ICT ایرانی در هفته‌ای که گذشت

زمزمه انقلاب مدیریتی در مخابرات، همراه‌اول و ایرانسل

هفته‌ای که گذشت پر بود از خبرهایی که در سایت‌های غیررسمی منتشر می‌شدند، تکذیب می‌شدند و دوباره منتشر می‌شدند و تکذیب. موضوع این خبرها به جابه‌جایی مدیران هیات مدیره‌های سه غول ارتباطی کشور یعنی شرکت مخابرات ایران، همراه‌اول و ایرانسل مربوط می‌شد. کانال‌های تلگرامی فعالان حوزه ICT کشور نیز از این اخبار بی‌نصیب نبود و پیام‌های تبریک نثار اعضایی می‌شد که در خبرهای غیررسمی در یکی از این سه شرکت ظاهرا قرار است مسوولیت بگیرند.

البته در پس پرده ظاهرا میان سهامداران عمده هنوز هماهنگی لازم برای جابه‌جایی مدیران ایجاد نشده، کمااینکه این گمانه‌زنی‌ها تا جایی پیش رفت که رییس هیات مدیره شرکت مخابرات ایران با انتشار متنی با تیتر " چهار معادله، شش مجهول " یاد کرد که در ادامه به آن خواهیم پرداخت. با محوریت تحول در تیم مدیریت شرکت‌های ارتباطی کشور به بررسی ICT ایرانی در هفته‌ای که گذشت می‌پردازیم.

 

اطلاعیه‌ای از جنس مجهول و معادله

همان‌طور که ذکر شد نتیجه انتشار اخبار غیر رسمی در برخی سایت‌ها که گفته می‌شد نزدیک به دولت محسوب می‌شوند، رسانه‌های رسمی را برای کسب اخبار و اطلاعات رسمی به تکاپو انداخت و تقریبا وقت عمده روابط عمومی دو شرکت مخابرات ایران و همراه اول صرف پاسخ به پرسش‌هایی بود که رسانه‌ها از طریق تلفن و تلگرام مطرح می‌کردند و البته روابط عمومی‌ها هم چندان در جریان تصمیمات سهامداران قرار نداشتند. درباره ایرانسل نیز اخباری در جریان است که ظاهرا آنها نیز از انقلاب مدیریتی در شرکت‌های ارتباطی ایران بی‌نصیب نخواهند ماند.

متعاقب همین پیگیری‌ها و سکوت خبری، سرانجام برات قنبری رییس هیات مدیره شرکت مخابرات ایران، اقدام به انتشار اطلاعیه‌ای کرد که در آن ضمن تایید تغییرات در شرف وقوع، از پیچیدگی‌های انتخاب مدیران جدید و چهار معادله و شش مجهول سخن گفت.

رییس هیات مدیره شرکت مخابرات ایران در این یادداشت که با هدف رد اخبار و شایعات رسانه‌های غیررسمی انجام شد نوشته بود: «شرکت مخابرات ایران به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین شرکت‌های میهن عزیزمان ایران در حوزه فناوری‌های ارتباطی، در طول حیات خویش فراز و نشیب‌‌های فراوانی را پشت سر گذاشته و پارادایم‌های متعددی را هم شاهد بوده است. اما، در میانه تمامی این فراز و نشیب‌ها و تغییر و تحولات، همه اعضاي خانواده بزرگ مخابرات کشور همواره برای منافع و صرفه و صلاح خانواده نسبت به منافع خویش ارجحیت قايل بوده‌اند؛ همچنان که در اردیبهشت سال 1395، پس از بحث و بررسی‌های متعدد، براساس تفاهم‌نامه سهامداران عمده، هیات‌مدیره شرکت‌های مخابرات ایران و همراه اول انتخاب شدند.

پس از صدور حکم آقای مهندس خضردوست در تاریخ سی‌ام تیرماه سال جاری، و طرح موضوع جایگزینی ایشان با مهندس پوررنجبر نیز چالش‌هایی به وجود آمد که هیات‌مدیره کوشید با اتحاد و همدلی و در چارچوب اهداف شرکت بر آنها غلبه کند و با ترجیح منافع شرکت بر منافع شخصی یکپارچگی را حفظ كند.

