به اشترک‌گذاری لایه دسترسی نوری چگونه است؟

توافقی پیچیده و زمانبر

محمود واعظی، وزیر ارتباطات دولت یازدهم، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری خانه ملت، اخیرا از برگزاری نشستی میان نمایندگان شرکت مخابرات ایران و شرکت‌های ارایه‌کننده اینترنت، با موضوع تعیین شرایط استفاده شراکتی شرکت‌های فراهم‌آور دسترسی عمومی از خطوط فیبر نوری شرکت مخابرات ایران، خبر داده و گفته: وزارت ارتباطات به دنبال ایجاد توافقی میان شرکت مخابرات ایران و شرکت‌های ارایه‌کننده اینترنت است، تا مشکلات مشترکان در این زمینه نیز رفع شود. براساس این توافق اگر شرکت‌های ارایه‌کننده اینترنت بخواهند از فیبر نوری شرکت‌های استانی مخابرات ایران استفاده کنند، باید بخشی از درآمد خود را به شرکت مخابرات ایران بدهند، تا محدودیت استفاده از آن از میان برود.
جزییات فنی مذاکره در مورد به اشتراک‌گذاری دسترسی نوری
نکات فنی مهمی در این نوع مذاکرات مطرح‌اند که پیش‌آگاهی از آنها برای درک اهمیت نشست مذکور لازم است. همچنین، این که چرا شرکت‌های ارایه‌کننده اینترنت، درصدی از درآمد خود را باید به شرکت مخابرات و بابت چه اقلامی بپردازند، نیاز به توضیح دارد، به این شرح:
1- طرف مذاکره شرکت مخابرات ایران، شرکت‌های PAP (یا "فراهم‌آور دسترسی عمومی") و ارایه‌کننده سرویس‌های اینترنت پرسرعت به مشتریان اینترنت پرسرعت (ADSL) هستند که در واقع رقبای شرکت مخابرات در بازار خدمات ADSL به شمار می‌آیند. این شرکت‌ها برای رقابت با مخابرات نیاز به دریافت خدمات "واگشایی" (Unbundling) و خدمات هم‌محلی یا "هم‌جواری" (Co-location) از شرکت‌های استانی مخابرات ایران دارند، زیرا شرکت‌های استانی مخابرات در زمینه شبکه دسترسی و خطوط مشترکان ثابت، به هر حال دارای "انحصار طبیعی" (Natural Monopoly) هستند.
2- "انحصار طبیعیِ" شرکت‌های استانی مخابرات ایران در بازار خدمات شبکه دسترسی و خطوط مشترکان ثابت، امری مورد قبول قانون‌گذار است. این انحصار طبیعی، "قانونیِ قانونی" جلوه می‌کند، زیرا از لحاظ حقوقی، چنین انحصاری، قانونا شکسته شده است؛ زیرا یک شرکت خصوصی دیگر چندسالی است که دارای مجوز رسمی ایجاد شبکه دسترسی نوری و بهره‌برداری از شبکه فراخ‌باند نوری خود در کشور است، چه بخواهد از مجوزش استفاده کند و اقدام به ایجاد شبکه دسترسی نوری بکند یا نکند و ترجیح بدهد یا ندهد، از طریق شبکه نوری خود یا شبکه‌های نوری دیگران استفاده کند.
شاید بپرسید: آیا در ایران "دیگران" هم دارای شبکه‌های نوری هستند؟ - پاسخ، مثبت است: آری، شبکه‌های نوری متعددی در کشور ایجاد شده‌اند، مثل:
• شبکه کابل‌های نوری شرکت ارتباطات زیرساخت در امتداد جاده‌های وزارت راه که گسترده‌ترین شبکه‌های بین استانی کشور هستند،
• شبکه کابل‌های نوری شرکت نفت در امتداد خطوط لوله نفت و گاز،
• شبکه هوایی کابل نوری شرکت توانیر (از جنس OPGW یا Optical Ground Wire) در امتداد خطوط انتقال نیرو،
• شبکه کابل‌های نوری شرکت راه‌آهن در امتداد خطوط ریل راه‌آهن،
• شبکه نوری سازمان صداوسیما، از آنتن گیرنده ماهواره‌ای تا استودیوی پخش و بالعکس،
• شبکه‌های نوری متعلق به شهرداری تهران و چند شهرداری دیگر، و
• به علاوه شبکه‌های نوری متعلق به بخش خصوصی و دانشگاه‌ها.
اما آنچه شایان توجه است این است که شبکه‌های مذکور، "اختصاصی" (dedicated) هستند و اکثر آنها در سمت مشترک تلفن ثابت و معطوف به منازل مسکونی یا تجاری مردم نیستند و لذا از اغلب آنها نمی‌توان برای اجرای فناوری‌های متعدد "فیبر به منزل" یا FTTx  استفاده کرد، مگر در backbone یعنی در پی‌بستر شبکه نوری بین‌استانی.
لذا، انحصار شرکت مخابرات ایران در لایه دسترسی تا هنگامی "طبیعی" است که شرکت دارای مجوز اجرای شبکه دسترسی نوری و بهره‌برداری از فناوری‌های متعدد "فیبر به منزل" یا FTTx نخواهد رأسا اقدام به ایجاد شبکه دسترسی نوری جدیدی در کنار دارایی‌های نوری شرکت مخابرات ایران کند.
 
