی این‌گونه پدیده‌ها می‌تواند به اخذ راهكارهایی برای كاهش نرخ جنایات مرتبط با فضای مجازی منجر شود.

هفته سامانه‌ها؛ از متكدیان تا فرزندخواندگی

شاید بتوان هفته‌ گذشته را به‌نوعی هفته سامانه‌ها نامید. در آخرین هفته شهریورماه، سه سامانه افتتاح شد كه امیدواریم حیاتی طولانی داشته باشند و مانند بسیاری از سامانه‌هایی كه پیش از این افتتاح شده‌اند پس از مدتی از كار نیفتند و برای مصارفی همچون مانور مسوول الف برای نمایش عملكرد در سازمان ب افتتاح نشده باشند.

بر این اساس، سامانه متكدیان، نخستین سامانه‌ای بود كه خبر راه‌اندازی آن منتشر شد. متولی این سامانه، وزارت كشور است و اهداف راه‌اندازی این سامانه، دسترسی به آمار و اطلاعات صحیح، منظم و مستمر در خصوص متکدیان کشور، تسریع در ثبت و پردازش آمار و ارایه گزارش به مدیران و برنامه‌ریزان و اطلاع‌رسانی مستند و صحیح در خصوص وضعیت تکدی در کشور است. ورود اطلاعات در این سامانه توسط اردوگاه‌های نگهداری و ساماندهی متکدیان و آسیب‌دیدگان اجتماعی صورت می‌گیرد و طی این اقدام امکان ارایه تعداد و اسامی متکدیان به تفکیک جنس، سن، محل سکونت، تحصیلات و امکان ارایه نمودار و نقشه و تعیین وضعیت پراکندگی متکدیان در مناطق مختلف، امکان شناسایی با استفاده از اسکن عکس، اثر انگشت و اسکنر چشمی، امکان ورود اطلاعات جدید به نرم‌افزار و استخراج سریع نتایج، امکان تشکیل فایل (پرونده) برای هر متکدی و ارزیابی وضعیت فرد طی سالیان متمادی ممکن می‌شود.

سامانه بعدی، سامانه فرزند‌خواندگی است كه متولی آن سازمان بهزیستی است. این طرح كه به‌صورت پایلوت در تهران انجام می‌شود، برای سه گروه از متقاضیان راه‌اندازی شده است. افرادی که صاحب فرزند نمی‌شوند، خانواده‌هایی که یک فرزند دارند و در مرحله سوم نیز دختران مجرد بالای 30 سال می‌توانند برای ثبت‌نام و تقاضای فرزندخواندگی در این سامانه اقدام کنند.

سامانه سوم، ثبت تخلفات جاده‌ای است كه ناجا مسوولیت آن را به عهده دارد. با استفاده از این سامانه، رفتار غیرمنطقی رانندگان در جاده‌های سراسر کشور رصد و کنترل می‌شود.

سامانه دفاع مقدس نیز از جمله سامانه‌هایی بود كه در هفته گذشته خبر از رونمایی قریب‌الوقوع آن داده شد. متولی این سامانه سازمان اسناد و مدارك دفاع مقدس است كه با همین نام فعالیت خود را آغاز خواهد كرد.

اتلاف 60درصد پهنای باند روی تلگرام

هفته گذشته، معاون مرکز فضای مجازی کشور در همایشی حضور یافت كه طبق معمول، موضوع تلگرام در راس سخنرانی وی قرار داشت. به گفته وی، بیش از ۶۰ درصد پهنای باند کشور توسط تلگرام اشغال‌شده است. وی همچنین افزود، این شبکه پیام‌رسان در حال حاضر نزدیک به ۴۰ میلیون کاربر دارد که ساعت ۲۲ تا یک شب بیشترین ساعت ترافیکی آن است. وی آمار دیگری نیز در خصوص تلگرام ارایه داد؛ از جمله اینكه ۵۸۰ هزار کانال در تلگرام در حال حاضر در کشور وجود دارد که در این‌ میان ۱۶ کانال تلگرامی بالای یک میلیون نفر عضو دارد. همچنین بیشترین تعداد عضو یک کانال تلگرامی ۳میلیون و ۴۰۰ هزار نفر است و بیشترین بازید از یک پیام نیز در حال حاضر ۲۰ میلیون نفر است. وی همچنین به ابلاغ سند ساماندهی فعالیت شبکه‌های پیام‌رسان موبایلی و شبکه‌های اجتماعی در داخل کشور اشاره كرد. بر اساس این گزارش، گرچه سند مذكور با هدف ساماندهی فعالیت آشفته و بدون سامان پیام‌رسان‌های خارجی تدوین شده است، اما بیم آن می‌رود به سرنوشتی مشابه پیوست فرهنگی تماس تصویری دچار شود. این پیوست به ابعاد فرهنگی برقراری تماس تصویری توسط اپراتور رایتل در آن زمان كه تماس تصویری، خدمتی بسیار نو و خلاقانه محسوب می‌شد می‌پرداخت، اما آن قدر به درازا انجامید كه منقضی و به‌عبارتی اكسپایر شد.

یك انتصاب پرحاشیه

بد نیست حال كه با تكیه جهرمی ‌بر مسند وزیر ارتباطات، موضوع جابه‌جایی مدیران و تصدی پست‌ها داغ شده است، به حواشی انتصابی كه در هفته گذشته روی داد بپردازیم. هفته گذشته با صدور حكمی‌توسط وزیر ICT، ناصرعلی سعادت جایگزین نصراله جهانگرد به‌عنوان عضو صاحب‌نظر کمیسیون تنظیم مقررات شد. اما چرا این تغییر با حواشی همراه بود؟ این جابه‌جایی مخالفان و مدافعانی در صنف IT به همراه داشت كه در پی به آن می‌پردازیم. مدافعان این تغییر بر این باورند كه همواره جای بخش خصوصی به‌عنوان مدافع و تامین‌كننده منافع بخش خصوصی در كمیسیون تنظیم مقررات خالی و اشغال این پست توسط فردی دولتی اقدام ‌نابجایی بوده است. اما مخالفان این انتصاب مدعی هستند كه این اقدام نه‌تنها باعث حل مشكلات فعالان خصوصی IT در زمینه‌هایی همچون بیمه و مالیات نمی‌شود، بلكه شاید حضور یك فرد در رگولاتوری، آن‌هم از صنفی كه عملكرد آن در میان فعالان موجود با انتقادات شدیدی همراه است، می‌تواند رانتی برای عده‌ای خاص و به‌ویژه شرکت‌های ارایه‌دهنده خدمات اینترنتی ایجاد كند. اما محافظه‌كاران نیز به‌گونه دیگری از این انتصاب برداشت می‌كنند. آنها معتقدند از این پس بخش خصوصی نمی‌تواند بهانه‌ای بابت اینكه دولت در تصمیم‌گیری‌های خود، نماینده‌ای از بخش خصوصی ندارد، داشته باشد و به‌عبارت ساده‌تر، این انتصاب توپ را از زمین دولت به زمین بخش خصوصی پرتاب كرد.