در خصوص تحولات اخیر نیز، که به دنبال جابه‌جایی و انتصاب آقای دکتر سراییان به سمت معاونت وزیر و ريیس سازمان فناوری اطلاعات صورت گرفت، ذکر چند نکته ضروری است:

**نخست آنکه، حق انتخاب مدیران با سهامداران عمده است. طبعا هم آنان، با در نظر گرفتن صرفه‌وصلاح شرکت و با اشراف کامل به مسايل آن بهتر از هر کس دیگری می‌توانند این مهم را به انجام برسانند؛ دوم آنکه، همه سعی و تلاش ما بر حفظ ثبات و یکپارچگی شرکت است و امید داریم که سهامداران عزیز نیز شرایط حساس شرکت را درک و بر یکپارچگی آن تاکید کنند.**

با توجه به تحولات جدید در مجموعه مخابرات ایران و همراه اول، در عمل به وظایف خویش و اتخاذ بهترین تصمیم در مورد تیم جدید اداره این دو شرکت، ناگزیر از حل چهار معادله شش مجهولی هستیم. اما، به همه اعضاي خانواده بزرگ شرکت مخابرات ایران اطمینان می‌دهیم که تمام تلاش خود را به کار خواهیم گرفت تا این مجموعه را به اهل آن بسپاریم.

در ضمن، هرگونه اطلاع‌رسانی در خصوص تغییرات در شرکت فقط از طریق کانال رسمی آن، یعنی روابط عمومی و امور بین‌الملل شرکت صورت می‌گیرد.»

به هر حال برات قنبری رییس هیات‌مدیره شرکت مخابرات ایران به سبک و سیاق همیشگی خود یعنی اظهارات پیچیده و در لفافه، به همین میزان اکتفا کرد و بعد از انتشار این یادداشت، کانال‌های رسمی سکوت کردند و یکی دو سایت کار گمانه‌زنی و انتشار شایعات که ظاهرا با هدف تاثیر بر تصمیم سهامداران عمده انجام می‌گرفت را ادامه دادند.

شرکت ایرانسل نیز به سبک‌ و سیاق خاص خود که ارتباط گسترده‌ای با رسانه‌ها ندارد و واکنشی به اخبار نشان نمی‌دهد، در سکوت بسر برد.

 

فیلتر موقتی که همچنان پابرجاست

اگر بگوییم تا 90 درصد از افرادی که دارای مسوولیت هستند در روزهای گذشته موافق رفع فیلتر تلگرام هستند، چندان اغراق نیست. از رییس‌جمهور گرفته تا نمایندگان مجلس و فعالان بخش خصوصی، همه نسبت به فیلتر ماندن تلگرام معترض هستند، اما آنچه رخ نمی‌دهد رفع فیلتر تلگرام است.

حالا اگرچه شخص رییس‌جمهوری نیز آشکارا به انتقاد از مسدود ماندن تلگرام پرداخته، اما این موضوع مقبول بالغ بر 40 میلیون کاربر این پیام‌رسان نیفتاده و حالا نوک تند و تیز انتقادات که در قالب عکس، متن و طنز در حال انتشار است، متوجه دولت و رییس‌جمهوری شده است که همزمان ریاست شورای‌عالی امنیت ملی را نیز عهده‌دار است.

در همین رابطه و از میان انبوهی از مصاحبه‌ها و گزارش‌های منتشره، عضو کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه فیلتر تلگرام و محدودیت‌های ارتباطی را اقدامی رایج در دنیا در زمان ناآرامی‌ها عنوان و تصریح کرد: با توجه به ختم غائله ادامه فیلترینگ به صلاح کشور نیست.

محمد کاظمی با بیان اینکه در مواقع ناآرامی، همه کشورها از روش محدود کردن ارتباطات برای کاهش آسیب به اموال عمومی استفاده می‌کنند، گفت: فیلتر تلگرام اقدامی منطقی و رایج بود که در همه کشورها در چنین مواقعی اجرا می‌شد ولی ادامه فیلتر به صلاح کشور نیست.

نماینده مردم ملایر در مجلس شورای اسلامی، با یادآوری اینکه تصمیم فیلتر تلگرام از سوی شورای امنیت عالی ملی بود که رفع فیلتر نیز باید از سوی همین شورا پیگیری شود، افزود: برای بازگشایی تلگرام نیاز است که محدودیت‌هایی برای تامین امنیت ملی لحاظ شود که این مهم با انتقال سرورهای تلگرام به داخل کشور میسر می‌شود.

