ICT ایرانی در هفته‌ای که گذشت

وقتی تلگرام ایرانی‌ها را فیلتر می‌کند!

KHOSRODAD.NEWS@GMAIL.COM

ICT ایرانی، هفته گذشته مصادف با رویدادهایی بود که ضمن اينكه حوزه‌های متنوعی را مورد پوشش قرار می‌داد، در عین حال حامل پیام‌ها و تحلیل‌های تامل‌برانگیزی نیز بود. پیام‌هایی که احتمال آن می‌رود در آینده‌ای نه چندان دور تاثیرات قابل ملاحظه‌ای در ساز و کار یک سری از جریانات در کشور داشته باشند. با این رویکرد به تحلیل و ارزیابی اهم رویدادهای ICT ایرانی در هفته‌ای که گذشت، می‌پردازیم.

شقایق بود یا خشخاششقایق بود یا خشخاش؟

ماهواره‌های پرتابی ایران به فضا همواره بحث‌برانگیز بوده‌اند. در این میان به دلیل اینکه در بسیاری موارد پرتاب ماهواره‌های ایرانی به فضا با نقض تحریم‌های جهانی نیز در ارتباط هستند، باعث افزایش فشار کشورهای متخاصم جهت تنگ‌تر کردن حلقه‌های تحریم می‌شوند. به عبارت دیگر، پرتاب ماهواره‌ به فضا مورد علاقه و پیگیری دستگاه‌های بسیاری از جمله وزارتخانه‌های ارتباطات، دفاع و حتی سپاه پاسداران و برخی از دانشگاه‌های فنی در ایران است که همچون روال مرسوم در تمام نقاط دنیا، گاه با موفقیت و در مواردی با شکست مواجه شده است. در فهرست ماهواره‌های ایرانی که نامگذاری بسیاری از آنها برگرفته از اسامی زنانه است، اسامی مانند زهره 1 و 2 به چشم می‌خورند که امتیازشان باطل شده‌ است یا مانند مصباح 1 و 2 هستند که گرفتار تنش‌های سیاسی شدند و راه‌شان را به جای فضا به سمت موزه کج کردند.

اما آنچه خبرساز شد، جریانات مرتبط با یکی دیگر از ماهواره‌های ایرانی است که چندی پیش به فضا پرتاب شد و تصاویر ارسال آن به کشور باعث بروز چالش‌ها و حتی منازعاتی میان وزارت ارتباطات و ناجا شد. همه چیز از جایی شروع شد که وزیر ارتباطات از وجود 70 هکتار مزرعه خشخاش در یک شهر خبر داد که منبع کشف آن نیز تصاویری بود که توسط یکی از ماهواره‌های ایرانی گرفته شده بود. اما این ادعا، باعث موضع‌گیری رییس پلیس مبارزه با مواد مخدر شد. به طوری که اخیرا ضمن رد این موضوع تلویحا گفت، طیف رنگی گیاه شقایق و خشخاش به یکدیگر نزدیک است و باعث ایجاد این گمان شده که گیاه مورد نظر خشخاش است. اما چنین نبوده!

به نظر می‌رسد آنچه که باعث برانگیختن بیشتر واکنش ناجا به اظهارات وزیر ارتباطات شد، این بخش از توییت آذری‌جهرمی بود که برخی شفافیت را نمی‌پسندند.

مسوول محترم! از کجا آورده‌ای؟مسوول محترم! از کجا آورده‌ای؟

چندی پیش سامانه‌ای رونمایی شد که تحت نظر قوه قضاییه مدیریت و راهبری می‌شود. این سامانه که ثبت اموال مسوولان نام دارد، در واقع همان از کجا آورده‌ای معروف در کشورهای پیشرفته است که هدف از آن مبارزه با جرایم و فسادهای مالی و پولی مسوولان کشور است. این سامانه که به ثبت تمامي اموال غیرمنقول، مطالبات و دیون، سرمایه، اوراق بهادار، حساب‌های بانکی، سرمایه، منابع درآمدی مستمر می‌پردازد در حالی بیش از یک ماه است افتتاح شده که همچنان دستگاه‌های بسیاری برای فرار از ثبت اموال مسوولان در این سامانه در حال جنب و جوش هستند.

