لزوم آسیب‌شناسی نتایج سرشماری اینترنتی

سرشماری نفوس و مسکن امسال در حال گذار از شیوه سنتی کاغذی به شیوه اینترنتی است و انتظار می‌رود که سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن در سال‌های آینده به شکل کاملا اینترنتی برگزار شود.
گرچه به گفته وزیر ارتباطات نتایج سرشماری اینترنتی رضایت‌بخش بوده است اما با این وجود سرشماری اینترنتی ناگفته‌هایی در دل خود دارد که نیازمند آسیب‌شناسی است. براساس آمار، حدود 25 درصد جمعیت کشور یا به عبارتی یک چهارم جمعیت در این طرح مشارکت کرد‌ه‌اند. نکته اینجا است که با توجه به ضریب نفوذ اینترنت موبایل و ثابت در کشور بالغ بر 90 درصد مردم امکان مشارکت در این طرح را داشته‌اند، اما با وجود اطلاع‌رسانی‌ها و تبلیغات مستمر، مشارکت حداکثری رخ نداد. حتی مشوق‌هایی همچون قرعه‌کشی و 2 گیگ اینترنت هم که برای این مشارکت در نظرگرفته شده بود نتوانست تغییر محسوسی در این امر ایجاد کند.
از سوی دیگر برخلاف پیش‌بینی‌ها، مشارکت شهروندان کلان‌شهرها با وجود دسترسی بهتر و گسترده‌تر به اینترنت به مراتب کمتر از سایر شهرها بوده است. این در حالی‌ است که در شهرهای بزرگ سطح سواد مجازی شهروندان هم به نسبت شهرهای کوچک بیشتر است. گفته می‌شود برخی از مردم هنوز اعتماد کافی برای دادن اطلاعات خود به مرکز آمار را ندارند و گمان می‌کنند شاید از اطلاعات آنها سوءاستفاده شود که البته دلیل این امر هم به جریان حذف برخی خانوارها از دریافت رایانه‌های نقدی در اجرای طرح هدفمندی رایانه‌ها باز می‌گردد که می‌تواند انگیزه مردم در مشارکت‌های این‌چنینی را کاهش دهد و باید راهکارهایی اندیشیده شود تا اعتماد مردم جلب شود.
از سوی دیگر برخی کارشناسان معتقدند که عدم استقبال حداکثری از سرشماری الکترونیکی سال 95 به دلیل تجربه اول این نوع سرشماری در کشور بوده است و می‌توان به افزایش مشارکت مردم در دوره‌های بعد امیدوار بود.
هرچند که به عنوان اولین تجربه دولتمردان و مسوولان از نتیجه سرشماری راضی بودند اما با توجه به این که سرشماری اینترنتی آزمونی برای الکترونیکی کردن سایر امور خواهد بود نتایج مشارکت مردمی در آن باید تحلیل و کارشناسی شود.
سرشماری اینترنتی به عنوان یکی از نخستین پروژه‌های الکترونیکی در کشور می‌تواند زمینه‌ساز پروژه‌های بزرگ‌تر در آینده باشد و از آنجا که یکی از راه‌های کاهش هزینه‌های دولت استفاده از ابزار الکترونیکی و تحقق دولت الکترونیکی است، لزوم آسیب‌شناسی نتایج اولین سرشماری اینترنتی در کشور را تشدید می‌کند.