وی درباره زمان رفع فیلتر تلگرام، گفت: **با توجه به امنیتی بودن موضوع زمان دقیقی نمی‌توان برای رفع فیلتر تلگرام اعلام کرد ولی با توجه به ختم غائله و پایان آشوب و اغتشاش در کشور دیگر نیازی به ادامه فیلترینگ تلگرام نیست.**

عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس درباره آخرین نشست کمیته تعیین مصادیق مجرمانه، گفت: آخرین جلسه کمیته تعیین مصادیق مجرمانه قبل از وقوع این حوادث و فیلترینگ شبکه‌های مجازی برگزار شده است و هنوز جلسه‌ای ترتیب داده نشده است.

وی با اشاره به امرارمعاش تعداد بسیاری از مردم از طریق اپلیکیشن تلگرام و اینکه مردم به این برنامه عادت کرده‌اند، گفت: با توجه به اینکه این دولت همواره با نظر مردم کارهای خود را پیش برده‌ است انتظار می‌رود نسبت به آینده فیلتر تلگرام نیز حساس باشد و نظر مردم در این خصوص را نیز مدنظر داشته باشد.

 

تخفیف‌های اینترنتی کجا رفت؟

هفته قبل موضوع مهمی رسانه‌ای شد که چندان مورد توجه رسانه‌های حوزه فاوا قرار نگرفت. ماجرا از این قرار بود که مدیران پیام‌رسان‌های داخلی در نشستی پرده از حمایت تبعیض‌آمیز دولت از پیام‌رسان‌های خارجی برداشتند؛ از ارایه زیرساخت رایگان گرفته تا نجات از ورشکستگی، آن هم در شرایطی که بارها شعار حمایت از پیام‌رسان‌های داخلی داده اما عملی نشد.

در این میان سهیل تقوی، مدیر پیام‌رسان داخلی "بله" که مشخصا از شجاعت و صراحت بیشتری از دیگر همکاران خود در این جلسه برخوردار بود، برای نخستین بار روی موارد مهم و البته حساسی دست گذاشت.

برای مثال وی گفته علی‌رغم ضرورت تسهیل مجوزهای پیام‌رسان‌ها اخیرا رگولاتوری بررسی مقررات پیام‌رسان‌ها را در دستور کار کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات قرارداده که در ازای دریافت چند میلیارد تومان مجوز و ضمانت بدهند.

‌وی به حمایت‌های تبعیض‌آمیز اشاره کرد و ‌گفت: **تلگرام برای جلوگیری از فیلتر شدن cdn خود را به ایران آورد و زیرساخت رایگان، سرور رایگان و پهنای باند تضمین شده گرفت اما هزینه سرور و زیرساخت پیام‌رسان‌های ایرانی با خودشان است.**

تقوی ادامه داد: شرکت ویسپی یک شرکت ورشکسته چینی بود که خدماتش در ایران فیلتر بود، یک شرکت ایرانی آن را خرید و خدماتش از فیلتر خارج شد، اما این کار حمایت از دولوپر چینی است نه ایرانی.

به گفته وی وی‌چت نیز تا چند روز پیش فیلتر بود که باز شد تا دوباره رقیب سرویس ایرانی‌ها شود این در حالی است که عمده دلیل فیلتر شدن وی‌چت امکان nearby برای پیدا کردن مخاطبان بود و اکنون ویسپی و وی‌چت هر دو این امکان را دارند اما پیام‌رسان‌های ایرانی به دلیل مساله حاکمیت به سمت این خدمات نرفته‌اند.

وی تاکید کرد: **حمایت تبعیض‌آمیز دولتی از داخلی‌ها هم از دیگر مشکلات است به‌طوری که فقط سه پیام‌رسان مشمول حمایت شدند و دو پیام‌رسان دیگر خارج از لیست بودند که یک پیام‌رسان نیز با پیگیری زیاد و توییت به وزیر در لیست حمایت وارد شد. البته حتی پیام‌رسان‌های موجود در لیست حمایت دولتی نیز تخفیف یک سومی پهنای باند را هنوز نتوانسته‌اند دریافت کنند.**

بدیهی است تمام موارد مطروحه از سوی وی سوژه‌های مهمی برای رسانه‌ها محسوب می‌شود که هفته‌نامه عصرارتباط نیز در زمان مقتضی به آنها خواهد پرداخت.

