وقتی وزیر ارتباطات ناامنی پوسته‌های تلگرام را تایید می‌کند

آیا گوگل مسوول #حق‌الناس ایرانی‌ها شد؟!

ماجرای حذف تلگرام طلایی و هاتگرام توسط گوگل از روی گوشی کاربران ایرانی، حواشی بسیار جالبی را رقم زد.

تلگرام طلایی و هاتگرام که هر دو محصول یک شرکت داخلی هستند و با مجوز قوه قضاییه همچنان به تلگرام متصل هستند، هر از گاهی خبرساز می‌شوند و اصولا این مدیران دولتی و غیردولتی هستند که معمولا در نقش روابط عمومی یا سخنگوی ایشان وارد عمل شده و به اظهارنظر در خصوص حواشی پیرامون این محصولات می‌پردازند. لذا اصولا از خود شرکت سازنده و مالک این پوسته‌ها با وجود ادعای داشتن 20 تا 25 میلیون کاربر معمولا شاهد هیچ واکنشی نیستیم.

 

گوگل وارد می‌شود

ماجرای نحوه دسترسی تلگرام طلایی به داده‌های کاربران خود و کاربران تلگرام مدت‌ها مورد بحث و گمانه‌زنی بوده است. قبل‌تر به نقل از وزیر اطلاعات اعلام شد تلگرام‌ طلایی متعلق به جمهوری اسلامی است. ششم آذرماه سال 97 روزنامه شرق نیز به نقل از مجتبي ذوالنور، عضو فراکسيون ولايي مجلس نوشت، وی با گلايه از اينكه حتي يک‌چهارم پهناي باند هاتگرام و طلاگرام را هم به پيام‌رسان‌هاي داخلي ندادند، گفت: «مسير فيلترينگ از نقطه صحيحي آغاز شد و همه‌چيز به درستي در حال طي‌شدن بود، ولي در ميانه راه، ناگهان يک مانع از فرعي آمد و راه را بست که همان هاتگرام و طلاگرام بود. اين امر برخاسته از خواست دولت بود؛ **آيا اکنون که هاتگرام و طلاگرام از سوي يک دستگاه امنيتي در داخل کشور راه‌اندازي شده و کاربران از طريق اين دو وارد تلگرام مي‌شوند و به‌طور طبيعي يک نسخه از اطلاعات آنها در داخل ذخيره مي‌شود، ديگر آن نگراني درباره حفظ اطلاعات مردم وجود ندارد؟**»

این اظهارات البته با واکنش و اقدام عملی خاصی از سوی او و دیگر نمایندگان مجلس و منتقدانی همچون رییس سازمان پدافند غیرعامل و معاون وقت فضای مجازی دادستانی کل کشور مواجه نشد تا تلگرام طلایی همچنان بدون مانعی جدی به کار خود مشغول باشد.

هفته قبل اما در خبرها اعلام شد که گوگل به عنوان مالک سیستم‌عامل اندروید، راسا وارد عمل شده و در حال حذف تلگرام طلایی و هاتگرام از روی گوشی‌های کاربران ایرانی است. این اقدام از طریق ابزاری به نام Google play protect انجام شد که یک ابزار درون‌برنامه‌ای برای پایش اپلیکیشن‌های گوگل‌پلی محسوب می‌شود.

بر این اساس گوگل در پیغامی این دو نرم‌افزار را بدافزار و ابزاری جهت دسترسی و شنود داده‌های شخصی کاربران از جمله پیامک‌ها، تصاویر و فایل‌های صوتی و ... معرفی کرده و از کاربران خود تقاضای حذف این نرم‌افزارها را برای حفظ امنیت و حریم خصوصی داشت.

**البته که این پیام گوگل کاملا موذیانه و شیطنت‌آمیز محسوب می‌شود، زيرا تقریبا با این تعریف گوگل، تمامی اپلیکیشن‌های دنیا مشمول شنود و دسترسی به اطلاعات خصوصی کاربران هستند. کما اینکه این دسترسی‌ها و گاه به مراتب بیش از آن نیز در میلیون‌ها اپلیکیشن موجود روی گوگل‌پلی مرسوم است.**

ناگفته نماند که اصولا اپلیکیشن‌ها برای ارایه خدمات خود باید به برخی داده‌های موجود روی گوشی کاربران دسترسی داشته باشند، در غیر این‌صورت اصلا امکان کار کردن ندارند.

باز گردیم به ادامه ماجرا یعنی ادعای برخی کاربران تلگرام طلایی و هاتگرام که مدعی بودند گوگل این دو اپلیکیشن را از روی گوشی‌هایشان حذف کرده است.

 

وزیر ارتباطات وارد می‌شود

این اخبار و شایعات در حال اوج‌گیری بود که محمدجواد آذری‌جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات که معمولا به موج‌های ایجاد شده در شبکه‌های اجتماعی واکنش نشان می‌دهد، نیز وارد عمل شد و یک توییت بسیار پر سر و صدا زد.