این سامانه که از حمایت قوانین بالادستی نظیر برنامه ششم توسعه و نهادی مانند قوه قضاییه برخوردار است، چنانچه از ابزارهای قوی صحت‌سنجی و راستی‌آزمایی برخوردار باشد، می‌تواند گام موثری براي مبارزه با فسادهای مالی مسوولان و سیاستمدارانی باشد که سال‌ها است انتشار اخبار پیرامون آن، مورد آزرده خاطری و حتی ناامیدی مردم شده است. اما آنچه که باعث خبرساز شدن این سامانه در هفته گذشته شد، اظهارات اسداله عباسی، سخنگوی هیات ريیسه مجلس بود که طی آن به نقل از علی لاریجانی، رییس مجلس خواستار رمزگذاری قوی و امنیت بالای سامانه مذکور شد. اظهاراتی که یک روز پس از آن قویا توسط شخص لاریجانی تکذیب شد.

در این فرایند تامل‌برانگیز، عباسی با ورود ضمنی به لایه فنی و امنیتی سامانه یاد شده اعلام کرده بود که برای هر کدام از مسوولان کدی را در نظر بگیرند تا بر اساس این کد نمایندگان اطلاعات خود را تعیین و به‌روزرسانی کنند.

اما لاریجانی، ضمن رد این اظهارات تنها خاطرنشان کرد که هیچ‌گونه اظهارنظری درباره نحوه اجرای قانون رسیدگی به دارایی مقامات و مسوولان نداشته و صرفا بر اجرای مر قانون یادشده تاکید کرده ‌است. پس از طرح و سپس تکذیب این سناریو از جانب قوه مقننه، جای طرح این نکته باقی ماند که قطعا تامین امنیت سامانه مذکور از نظر فنی به منظور جلوگیری از حمله‌‌های اینترنتی یک ضرورت است. اما داشتن حق دسترسی آزاد اطلاعات به تمام مردم کشور این مجوز را می‌دهد که بتوانند بدون هیچ واسطه‌ای به جزییات اطلاعات وارده در این سیستم دسترسي داشته باشند. بنابراین به نظر می‌رسد ‌محرمانگی اطلاعات در این سامانه چندان با اقبال عمومی همراه نباشد. همچنین جای طرح این پرسش از نماینده محترمی که ایده ایجاد کد اختصاصی را به میان کشید، باقی است که چرا باید ساز و کار ویژه حفظ امنیت اطلاعات در این سامانه برای نمایندگان مردمی اتخاذ شود که با آرای آنها بالا آمده‌اند و مهم‌ترین وظیفه آنها حفظ و دفاع از حقوق همان مردم است.

گفتنی است نمایندگان هنوز از اینکه اطلاعات ثبت شده در این سامانه بر اساس خوداظهاری است یا خیر، اطلاعی ندارند. اما پیشنهاد می‌شود با توجه به اهمیت موضوع، نهاد امین و کاملا مستقل جهت صحت‌سنجی این اظهارات ایجاد شود.

شفاف‌سازی 500 میلیون حساب بانکیشفاف‌سازی 500 میلیون حساب بانکی

کارشناسان نظام‌های اقتصادی بر این باورند که شفاف بودن جزییات حساب‌های بانکی در تمام کشورهای دنیا، می‌تواند مولفه تعیین‌کننده در میزان سالم بودن یا ناسالمی اقتصاد آن کشور باشد.

با این رویکرد به ارزیابی و تحلیل خبری می‌پردازیم که هفته گذشته مورد بازتاب گسترده‌ای قرار گرفت.‌ هادی خانی، مدیرکل دفتر بازرسی ویژه مبارزه با پولشویی سازمان امور مالیاتی کشور از وجود ۵۰۰ میلیون حساب بانکی در نظام بانکی کشور خبر داد که باید ساماندهی و مشخص شود چه فعالیت‌هایی با این حساب‌ها در حال انجام است.

نکته حایز اهمیت در خصوص وجود نیم میلیارد حساب بانکی که لازم است مورد ساماندهی قرار گیرند در درجه اول این است که به جای اینکه بانک مرکزی نسبت به تعیین تکلیف این مهم از خود حساسیت نشان دهد، سازمان امور مالیاتی است که در پی رمزگشایی از حساب‌هایی برآمده است که دارای شرایط کنکاش و رسیدگی هستند.

