ICT ایرانی در هفته‌ای که گذشت

نقش اول ایران در سناریوی جنگ سایبری

KHOSRODAD.NEWS@GMAIL.COM

جنگ سایبری، موضوع بسیاری از فیلم‌های هالیوودی است که در آن یک کشور بدون مواجه شدن با نیروهای نظامی و حتی شلیک شدن یک تیر در خاک خود مورد شدیدترین حمله نیروهای دشمن قرار می‌گیرد. درگیری در جنگ سایبری به حدی بالا می‌گیرد که زندگی حتی در ابعاد بسیار پایین‌دست و روزمره نیز برای مردمی که قربانی شده‌اند، دشوار می‌شود و از جایی که دفاع و یا فرار در این ژانر از حمله‌ها نیازمند یک راهبرد سریع، جدید و فناورانه است، کشور مورد هجوم می‌بایست در بازه‌ کوتاهی از زمان اقدام به اخذ واکنش لازم كند که با موانع جدیدی مواجه می‌شود و سناریوی فیلم با همین جو ملتهب جلو می‌رود.

آنچه که سال‌هاست کارشناسان در خصوص موقعیت فعلی کشور ایران هشدار داده‌ و حتی اظهار نگرانی کرده‌اند، قرارگرفتن در معرض جنگ‌های سایبری است که به‌طور غالب از جانب کشورهایی مانند آمریکا، رژیم صهیونیستی، انگلیس، چین و روسیه هدایت و برنامه‌ریزی می‌شود. هر چند که ایران جدای از مسایل دیپلماتیک به دلایلی همچون انحصاری بودن شیر اینترنت در ایالات متحده، از هم‌گسیختگی قابل توجه در استفاده از نرم‌افزارهای قفل‌شکسته و غیربومی حتی در بعضی از پایگاه‌های حساس و نظامی، تحریم‌های جهانی و سایر مسایل، متاسفانه طعمه مناسبی برای این قبیل حملات است، اما در مقابل ارتش سایبری ایران نیز به عنوان مبارزان و گاه مهاجمانی جدی در جهان حرفی برای گفتن دارند. با این رویکرد، به تحلیل و ارزیابی مهم‌ترین رویدادهای ICT ایرانی در هفته‌ای که گذشت، می‌پردازیم.

 

به دیوار خوردن مردم یا هکرهای اجاره‌ای؟

هفته گذشته به نقل از معاون وزیرICT، ایران گسترده‌ترین حمله علیه زیرساخت‌های کشور توسط آنچه که هکرهای اجاره‌ای نامیده شدند را تجربه کرد. هر چند که ایشان، حمله جاری را دفع شده و به دیوار خورده توصیف کرد. آنچه که به میزان همین حمله (نه کمتر از آن)، تامل‌برانگیز بود شیوه اطلاع دادن چنین رویداد مهمی بود. به عبارت دیگر در حالی که توقع آن می‌رفت که حمید فتاحی به عنوان یک مسوول دولتی از طریق درگاه رسمی وزارتخانه متبوع خود و یا رسانه‌های داخلی اقدام به اعلان عمومی چنین قضیه‌ مهمی كند، توییتر را انتخاب كرد و حتی درگاه وزارت ICT نیز در باخبر كردن افکار عمومی از نمای تصویر پیام ایشان در توییتر استفاده کرد.

همچنین در پی این حمله، بنایی، عضو هیات مدیره شرکت ارتباطات زیرساخت در تشریح جزییات فنی بیشتر اعلام کرد که حمله مذکور از نوع منع سرویس توزیع‌شده (DDoS mitigation) بوده است و به ویروسی شباهت دارد که مانند زامبی عمل کرده و سیستم را از کار می‌اندازد. به گفته وی، ورود این ویروس به قدری مرموز است که نمی‌توان حتی برای دفع آن راه‌حل قطعی پیدا کرد.

در ادامه این روند در حالی به زیرساخت‌های کشور، حمله سختی وارد شد که مردم و به‌طور خاص کاربران اینترنت و کسب‌ و کارها نیز دچار مشکلاتی شدند. به‌طوری که برای ساعت‌ها و بیشتر از دو روز اینترنت آنها قطع و مختل شد و اما مساله فاجعه‌آمیز این بود که کسی نمی‌دانست چرا این اتفاق افتاده و تا کی اين مشكل ادامه خواهد داشت؟ این در حالی بود که بنایی، کمی پس از وقوع حمله، وضعیت اینترنت را به دلیل دخالت سپر ژرفا کاملا عادی توصیف کرد. حال در کنار تمام ابهامات موجود، قضیه چگونگی پرداخت خسارت کاربران ایرانی را نیز باید اضافه کرد.

 گفتنی است، حملات DDoS زمانی اتفاق می‌افتد که تعداد زیادی درخواست به سمت یک سامانه سرازیر می‌شود و پهنای باند موجود، پاسخگوی آن نیست و به اصطلاح داون می‌شود.

 

ردپای روبات‌ها در مافیای ثبت‌نام خودرو

ICT  ایرانی پر از پرونده‌های اسرارآمیزی است که دستگاه‌های پلیسی و اطلاعاتی همواره درصدد رمزگشایی آن بوده‌اند. در این میان از پرونده‌های فیشینگ گرفته تا قاچاق گوشی و سرور در کنار شرط‌‌‌بندی‌‌های اینترنتی و کازینوهای آنلاین، موضوعات همیشه در جریانی هستند که هر از چند گاهی ابعاد جدیدی از آنها آشکار می‌شود. هفته پیش، پرونده ثبت‌نام اینترنتی خودرو که سالیان متمادی متقاضیان خود را سردرگم و ناامید کرده بود با اظهاراتی از جانب مدیرعامل ایران خودرو مورد توجه رسانه‌ها و افکارعمومی قرار گرفت.