متن کامل توییت او به این شرح بود: «برای حق‌الناس در دی۹۶ گفتیم «همه» پوسته‌های فارسی تلگرام فاقد امنیت هستند و البته بر اساس جمع‌بندی مرکز ملی فضای‌مجازی عمل کردیم. اکنون ۱۲۷ پوسته غیررسمی در کشور هست. باحذف دوتا از آنها باید دید مدعیان داخلی و خارجی از بقیه و محل تامین بودجه آنها خواهند گفت یا روزه سکوت خواهند گرفت؟»

این توییت وزیر ارتباطات اما با واکنش‌های تند و تامل‌برانگیز کاربران زیادی مواجه شد که برای جلوگیری از اطاله کلام از یکسو و غیرقابل انتشار بودن محتوای برخی از آنها به علت اتهامات موجود در آنها، از خیر آن می‌گذریم.

اگرچه که برخی از کاربران از وزیر ارتباطات پرسیده بودند که اگر حق‌الناس زیر سوال رفته، پس نقش و اقدام وزارت ارتباطات در این خصوص چیست؟

اما پست وزیر ارتباطات در توییتر یک پیام مهم دیگر داشت. او گفته بود برای حق‌الناس از دو سال قبل (دی‌ماه 96) هم گفته بودیم که این پوسته‌ها ناامن هستند.

**با استناد به توییت اخیر وزیر ارتباطات و تایید و تاکید دوباره او که دو سال است می‌گوییم این پوسته‌ها ناامن هستند، لذا به تبع آن می‌توان این برداشت را داشت که پس اقدام گوگل در حذف تلگرام‌طلایی و هاتگرام نیز در راستای حق‌الناس و دفاع از امنیت کاربران ایرانی این اپلیکیشن‌ها بوده است!**

متعاقب این بحث و جدل‌ها در اتفاقی جالب کافه‌بازار که یک پلتفرم داخلی اندرویدی و مورد وثوق وزارت ارتباطات نیز محسوب می‌شود، دو اپلیکیشن تلگرام‌طلایی و هاتگرام که مورد تایید مسوولان کشور هستند را حذف کرد و به کاربران متقاضی این اپ‌ها این پیام را به نمایش گذاشت: «متاسفانه برنامه مورد نظر شما یافت نشد.»

 

معاون وزیر ارتباطات وارد می‌شود

در حالی‌که موج انتقادات به وزیر ارتباطات و نحوه برخورد دوگانه با تلگرام طلایی که از یکسو مورد تایید مسوولان است و از یکسو مسوولان دیگر آن را ناامن می‌دانند، بالا می‌گرفت، وزیر ارتباطات (ظاهرا برای کاهش فشارها) یک توییت دیگر با این مضمون منتشر کرد:

«گزارش سازمان فناوری اطلاعات حاکی از آن است که حذف برنامه‌های ایرانی در سیستم‌عامل اندروید صرفا محدود به پوسته‌های یک پیام‌رسان نبوده است بلکه برخی برنامه‌های کسب‌و‌کارهای ایرانی را نیز در برگرفته است. تروریسم اقتصادی آمریکا در حال تسری به اقتصاد فضای مجازی است!»

**اگرچه هیچ جزئیاتی از گزارش مذکور که ظاهرا سازمان فناوری اطلاعات تهیه کرده منتشر نشد و نامی هم از دیگر برنامه‌های کسب‌وکارهای ایرانی که به جز دو پوسته مذکور مشمول حذف شده‌اند، ارایه نشد.**

متعاقب این توییت، رییس سازمان فناوری اطلاعات و معاون وزیر ارتباطات نیز توییتی با این مضمون منتشر کرد: «دوسال است که پژوهشگاه فاوا در حال طراحی از سیستم‌عامل بومی است تا تاب‌آوری کشور در برابر تروریسم اقتصادی آمریکا تقویت شود. فراخوانی برای همکاری متخصصان در این زمینه منتشر می‌شود تا #همه‌باهم از کسب‌وکارهای بومی در برابر یک‌جانبه‌گرایی‌ها دفاع کنیم. راه سخت اما ناگزیر است!»

به این ترتیب بخشی از کارشناسان و فعالان توییتری نیز که روی عباراتی همچون سیستم‌عامل بومی و ملی حساسیت دارند، سرگرم این بخش از ماجرا شدند.

**بماند که تقریبا ساخت سیستم‌عامل بومی برای گوشی‌های موبایل تقریبا موضوعی انحرافی و منتفی است و در حالت خوشبینانه اگر در دستور کار هم قرار گیرد یا به عمر دولت و مدیران فعلی قد نمی‌دهد و در حالت خوشبینانه‌تر اگر هم عملیاتی شود، به سرنوشت دیگر نمونه‌های بومی و ملی که از آنها استقبال نشد، دچار خواهد شد.**

 

آیا گوگل مراقب امنیت ایرانی‌ها است؟

اما فارغ از سرنوشت، سیستم‌عامل بومی! و تلگرام طلایی که از این بالا و پایین‌ها زیاد دیده و روزهای به مراتب سخت‌تر را بدون دغدغه پشت سر گذاشته، ما همچنان با انبوهی از دوگانگی‌ها و پرسش‌های بی‌پاسخ درخصوص انواع اپلیکیشن‌ها و پیام‌رسان‌هایی مواجه هستیم که یک مسوول آن را تایید می‌کند و مسوول دیگر آن را ناامن می‌داند. اتفاقی که مشابه آن تقریبا در هیچ کشور دیگری پیدا نمی‌شود.