البته پشتوانه این موضوع نیز یک آیین‌نامه اجرایی است که به سازمان امور مالیاتی اجازه می‌دهد به حساب‌های بانکی افرادی که دارای پرونده مالیاتی هستند و دارای گردش مالی بالای 5 میلیارد تومان نیز هستند، ورود پیدا کند. البته برای افرادی که هیچ پرونده‌ای در نظام مالیاتی ندارند سقف و کفی تعیین نشده و به هر میزانی که فعالیت بانکی در حساب‌های خود داشته باشند در نظام مالیاتی مورد بررسی و شفاف‌سازی قرار می‌گیرند. به این ترتیب می‌توان گفت طیف گسترده‌ای از حساب‌های بانکی مشمول بررسی‌های مالیاتی می‌شوند و بانک مرکزی نیز موظف است اطلاعات حساب آنها را در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار دهد.

گرچه به درستی اطلاعاتی از اینکه چه تعداد حساب بانکی در کشور موجود است در دسترس نیست، اما وجود 500 میلیون حساب بانکی با گردش‌های مالی مشکوک و حداقل قابل رسیدگی، دارای این پیام است که نسبت جمعیت 80 میلیون نفری در ایران در مقایسه با وجود 500 میلیون حساب بانکی دارای گردش مالی مشکوک، تناسبی است که در واقع هیچ‌گونه سنخیتی حداقل از منظر عقلانی با یکدیگر ندارند.

 پاول دوروف - تلگرام، ایرانی‌‌ها را تحریم کردتلگرام، ایرانی‌‌ها را تحریم کرد

به نقل از روزنامه نیویورک تایمز بود که افکار عمومی و تمام کاربران تلگرام مطلع شدند، این پیام‌رسان متعهد شده است که تا۹ آبان رمزارز خود را با عنوان گرام عرضه کند و در غیر این‌صورت سرمایه‌های سرمایه‌گذاران این پروژه را به آنها بازخواهد گرداند که رقمی معادل ۱٫۷ میلیارد دلار تخمین زده شده است.

هنوز کسی نمی‌داند، سرمایه‌گذاران رمزارزهای تلگرام چه کسانی هستند، اما ظاهرا سه نفرند که اسامی آنها جزو اسرار این طرح است. هنوز به‌طور شفاف شرایط استفاده از کیف پول‌های ارز دیجیتال تلگرام مشخص نیست، اما نکته قابل تامل اینجاست که استفاده از آن برای ساکنان کشورهای تحریم شده از سوی آمریکا، یعنی ایران ممنوع است.

این در حالی است که بیشترین تعداد کاربران تلگرام را در دنیا، ایرانی‌ها تشکیل می‌دهند که پیش از فیلتر شدن این پیام‌رسان در حدود 23 میلیون نفر بود. گرچه پس از فیلتر تلگرام در ایران، این میزان ریزش داشت، اما پس از ناکامی پیام‌رسان‌های بومی و ناکارآمدی فیلترینگ، بسیاری از کاربران ایرانی به استفاده از تلگرام روی آوردند.

از سوی دیگر، تلگرام در حالی در قوانین استفاده از رمزارز گرام به قضیه تحریم اشاره کرده است که گردانندگان این پیام‌رسان عموما سابقه طولانی در زمینه بی‌اعتنایی به تصمیمات مقامات دولتی داشته‌اند.

لذا می‌توانستند به جای استفاده از لفظ مردم کشورهای تحریم‌شده به عدم استفاده در فعالیت‌های تروریستی و ضد بشری اشاره کنند. نکته جالب‌تر اینکه در همین خصوص، کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا نیز به دلیل آنچه نقض قانون اوراق بهادار دانست، با اقدام از طریق مراجع قانونی، توزیع و فروش رمزارز تلگرام را در آمریکا ممنوع کرد. اقدامی که تقریبا تا کنون بی‌سابقه بوده است. گفتنی است پیش از تلگرام، فیس‌بوک نسبت به انتشار رمزارز خود با عنوان Libra اقدام كرده بود که با اقدامات محدود‌کننده مواجه نشده بود.