پست‌بانک، بانکی به وسعت ایران با عملکردی ضعیف

بدون تعارف پست‌بانك را مي‌توان يكي از نمادهاي رقابت غيرعادلانه دولت با بخش خصوصي در نظر گرفت. پست‌بانك از دل وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات بيرون آمده و بيشتر مديران و كارمندان اين بانك نيز ريشه مخابراتي دارند. در شرايط كنوني كه بسياري از بانك‌هاي خصوصي و كوچك به دنبال تحقق بانكداري ديجيتال و مجازي هستند تا بتوانند بدون افزايش شعبه، سطح مشتريان تحت پوشش خود را گسترش دهند، پست‌بانك با در اختيار داشتن امكانات دولتي و بهره‌مندي از دفاتر روستايي خود، اكنون بيش از 14500 شعبه، دفتر پيشخوان و روستايي در سراسر كشور دارد كه از اين حيث داراي شبكه‌اي چندبرابر بزرگ‌تر نسبت به بانك‌هايي مانند ملي، صادرات و ملت است.

توسعه و نگهداري چنين شبكه‌اي توجيه اقتصادي براي اين بانك ندارد، ولي به لحاظ راهبردي مسووليت سنگيني را بر دوش پست‌بانك قرار داده است؛ بين 2 تا 3 درصد سهم از بازار كل تراكنش‌هاي كشور را در اختيار دارد. اين به معني روزانه حدود 5 ميليون تراكنش است كه TPS بانك را در حد 80 تراكنش در ثانيه مي‌توان تخمين زد. بنابراين پايداري زيرساخت‌هايي مانند سوييچ‌‌كارت، سامانه متمركز و سويیچ خودپردازهاي پست‌بانك از اهميت ويژه‌اي برخوردار است، زيرا اين حجم از مبادلات مالي كه به شبكه گسترده‌اي عمدتا شامل بخش روستايي سرويس مي‌دهد، بر بستر اين زيرساخت‌ها انجام مي‌شود و ناپايداري‌هاي سال‌هاي قبل و بالارفتن نرخ تراكنش‌هاي خطا موجب بروز نارضايتي‌هاي زيادي براي مردم شده است.

پست‌بانك در سال 95 به تاسيس شركتي به نام سكه (سامانه‌هاي كاربردي كلان همگام) با مشاركت بخش خصوصي اقدام كرد و سرويس‌هايي را كه از بخش خصوصي گرفته بود در قالب اين شركت درآورد. تجربه همكاري بخش خصوصي و بانك‌ها در قالب يك شركت هيچ‌گاه در ايران موفق نبوده است.

نتيجه‌اي كه اين مشاركت‌ها به همراه داشته، سودآوري زياد براي شركاي بخش خصوصي و زيان براي بانك (ببينيد بانك و بخوانيد مردم) بوده و البته تركيب مديران اين شركت كه همگي از بخش خصوصي هستند نيز نشان‌دهنده همين واقعيت است كه ارزش افزوده و دانشي براي پست‌بانك در نهايت به دنبال نخواهد داشت و صرفا بانك را از نظر زيرساختي وابسته به پيمانكاران نگه مي‌دارد.

علاوه بر عملكرد نامناسب در بخش زيرساخت‌ها و حساس بودن اين موضوع از لحاظ راهبردي، پست‌بانك در زمينه پرداخت الكترونيكی نيز به‌هيچ‌وجه عملكرد قابل دفاعي ندارد. آمار منتشرشده از سوي شاپرك نشان مي‌دهد كه سهم پست‌بانك از نظر تعداد حساب‌هاي متصل به كارت‌خوان حدود 7/0 درصد و از مبلغ تراكنش‌ها حدود 38/0 درصد است؛ به اين معنا كه از نظر جذب منابع در كارت‌خوان، پست‌بانك نصف حد ميانگين عملكرد داشته است و اين امر خردبودن تراكنش‌ها و ناكارآمدي كارت‌خوان‌هاي اين بانك را نشان مي‌دهد كه در نهايت موجب افزايش هزينه تمام‌شده پول و همچنين هزينه كارمزد پرداخت الكترونيكی بانك مي‌شود.

اين عملكرد نامناسب در پذيرندگي، در صادركنندگي كارت‌هاي پست‌بانك نيز ديده مي‌شود.

نمودار شكل زير كه از آمار منتشرشده شاپرك استخراج شده، به‌خوبي نشان مي‌دهد كه كارت‌هاي پست‌بانك در سال 95، به ميزان 2.28 درصد از كل تراكنش‌ها را در اختيار داشته است كه اين تعداد در سال 96 با كاهشي شش درصدي به 2.15 درصد رسيده است.

بنابراين پست‌بانك مانند ساير بانك‌هاي دولتي در حال از دست دادن سهم از بازار تراكنش‌هاي صادركنندگي خود به نفع بانك‌هاي خصوصي است. اين در حالي است كه بخش عمده‌اي از مشتريان اين بانك نيز هم‌اكنون كاركنان دولت هستند كه بدون بازاريابي خاصي از سوي بانك، مجبورند در پست‌بانك حساب داشته باشند و همين افراد به دليل كيفيت و تنوع پايين خدمات در سال‌هاي اخير تصميم به مهاجرت به سوي بانك‌هاي خصوصي گرفته‌اند.

به نظر مي‌رسد يكي از علل اصلي كاهش تراكنش‌هاي صادركنندگي، عقب‌ماندن پست‌بانك در تراكنش‌هاي ديجيتالي و موبايلي باشد. اپليكيشن اين بانك با نام سكه همراه نتوانسته مشتريان و تراكنش زيادي داشته باشد. از قضا اين اپليكيشن بانكي هم‌نام با سكه شركت به‌پرداخت ملت است كه يك اپ پرداختي است و با كمپين‌هاي گسترده و تبليغات فراوان مدام در حال گسترش بازار است. لذا پست‌بانك و شركت سكه احتمالا چاره‌اي جز انتخاب نام تجاري جديدي براي اپليكيشن خود نخواهند داشت!

با توجه به نقش پررنگ وزارت ICT در پست‌بانك و امكانات فراوان اين وزارتخانه و دسترسي به زيرساخت‌هاي ارتباطي و شبكه سيار كشور، انتظار مي‌رود پست‌بانك فعاليت جدي‌تر و موثرتري براي ارايه خدمات بر بستر موبايل براي مشتريان خود داشته باشد و بتواند فاصله ميان خود و بانك‌هاي رقيب را از شرايط فعلي كه متمركز بر تراكنش‌هاي الكترونيكي و عمدتا خودپرداز است، به فضاي سايبري و موبايل تعميم دهد؛ زيرا در غير اين‌صورت مانند آنچه براي بانك‌هاي دولتي رخ داد، به‌سرعت توسط رقبا پشت سر گذاشته خواهد شد.

 

دیدگاه‌ها

    ارسال دیدگاه