از سوی دیگر یکی از دلایل فیلترینگ تلگرام بحث انتقال داده‌های مردم به خارج از مرزهای کشور و به دست افراد مجهول‌الهویه بود که امروز می‌دانیم فردی به نام پاول دوروف که البته یک بار نیز برای مذاکره با وزیر ارتباطات به تهران آمده، صرفا ویترین کار محسوب می‌شود.

لیکن اکنون و با منتفی شدن جدایی تلگرام طلایی، هاتگرام، موبوگرام و دیگر 127 پوسته مورد اعلام وزیر ارتباطات به تلگرام، این پرسش نیز همچنان باقی می‌ماند که آیا واقعا دعوا و محل اشکال خروج اطلاعات کاربران به خارج از کشور بود یا آنکه امکان دسترسی طرف‌های مختلف به این داده‌ها مساله بود؟

اما باز گردیم به پرسش مهم و تیتر این مطلب که آیا واقعا گوگل مسوول تامین امنیت ایرانی‌ها است و به حق‌الناس اهمیت می‌دهد و باید از این بابت و در سایه بلاتکلیفی‌های داخلی از او قدردان باشیم؟!

پاسخ کوتاه این پرسش این است: قطعا نه! گوگل یک شیطان تمام‌عیار است و نه تنها به امنیت کاربران خود در سراسر جهان کوچک‌ترین و کمترین اهمیتی نمی‌دهد، بلکه تمام اطلاعات کاربران خود در سراسر دنیا را خرید و فروش می‌کند و امروز یکی از گنجینه‌های بی‌نظیر و باارزش‌ترین دارایی‌های جاسوسی و امنیتی نهادهای اطلاعاتی آمریکا به شمار می‌رود.

خدمات به ظاهر رایگان گوگل به کاربرانش در حکم پروراندن آنها برای ذبح‌شان است و امروز هیچ‌کس در دنیا تردیدی در این خصوص ندارد.

به عبارت دیگر پرونده گوگل و زیرمجموعه‌هایش به قدری تاریک و سیاه است که اصولا نمی‌توان از عنوان یک "شرکت" برای آن استفاده کرد و باید دنبال نام دیگری برای او بود.

**هنر شرکتی که درآمدش از مجموع درآمد ناخالص چند کشور نیز فراتر می‌رود، در اعتمادسازی و فراهم‌آوردن لشگری از عالی‌ترین متخصصان در حوزه‌های متعدد از روان‌شناسی، تبلیغات و ارتباطات گرفته تا امنیت، فروش و بازاریابی و غیره است.

گوگل از یکسو به کاربرانش در سراسر دنیا این پیام را ارسال می‌کند که مثلا فلان اپلیکیشن (که متعلق به گوگل نیست) و روی گوشی شما نصب است ناامن بوده و در حال جاسوسی از شما است تا نشان دهد چقدر به امنیت و حریم خصوصی کاربرانش اهمیت می‌دهد و از سوی دیگر خود بزرگ‌ترین جاسوس تاریخ بشریت به شمار می‌رود که به علت حجم گسترده جاسوسی‌ها و از بین بردن حریم خصوصی کاربران، حتی از پدر و مادر و همسرشان، کاربرانش را بهتر می‌شناسد.**

 

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

«تسری تروریسم اقتصادی آمریکا به اقتصاد فضای مجازی» که وزیر ارتباطات و معاونش آن را مطرح می‌کنند، نه حرف جدیدی است و نه کشف جدید.

این اتفاق از حدود 30 سال قبل کلید خورده و حتی می‌توان گفت پرونده آن نیز تقریبا بسته شده است. اقتصاد فضای سایبری سال‌ها است که در دستان آمریکا است و حالا بسیاری از کشورها به نوعی مستعمره مجازی ایشان محسوب می‌شوند که در آن قوانین یکطرفه و کاپیتولاسیون‌های سایبری خود را وضع می‌کند و دست هیچ‌کس هم به جایی بند نیست.

به همین دليل است که چینی‌ها و روس‌ها از سال‌ها قبل در یک تصمیم استراتژیک و ملی، راه خود را برای استقلال مجازی در پیش گرفته‌اند و حالا حتی متحدان اروپایی آمریکا نیز در تلاش برای نجات خود از این وضعیت هستند.

**ما هم در حال توییت‌بازی و شعار و پاسکاری مسوولیت‌های خود هستیم تا دوران مسوولیت‌مان سپری شود و از این صندلی به صندلی دیگری ارتقا پیدا کنیم و روزگار را سپری کنیم! **