 

امان‌نامه می‌خواهند

اما این تنها پیام‌رسان‌های بومی نبودند که به بیان مشکلات و مسایل خود پرداختند و محمدجواد آذری جهرمی که این روزها به سبک همیشگی‌اش در شبکه‌های اجتماعی فعال نیست و مشغول کار تلگرام و تغییرات مدیریتی در شرکت‌های مخابراتی کشور است، اقدام به انتشار یادداشتی کرد و از زاویه دیگری به یکی از مشکلات پیام‌رسان‌های داخلی پرداخت.

بماند که از دل این یادداشت‌ها و انتقادات بوی توقف دایمی تلگرام نیز به مشام می‌رسد.

بخش مهم یادداشت آذری اما این بود که، « بدون‌شک هر زمان صحبت از توسعه سرویس‌های ایرانی می‌شود، همواره به حجم ریالی حمایت دولت از این سرویس‌ها توجه می‌شود و در این میان فراموش می‌شود که سرویس‌های بومی برای توسعه علاوه بر پشتیبانی مالی، نیازمند امان‌نامه‌ای در حوزه‌های قضایی و امنیتی هستند که ظاهرا دولت به تنهایی قادر به ارایه چنین تضامینی نیست.

بالطبع در نبود شرایط مناسب برای رشد محصولات ایرانی، مردم منتظر حل مشکلات داخلی نماندند و با استفاده از سرویس‌های بین‌المللی به استفاده از شبکه‌های اجتماعی ادامه دادند و علاوه بر رفع نیازهای روزمره مثل اخبار و...، بخش قابل توجهی از ظرفیت‌های اقتصادی را نیز در این فضا شکوفا کردند و معیشت بخشی از مردم به این فضا گره خورد.»

به عبارت دیگر **تلاش شده تا پای دولت از وضع موجود بیرون کشیده شده و آدرس نهادهای قضایی و امنیتی به مخاطبان نشان داده شود، اینکه چه اتفاقی از سوی دیگر ماجرا رخ دهد نیز معلوم نیست چراکه از اظهارات وزیر ارتباطات می‌توان این‌گونه نیز برداشت کرد که دولت به اندازه سهم خود وظایفش را در قبال فضای مجازی انجام داده است.**

 

توصیه بسیار مهم به دارندگان فیلترشکن

اما هفته قبل که بسیاری از کاربران سرگرم تبادل فیلترشکن و معرفی نمونه‌های خوب برای دور زدن فیلترینگ بودند، یک توصیه بسیار مهم امنیتی توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد. موضوعی که برای تازه‌کاربران فیلترشکن از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

ایمان اسلامیان، یک کارشناس امور بانکی با توضیح سازوکار فیلترشکن‌ها و فضایی که برای سوء‌استفاده توسط آنها صورت می‌گیرد، اظهار کرد: شرایط کار فیلترشکن‌ها به این صورت است که در فضای مجازی برای کاربران یک هویت جدید ایجاد می‌کند و کاربر را با یک آی‌پی جدید و از کشوری دیگر به اینترنت وصل می‌کند که این اتفاق ممکن است کاربران را وارد یک سیکل بکند که در آن علاوه بر کاربران بانک فرد دیگری را از اطلاعات کاربران بانک مطلع می‌كند.

وی در پایان توصیه کرد: **در موقع انجام خریدهای اینترنتی فیلترشکن خود را ببندید، هرچند که در برخی موارد به صرف نصب فیلترشکن بدافزارهایی هم با آن نصب می‌شوند که ممکن است اطلاعات شما را کپی و برای مبدا خود بفرستند. توصیه می‌شود شهروندان از نصب فیلترشکن‌هایی که منبع نامشخص دارد خودداری کنند. **همچنین بهتر است برای انجام خریدها و امور بانکی از اپلیکیشن‌هایی که بانک‌ها طراحی کرده‌اند استفاده شود چرا که امنیت بالاتری دارند.