سخنرانی؛ محور هفته پدافند غیرعامل در حوزه ICT

هفته قبل هفته پدافند غیرعامل بود و وزارت ارتباطات نیز به همین مناسبت میزبان مراسمی با محوریت حوزه ICT با حضور رییس سازمان پدافند غیرعامل و مدیران این وزارتخانه بود که با توجه به نبود نقشه راه عملیاتی و تقسیم کار روشن در حوزه ICT نتایج محسوس و مشخصی به جز سخنرانی ارایه نشد.
مراسم هفته پدافند غیرعامل وزارت ارتباطات
دوشنبه هفته گذشته غلامرضا جلالی رییس سازمان پدافند غیرعامل در همایش پدافند سایبری که توسط وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات برگزار شد سخنرانی کرده و به ارایه دیگاههای خود پرداخت.
این مقام مسوول بدون اشاره به وظایف مشخص وزارت ارتباطات در خصوص پدافند غیرعامل به ذکر کلیات پرداخت و با اشاره به اینکه توسعه فناوری باعث شده که کارکردهای پدافند غیرعامل در حوزه‌های سرگرمی، تجارت و ارتباطات به عنوان یک زیرساخت جدی در همه حوزه‌ها ارتقا پیدا کند، گفت: بنابراین ICT به عنوان محور ورودی به همه حوزه‌های کشور از قبیل پردازش، ارتباطات سرعت بالا، محاسبات در شاخه‌های مدیریت صنعتی، زیرساختی، رسانه و حوزه‌های جنگی محسوب می‌شود.
رییس سازمان پدافند غیرعامل همچنین با اشاره به حوزه‌های مختلفی که فضای سایبری وارد آنها شده است، گفت: فضای سایبر در حوزه اقتصاد شامل تبادل کالا، منابع مالی، دسترسی به اطلاعات مناسب، از بین بردن رانت‌ها و غیره است که نفوذ فضای سایبر در اقتصاد، آن را به سمت سایبری شدن برده است. ضمن اینکه در حوزه رسانه نیز نفوذ فضای سایبری باعث ایجاد رسانه‌های نوین شده که توسعه فرهنگی، اجتماعی و سیاسی را به دنبال داشته است.
جلالی در ادامه نیز بدون اشاره به نقشه راه عمل در حوزه ارتباطات با بیان اینکه هر کشوری که بتواند محتوا و سرویس‌های لازم را بوجود آورد می‌تواند برنده کار باشد، اظهار کرد: توسعه فضای سایبر و نفوذ آن در فضای دفاعی باعث ساخت ارتش‌های نظامی‌سایبری شده است تا بمب‌افکنها، سیستمهای ماهواره، سنجش از راه دور، جابه‌جاییها از جمله قابلیتهای نظامی‌ در فضای سایبری به شمار روند.
این مقام مسوول در ادامه از انتصاب فرماندهی نظامی‌سایبری در ارتش آمریکا خبر داد و خاطر نشان کرد: فرماندهی نظامی‌سایبری قابلیتی است که به فناوری اطلاعات داده شده است چراکه تلفیق فضای سایبر به حوزه‌های دیگر باعث ایجاد حوزه اصلی و تخصصی شده است.
اگر کمی ‌به صحبت‌های مطرح شده در این سخنرانی مطرح شده دقت کنید متوجه می‌شوید که اگرچه تمام این نظرات کاملا صحیح هستند اما هیچ‌یک دستورالعملی یکپارچه برای پدافند غیرعامل در حوزه آیتی شمرده نمی‌شود و مجریان و آیین‌نامههای مربوطه برای این حوزه نیز مشخص نشده است.
به همین جهت مسوولان دستگاه‌های اجرایی از جمله وزارت ارتباطات نیز به جای ارایه طرح‌ها، برنامه‌ها و نتایج اجرای طرح‌های احتمالی در این عرصه به بیان کلیات و بدیهیات پرداختند.
بیک‌پور دبیر کمیته پدافند غیرعامل وزارت ارتباطات در آیین گرامیداشت هفته پدافند غیرعامل نیز تنها به مزایای قدرت سایبری در جهان امروز اشاره کرده و گفت: قدرت سایبری اهرم کلیدی در توسعه و اجرای سیاستهای ملی است و رسیدن به این قدرت مولفه اساسی در سیاست کشورها است.
تاکید بر نقش محوری شبکه ملی اطلاعات
رییس سازمان پدافند غیرعامل در بخش دیگری از سخنرانی خود البته مهمترین راهبرد برای پدافند غیرعامل را تکمیل و استفاده از شبکه ملی اطلاعات عنوان کرد. وی در سخنان خود در این رابطه گفت: اساسی‌ترین و محوری‌ترین کار در این فضا، تقویت و ارتقای سطوح کارکردی شبکه ملی اطلاعات است. در واقع شبکه ملی اطلاعات، پدافندی‌ترین کار وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به شمار می‌رود چون پایداری و تداوم کارکرد را ارایه می‌دهد.
