چرایی ظهور کنسرسیوم‌ها در صنعت پرداخت

مهکامه صباغ، روزنامه‌نگار

رقابت با سود و درآمد معنا می‌شود؛ صنعت پرداخت کشور هم جزو صنایعی است که با وجود شرایط بد اقتصادی همچنان پرسود به شمار می‌آید بنابراین رقابت، بخش جدانشدنی این صنعت است.

اخیرا اما شاهد ظهور کنسرسیوم‌هایی در صنعت پرداخت کشور هستیم؛ کنسرسیوم‌هایی که رقابت را در برخی حوزه‌ها بین شرکت‌های بزرگ کاهش داده‌اند. ققنوس و فرابوم از جمله کنسرسیوم‌هایی هستند که از اتحاد یا اجتماع شرکت‌ها و بانک‌های بزرگ و فعال در بخش فناوری اطلاعات ایجاد شده‌اند و در دو حوزه رمزارز و بانکداری باز در حال فعالیت هستند. البته خبرهایی از تشکیل کنسرسیوم دیگری در حوزه کیف پول نیز شنیده می‌شود که دور از انتظار هم نیست.

جدای از نحوه ایجاد این کنسرسیوم‌ها و مدل ارتباطی میان آنها و فارغ از تحلیل و بررسی اینکه آیا کنسرسیوم‌ها باید زودتر در صنعت پرداخت کشور ایجاد می‌شدند؛ موضوع بحث‌برانگیزتر این روزها، چرایی ایجاد کنسرسیوم‌ها و به احتمال زیاد رشد آنها در آینده است.

کنسرسیوم‌ها عموما به دلایل و علل متعددی تشکیل می‌شوند؛ تولید یک محصول پیچیده و نیازمند بهره‌گیری از توانمندی‌های مختلف، اجرای پروژه‌های بزرگ مقیاس، به دست آوردن سهم بازاری بیشتر در کنار کاهش هزینه‌ها و همچنین سرشکن کردن ریسک افول پروژه‌ها از دلایل اصلی تشکیل کنسرسیوم‌ها به شمار می‌آید. در برخی موارد نیز شرکت‌ها به منظور اخذ استانداردها برای تولید محصول نیازمند بزرگی مقیاس از جهات مختلف سرمایه‌ای و ... هستند و همین سبب ایجاد کنسرسیوم‌ها می‌شود.

حال دلیل ایجاد کنسرسیوم‌ها در صنعت پرداخت کشورچیست؟ به نظر چیزی که سبب تشکیل کنسرسیوم‌ها در این صنعت شده افزایش هزینه‌ها و کاهش سهم بازاری شرکت‌ها و بانک‌هاست که شاید بتوان رد پای آن را در صورت‌های مالی پیدا کرد.

از طرفی به نظر می‌رسد صنعت از لحاظ درآمدی اشباع شده است و علت آن را می‌توان به سختگیری‌ها در ورود ابزار و تکنولوژی‌های جدید به کشور مرتبط دانست. با توجه به اشباع درآمدی و شرایط بحرانی و پر نوسان اقتصاد کشور که سبب تحمیل هزینه‌های سنگین به این صنعت تکنولوژی‌محور طی دو سال اخیر شده است، کاهش هزینه‌ها و تقسیم ریسک افول پروژه‌ها موضوع غیر قابل انکاری است که باعث ظهور کنسرسیوم‌ها در صنعت شده است.

کسب سهم و سود بیشتر که در شرایط فعلی تا حدودي برای شرکت‌های فعال در حوزه فناوری اطلاعات سخت شده است موضوع قابل بحث دیگری است که درخصوص علل تشکیل کنسرسیوم‌های فناوری اطلاعات مطرح می‌شود.

موضوع محتمل دیگر می‌تواند اتحاد شرکت‌ها و بانک‌ها در مقابل تعلل رگولاتور در حوزه قانون‌گذاری برای تکنولوژی و ابزار جدید  باشد. از آنجا که رگولاتور حوزه پرداخت همیشه یک قدم عقب‌تر از اتفاقات و روند تکنولوژی است به نظر می‌رسد شرکت‌ها در حوزه‌های مسکوت مانده صنعت دست به حرکت‌هایی از جنس بخش خصوصی زده و ادامه خواهند داد تا به صنعت و قانون‌گذار در جهت تولید محصولات و ورود تکنولوژی‌های جدید تحرکی بدهند، تکنولوژی‌هایی که به نظر می‌رسد ظرفیت کشور برای هزینه روی آنها تکمیل شده است.

موضوع آخر در خصوص علت تشکیل کنسرسیوم‌ها با احتمالی کمتر هم، تلاش برای هرچه خصوصی‌تر شدن در ابعاد و مقیاس‌های بزرگ و ملی است زيرا تجربه نشان داده در اجرای پروژه‌های ملی همیشه پای یک بخش یا شرکت دولتی در میان است.