با وجود ادعای توفیق 95 درصدی از سوی مسوولان

انتخابات الکترونیکی رضایت‌بخش نبود

انتخابات الکترونیکی سال‌هاست که روی کاغذ و پشت تریبون‌ها مطرح بوده و همواره بنا به دلایلی عملیاتی نشده و به تعویق می‌افتد. امسال اما برای نخستین بار برگزاری انتخابات الکترونیکی در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری و شوراهای شهر به شکل محدود عملیاتی شد تا محکی جدی به امکان اجرای این روش خورده و ضعف‌ها و قوت‌های آن آشکار شود.

بر این اساس انتخابات امسال از دو منظر ثبت مشخصات فردی رای‌دهندگان از یک سو و ثبت رای شوراها در بعضی شعب از سوی دیگر الکترونیکی برگزار شد. البته به دلیل نبود امکانات و برنامه‌ریزی‌های لازم در هر دو زمینه هم الکترونیکی بودن انتخابات نصفه و نیمه بود.

در انتخابات ریاست‌جمهوری 96 در برخی شعب اخذ رای، مشخصات فردی رای‌دهندگان از طریق دستگاه بارکدخوان ثبت شد و البته در برخی شعب نیز کدملی و سایر مشخصات رای‌دهندگان به صورت دستی وارد شد و یکپارچگی و سیستمی جامع وجود نداشت.

برای پنجمین انتخابات شورای اسلامی شهر و روستا نیز در برخی از شعب ثبت رای به‌صورت الکترونیکی و البته در بیشتر شعب به شکل دستی و سنتی انجام شد. در این مطلب با هم به بررسی چند و چون و نقاط مثبت و منفی برگزاری الکترونیکی انتخابات امسال می‌پردازیم.

ثبت دستی و کند مشخصات رای‌دهندگان

 در شعبات اخذ رای علاوه بر ثبت مشخصات رای‌دهنده در تعرفه‌ها مشخصات آنها به صورت همزمان در سیستم کامپیوتر نیز وارد می‌شد تا ثبت و راستی آزمایی شود که البته این امر باعث کندی فرایند رای‌گیری نیز شده بود.

یکی از رای‌دهندگان در همین زمینه می‌گوید: ایراد اساسی این بود كه یک نفر كد ملی را می‌خواند و یك نفر دیگر آن را وارد می‌كرد، در صورتی كه در انتخابات مجلس این کار از طریق خواندن الکترونیکی باركد صورت می‌گرفت. در عین حال به علت روشی که در پیش گرفته شده بود (پرسش به جای بارکدخوان) اعدادی مثل 2 و 9 به دلیل شباهت در تلفظ در هنگام خواندن با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شدند و همین موضوع دوباره‌کاری برای ثبت کدملی را افزایش داده و وقت زیادی را ضمن فرایند رای‌گیری در شعب مختلف تلف می‌کرد. اهمیت این اتلاف وقت زمانی بیشتر مشخص می‌شود که صف‌های طویل رای‌گیری 29 اردیبهشت ماه را به یاد آوریم و به این موضوع توجه داشته باشیم که در ساعات انتهایی رای‌گیری گروه زیادی از کسانی که قصد رای دادن داشتند پس از مواجهه با صف‌های طویل شعبات اخذ رای عطای انداختن رای به صندوق را به لقای آن بخشیدند.

برخی از رای‌دهندگان اعلام کردند از آنجا که در  شعبات اخذ رای باید علاوه بر ثبت مشخصات در تعرفه‌ها  مشخصات رای‌دهندگان همزمان در سیستم کامپیوتر نیز وارد، ثبت و راستی‌آزمایی شود این امر باعث کندی فرایند رای‌گیری شده است .

یکی از رای‌دهندگان می‌گوید: بیش از سه ساعت در صف انتظار بوده است و این معطلی نه به خاطر تعداد رای‌دهندگان که به دلیل کمبود سیستم و کندی ثبت اطلاعات است.

 نکته دیگری که مشخص نبود این بود که **آیا از همان تجهیزاتی که در انتخابات مجلس مورد استفاده قرار گرفت برای انتخابات الکترونیکی امسال استفاده شد، یا آنکه تجهیزات جدید خریداری شد؟ برخی گمانه‌ها حکایت از خریدهای جدید داشت.**

انتخابات الکترونیکی شوراها در برخی شعب

امسال اما انتخابات شوراهای شهر و روستا در 150 شهر و در 10 هزار شعبه اخذ رای، تمام‌الکترونیکی برگزار شد، یعنی اخذ رای و شمارش آراء به‌صورت کامل الکترونیکی بود.

شهرهایی که در آنها انتخابات شوراها الکترونیکی برگزار شد اکثر اعضای انتخابی آنها 7 و 9 نفره بودند.

جالب است بدانید که اگرچه در  19 شهر از استان تهران انتخابات شوراها به صورت الکترونیکی برگزار شد اما این انتخابات در خود شهر تهران به صورت غیرالکترونیکی برگزار شده است.

 یکی از اعضای هیات نظارت انتخابات شوراها به استفاده از صندوق‌های الکترونیکی رزرو اشاره داشته و گفته: از 36 هزار صندوق الکترونیکی 6 هزار دستگاه بصورت رزرو گذاشته شده تا در صورت بروز مشکل جایگزین شوند.

انتقادات به برگزاری انتخابات الکترونیکی

در خصوص الکترونیکی بودن انتخابات شوراها در برخی شعب نیز انتقاداتی از جمله کند بودن فرآیند رای‌گیری مطرح شد. در یک نمونه از این انتقادها نایب رییس هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراها در ضمن برگزاری فرایند انتخابات، سرعت رای‌گیری الکترونیکی را پایین اعلام کرد و گفت: مشکلاتی در شعب برگزاری انتخابات الکترونیکی وجود دارد که باید این مشکلات مدیریت شوند.

