افزایش نهادهای تشریفاتی در کشور

موضوع بزرگی ساختار دیوان‌سالاری و نهادهای وابسته به بودجه عمومی و لزوم کوچک‌سازی ساختارهای اداری و اجرایی در کشور، اصلا مساله جدیدی نیست.

سال قبل و در چنین روزهایی که همزمان با بررسی لایحه بودجه است، یکی از مشاوران رییس‌جمهوری در جمع دانشجویان دانشگاه تهران، خبر از مافیای بودجه و وجود نهادهایی در کشور داد که هیچ خروجی و اثر روشنی در کشور نداشته و اگر دست به بودجه آنها بزنند، با ساختارهای قبیله‌ای و به هم پیوسته‌ای که دارند، کل بودجه کشور را به گروگان می‌گیرند. فیلم این اظهارات در رسانه‌ها و خبرگزاری دولت موجود است.

اگرچه از دل این اظهارات که به زعم رسانه‌های وابسته و حامی دولت از آن با افشاگری یاد شد، چیزی جز شعار و کف و سوت و هیجانات مرسوم در فضای دانشجویی باقی نماند و این اظهارات نیز به خاطره‌ها پیوست. به عبارت دیگر نه در سال گذشته و نه در سال جاری، در لایحه بودجه از سوي دولتی که ظاهرا مخالف دادن پول به نهادهای بدون خروجی مشخص بود، خبری از حذف یک ردیف بودجه هم نشد.

طرفه آنکه در ایام تقدیم لایحه امسال اما حتی خبری از همان ژست اپوزيسیون، افشاگری و مخالفت هم نبود.

همان‌طور که ذکر شد، بحث وجود نهادها و حتی پست‌های متعدد و فاقد خروجی، مساله جدیدی نیست، اما آنچه در سال‌های اخیر بیشتر جلب توجه می‌کند، افزایش تعداد نهادهای تشریفاتی و بدون تاثیر در کشور است.

کافی است برای مثال در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات، لیستی از نهادها، پست‌ها و مسوولان تهیه کنیم و بعد جلوی تک تک ردیف‌های این لیست، یک سوال ساده بگذاریم و به آن جواب دهیم.

سوال این است: «اگر نبود چه می‌شد؟» سپس به شکلی منصفانه و واقع‌بینانه به این سوال جواب دهیم. قطعا در این فهرست جواب اگر نبود چه می‌شد؟ «هیچ» است. جواب برخی هم این است که «اگر نبود بهتر بود!»

البته برخی نهادها و مسوولان هم به هر حال عملکرد داشته‌اند، اما خوب که نگاه کنیم، مشخص می‌شود که بسیاری از آنها را می‌توان تلفیق و در یک نهاد کوچک خلاصه کرد.

برای آنکه مشکلات و دردها ملموس‌تر شود و اتهام سیاه‌نمایی و سیاسی‌کاری نیز وارد نشود، کافی است سری به بخش اخبار سایت بسیاری از نهادهای حوزه فاوا در یک سال اخیر بزنید. بعد به شکل منصفانه اخبار مذکور را تحلیل کنید و ببینید با دور ریختن اخبار همایش‌ها، دیدارها، سخنرانی‌ها، تفاهم‌نامه‌ها، وعده‌ها و اقدامات زرد و سطحی، چند اتفاق و خروجی ملموس، واقعی و مهم را می‌توانید پیدا کنید؟

این کاری است که هر شهروندی می‌تواند به سادگی انجام دهد و نیازی هم به تحقیق و تفحص خاص و پیچیده‌ای برای درک ناکارآمدی و بی‌فایده بودن وجود افراد، نهادها و پست‌های تشریفاتی نیز نیست.

به عبارت دیگر مدتی است که برخی از مقامات مسوول و اجرایی آن هم در پست‌های ظاهرا مهم حوزه فاوا، در حد یک سخنران و خطیب شده‌اند که هر از گاهی برای سخنرانی به مراسم یا نمایشگاهی دعوت شده و سپس رهنمودی صادر می‌کنند و از قضا خود نیز به خوبی می‌دانند که کسی وقعی به فرمایشات ایشان نمی‌گذارد.

آری! این واقعیت تلخی است که باید بپذیریم که تعداد نهادها، مناصب و مقامات تشریفاتی در کشور به مراتب بیش از گذشته شده است.