برای پرداختن به این موضوع، ابتدا نگاهي به گذشته مي‌اندازيم؛ اينکه مردم در نخستین ساعات بازگشایی فروش اینترنتی خودروسازانی مانند سایپا و ایران‌خودرو با پیغام ظرفیت تکمیل شده است، مواجه می‌شدند دیگر موضوع غریب و جدیدی نبود. تا اینکه جواد حسینی‌کیا، نماینده مجلس از وجود مافیای خودرو با استفاده از روبات در سایت‌های ثبت‌نام خودرو خبر داد. این قضیه به‌طور گاه و بی‌گاه جدی گرفته شد، اما همان‌طور که قابل پیش‌بینی بود مدیران خودروسازی‌ها بدون هیچ واکنشی سعی کردند از کنارش عبور کنند تا بلکه در کنار سایر ابهامات به فراموشی سپرده شده و مختومه اعلام شود. تا اینکه فرشاد مقیمی، مدیرعامل ایران خودرو در شهرک صنعتی بینالود، استفاده از روبات در ثبت‌نام‌های اینترنتی را تایید کرد. وی چنین بیان داشت که برخی افراد روبات‌هایی را به کار بسته بودند تا بتوانند ثبت‌نام سریعی در مواقع فروش خودرو داشته باشند که با استفاده از آنتی‌روبات‌ها در تلاش برای حذف آنها هستیم. مقیمی تلویحا از ورود وزارت اطلاعات به این پرونده خبر داد که این افراد دیگر نمی‌توانند وارد سایت شوند.

بررسی در خصوص ردپای روبات‌ها در مافیای فروش اینترنتی خودرو نشان می‌دهد، فروش کد یا ساخت روبات برای متقاضیان ثبت‌نام اینترنتی خودرو، کسب و کاری بسیار سکه‌ است که واسطه‌های فروش خودرو بیشترین استفاده را از آن می‌کنند. در همین راستا، فروشندگانی در فضای مجازی وجود دارند که با اخذ مبالغی به‌طور میانگین از 50 هزار تومان به بالا، اقدام به ایجاد روبات برای متقاضیان اینترنتی ثبت‌نام خودرو می‌کنند.

 

ماهواره ظفر در آغوش حومه زاهدان

ظفر، ماهواره‌ای ملی بود که با همکاری وزارت دفاع، سازمان فضایی ایران و مانند همیشه دانشگاه علم و صنعت طراحی و ساخته شده و قرار بود به مناسبت پیروزی انقلاب اسلامی با استفاده از ماهواره‌بری به نام سیمرغ در مدار زمین قرار بگیرد. این ماهواره که هزینه 2 میلیون یورویی برای طراحی و ساخت آن، شایبه بسیاری در شرایط تحریم و کمبود ارز حتی برای تامین کالاهای ضروری و دارویی را ایجاد کرد، هفته گذشته طبق برنامه زمان‌بندی شده‌ای به فضا پرتاب شد. پرتاب این ماهواره که چهار ماه تست‌های آزمایشی خود را پشت سر گذشته بود، ابتدا با تعویق مواجه شد. اما سرانجام سوار بر سیمرغ رفت تا بلکه با اتکا به توانمندی‌های متخصصان داخلی و با توان تصویربرداری، مخابراتی و همچنین جمع‌آوری سیگنال‌های فضایی به ارایه خدمات کاربردی در بخش‌های علمی، فناوری و زیست‌محیطی بپردازد.

اما به نظر می‌رسد همه چیز آن طور که پیش‌بینی شده بود، پیش نرفت و ظفر زاهدان را به جای قرارگرفتن در مدار زمین برای فرود انتخاب کرد! شکست این پروژه، زمانی قطعی شد که احمد حسینی، سخنگوی امور فضایی وزارت دفاع جمهوری اسلامی نیز آن را تایید کرد و گفت: ماهواره‌بر به سرعت لازم براي تزریق در مدار مورد نظر نرسید اما اینکه چگونه سر از زاهدان درآورد را محمدهادی مرعشی، معاون امنیتی انتظامی استاندار سیستان و بلوچستان در مصاحبه‌ای اطلاع داد. وی احتمال داد که قطعات ماهواره ظفر در منطقه سرجنگل و چاه احمد زاهدان سقوط کرده باشد. شنیده شده است، همزمان با سقوط ماهواره ظفر هشت صدای مهیب و مشابه انفجار در حومه زاهدان به گوش رسیده است که با توجه به اظهارات مقام ناجا در آن منطقه، می‌تواند مرتبط با سقوط ظفر باشد. سقوط ماهواره ظفر، چه از منظر علمی، چه از دید سیاسی و چه از بعد اقتصادی آن هم در شرایط فعلی سیاسی کشور و با توجه به اهمیت تقویت جایگاه ایران از هر لحاظ در منطقه و دنیا، رویدادی بسیار تاسف‌بار بود اما یک جنبه مثبت نیز داشت. جنبه مثبت سقوط ظفر این بود که حداقل کشته یا مجروحی در پی نداشت!