از سوی دیگر در این انتخابات البته باتوجه به مسلط نبودن مسوولان شعب به نظر می‌رسید که کلاس‌های توجیهی و آموزشی کافی برای برگزارکنندگان انتخابات الکترونیکی برگزار نشده و دستپاچگی و سردرگمی برخی از مسوولان باجه‌های مختلف نیز گویای همین امر بود.

رییس هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا اما بدون اشاره به نواقص انتخابات الکترونیکی و انتقادات وارد بر آن مدعی شد: انتخابات شوراها به صورت الکترونیکی تا ۹۵ درصد به خوبی انجام شد و ۵ درصدی هم که نواقصی داشت، به دلیل تغییرات لحظه آخری برنامه برخی حوزه‌ها بود که برای تقسیم بهتر صندوق‌ها تصمیم به انتقال برخی صندوق‌ها از یک حوزه به حوزه دیگر گرفتند.

این در حالی است که همین مقام مسوول پیش از انتخابات انتقاداتی را در خصوص بحث سخت‌افزاری برگزاری انتخابات الکترونکی مطرح کرده و گفته بود: وزارت کشور فقط توانسته است بیش از 34 هزار دستگاه الکترونیکی آماده کند و با توجه به اینکه برای هر شعبه حداقل 3 تا 5 سخت‌افزار می‌توان استفاده کرد انتخابات الکترونیکی در 10 هزار شعبه برگزار خواهد شد و محدودیت سخت‌افزار اجازه پوشش الکترونیکی انتخابات در کل کشور را نمی‌دهد.

وی همچنین پیش از انتخابات این موضوع را پیش کشیده بود که براساس بررسی‌های انجام شده، مشخص شده که  دستگاه‌های اخذ رای الکترونیکی سالم و قابل اعتماد در بسیاری از نقاط کشور به اندازه کافی وجود ندارد.

رییس هیات مرکزی نظارت بر انتخابات همچنین پیش از انتخابات گفته بود: اطمینان کامل از جوابگو بودن دستگاه‌های اخذ رای الکترونیکی تاکنون حاصل نشده و اگر به این نتیجه برسیم که این دستگاه‌ها در سایر استان‌ها همانند تهران دچار مشکل هستند، اجازه برگزاری انتخابات شوراها به صورت الکترونیکی را نخواهیم داد.

با این تفاسیر مشخص نیست که چگونه به یکباره نظر این مقام مسوول تغییر کرده و حالا با وجود زمان اندکی که از اظهارنظرهای انتقادآمیزش می‌گذرد مدعی رضایت‌بخش بودن انتخابات الکترونیکی شوراها است.

ابهام تا دقایق پایانی

اما این فقط مردم نبودند که متوجه اشکالاتی در کار رای‌گیری الکترونیکی شده بودند. جالب آنکه این موضوع از قبل‌تر محل ابهام و بحث بوده است، به نحوی که در کمتر از یک هفته به زمان برگزاری انتخابات، رییس هیات عالی نظارت انتخابات شوراهای اسلامی در استان تهران با انتقاد از عملکرد وزارت کشور برای برگزار نکردن جلسات توجیهی و تکمیلی در خصوص روند برگزاری انتخابات الکترونیکی برای هیات‌های نظارت تهران، گفت: با توجه به مدت زمان محدود باقی مانده تا زمان انتخابات، وزارت کشور در کنار محدودتر کردن تعداد شعبه‌های رای‌گیری الکترونیکی، در همین شعبه‌ها نیز توامان انتخابات را به صورت عادی و الکترونیکی برگزار کند.

وی افزود: ستاد انتخابات کشور هماهنگی‌های لازم را با هیات نظارت استان تهران انجام نداده؛ به طوری که تاکنون توضیحات تکمیلی و توجیهی به لحاظ فنی و فرایند عملیاتی داده نشده است. (خبرگزاری ایسنا)

نکته عجیب‌تر آنکه حتی در یک شب مانده به برگزاری انتخابات الکترونیکی نیز ناهماهنگی و حتی احتمال لغو برگزاری این انتخابات مطرح بود. رییس هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراها از احتمال بالای لغو برگزاری انتخابات به صورت الکترونیکی در کشور خبر داد و گفت: متاسفانه براساس بررسی‌های انجام شده، مشخص شد که  دستگاه‌های اخذ رای الکترونیکی سالم و قابل اعتماد در بسیاری از نقاط کشور  به اندازه کافی وجود ندارد.

وی با بیان اینکه در گذشته تذکر لازم برای تجهیز تمهیدات برگزاری انتخابات به صورت دستی داده شده بود، تصریح کرد: وزارت کشور بر خلاف توافقات اولیه به میزان کافی دستگاه‌های سالم در نظر نگرفته و بعضا برای برخی شهرها به صورت معیوب، تعداد کم یا جا به جا ارسال کرده است. (خبرگزاری مهر)

در نهایت این که مشخص نشد ریشه و علت ناهماهنگی‌ها تا شب برگزاری انتخابات به صورت الکترونیکی چه بوده، اما آنچه مسلم است، تجربه برگزاری الکترونیکی انتخابات حداقل برای مردم چندان جذاب نبود و فلسفه الکترونیکی شدن امور به منظور افزایش سرعت، نه تنها محقق نشد بلکه فرایند کار از اجرای دستی آن نیز بیشتر زمان گرفت.