پاسخ به پدافند غیر عامل به سبک وزیر ارتباطات
اما محمود واعظی وزیر ارتباطات در حالی که با تاخیر به جلسه گرامیداشت هفته پدافند غیرعامل رسید صحبتهایی کرد که از دل آن این طور بر میآمد که در خصوص پدافند غیر عامل تذکراتی را برای طرح مد نظر داشت.
وی با انتقاد از پدافند غیر عامل گفت:** بعضی اوقات می‌شنوم مطالب جانبی در ارتباط با پدافند غیرعامل مطرح می‌شود که از اثر خود پدافند غیرعامل می‌کاهد. تولید محتوا، فیلترینگ و... تا دلتان بخواهد در کشور متولی دارد لذا پدافند غیرعامل به کار خودش بپردازد(!). **
در این جلسه واعظی گریزی هم به قطعی چند ساعته ارتباطات اینترنت خارج با اینترنت تهران زد و گفت: دیروز وقتی چند دقیقه اینترنت تهران قطع شد، همه گفتند چه شده است اما این در حالی بود که شبکه داخلی کشور در حال کار بود.
وزیر ارتباطات اما برای تلطیف فضا در خاتمه این طور گفت که با این حال موضوع پدافند غیرعامل را از جمله موضوعات کلیدی می‌داند و به آن خواهد پرداخت!
 
آنچه معلوم شد و آنچه نامعلوم ماند
اگرچه هفته پدافند غیرعامل به پایان رسید و وزارت ارتباطات هم گویی به سهم خود میزبانی یک همایش را در دستور کار گذاشت، تا نشان دهد به این مقوله بی‌تفاوت نیستند، اما از دل این سخنرانی‌ها چیزهایی معلوم شد و مواردی نیز نامعلوم ماند.
**آنچه معلوم شد نخست این بود که ظاهرا هنوز هماهنگی شش‌دانگی میان مسوولان اجرایی و سازمان پدافند غیرعامل حتی از نظر برداشت از شرح وظایف و تقسیم کارها وجود ندارد و حتی از همان تریبون و در همان جلسه تاکید داشتند که هر کس به کار خود بپردازد.**
دوم آنکه در جلسه مذکور نه خبر از افتتاح طرحی بود و نه حتی وعده‌های مرسوم برای اجرای طرح‌هایی ظرف 5 تا 10 سال بعد!
سوم آنکه محتوای همان سخنرانی‌ها هم تفاوت چندانی با محتوای سخنرانی سال‌های قبل نداشت و بیشتر حرف از تاکید بر اهمیت پدافند غیرعامل و این که توجه به آن ضروری است و کلیاتی از این قبیل مطرح بود.
چهارم آنکه رییس سازمان پدافند غیر عامل اعلام کرد بودجه‌ای به دستش نرسید.
آنچه اما معلوم نشد. نخست این که** ظاهرا نقشه راه، برنامه زمانبندی و تقسیم کاری روشن در حوزه پدافند غیر عامل و مشخصا در بخش ICT کشور در دست نیست که حداقل بتوان میزان دقیق پیشرفت‌ها و درجا زدن‌ها را از متولی مشخصی استمداد کرد.**
دوم آنکه مشخص نشد، ریشه اختلاف‌نظرها میان مسوولان اجرایی و متولی پدافند غیرعامل کشور کجاست و چرا برداشت یکسانی از مفهوم و مقوله پدافند غیرعامل وجود ندارد که باید در تریبون‌ها و نه در جلسات کاری اجرایی مسایل طرح شود.
طبیعی است که اگر برنامه‌های روشنی در حوزه پدافند غیرعامل برای فناوری اطلاعات و ارتباطات داریم، می‌بایست این برنامهها مشخص شده و پس از تدوین و تعیین مجریان به اجرا گذاشته شوند تا هر کس برداشت شخصی خود را در این مورد ملاک قرار ندهد.
به نظر میرسد وقت آن شده باشد که سازمان پدافند غیرعامل تمام این فاکتورها را روشن کرده و وظیفه هر دستگاه را به شکل مجزا روشن کند تا شاید دستاوردهای این هفته چیزی بیشتر از سخنرانی و شعار باشد.
**شاید تنها اتفاق برجسته مراسم هفته گذشته افتتاح "مرکز عملیات دفاع سایبری"بوده که البته اطلاعات دقیقی از کارکرد و سرانجام آن در دست نیست. همچنین آنتی‌ویروس "پادویش" هم که از آن به عنوان آنتی‌ویروس بومی‌ یاد می‌شود برای چندمین بار مورد بهره‌برداری قرار گرفت.**
آنچه مسلم است اگر در حوزه پدافند غیرعامل برنامه مشخصی موجود نباشد همه چیز جنبه توصیهای پیدا کرده و البته روشن است که با توصیه و سخنرانی نیز اهداف پدافند غیرعامل محقق نمیشود.