3- اصطلاح "واگشایی" یا Unbundling که در بالا، به عنوان یکی از مسایل مورد بحث، ذکر شد، به معنای "گشودن خط" و به اشتراک گذاشتن استفاده از خطوط شبکه مشترکان مخابرات توسط رقبا است. این اصطلاح در نوشتارهای فنی و استانداردهای بین‌المللی دارای مترادف‌های زیر است:
• Open Access: دسترسی باز؛
• Deregulate local network: مقررات‌زدایی از شبکی محلی؛
• Access Sharing: تسهیم دسترسی؛
• Interconnection: اجرای اتصال متقابل (میان تجهیزات شرکت مخابرات و تاسیسات شرکت‌های رقیب).
4- موضوع واگشایی، واگذاری تجهیزات و امکانات «حلقه محلی» (Local Loop) به رقبا است. نوع این حلقه محلی، تا پیش از نشست مذکور، «سیم مسی» بوده است؛ ولی موضوع واگشایی در نشست مورد نظر میان نمایندگان شرکت مخابرات و شرکت‌های ISP، واگشایی کابل فیبر نوریِ معطوف به اماکن مشترکان است؛ زیرا در آینده نزدیک، به اشتراک‌گذاری حلقه‌های محلیِ «فیبر به گره» (یا Fiber-To-The-Node ) نیز موضوع واگشایی و واگذاری به رقبا خواهد بود. منظور از "گره"، میانا (یا "اینترفیسی") است که مرکز تلفن را به نقطه ثقل مشترکان دسترسی فراخ‌باند نوری وصل می‌کند.
5- حلقه محلی همچنین می‌تواند از جنس رادیویی باشد. لذا واگشایی پهنای باند فرکانس واگذار شده از سوی رگولاتوری طیف به شرکت‌های استانی مخابرات در بخش دسترسی، نیز می‌تواند در آینده نزدیک، موضوع مذاکره شوند؛ آن هم برای دامن زدن به رقابت و استفاده بهینه از طیف و درآمدزایی برای مخابرات از باریکه‌هایی که مخابرات از آنها استفاده نمی‌کند ولی مورد نیاز رقبا و قابل واگشایی هستند.
6- با واگذاری پروانه FCP نیز، موضوعات جدیدی برای عقد قرارداد واگشایی میان شرکت مخابرات و رقبا مطرح خواهند شد. برای مثال:
• واگشایی "کافو"ها (کابینت‌های انشعاب کابل، در پیاده‌رو‌های شهر)؛ البته، موضوع‌های فنی دیگری برای واگشایی از قبل مطرح بوده‌اند و اکنون بیشتر مطرح خواهند شد، مانند:
• واگشایی اِم.دی.اِف که "قاب اصلی انشعاب کابل" واقع در مرکز تلفن است؛
• واگشایی سی.دی.اِف که قاب انشعاب کانال برای انتقال داده‌هاست؛
• واگشایی ایستگاه‌های تقویت‌کننده،
• واگشایی دکل آنتن‌های بی.تی.اِس، وایمکس و سایر آنتن‌ها؛
• واگشایی حوضچه‌های کابل؛
• واگشایی اتاق کابل؛
• واگشایی انشعاب برق،
• واگشایی ژنراتور،
• واگشایی باتری‌خانه؛
• واگشایی کابل خاکی؛
• واگشایی مجاری کابل؛
• واگشایی حیاط مرکز و
• واگشایی سالن‌های نصب و نگهداری تجهیزات (که به سرویس‌های اخیر، خدمات"هم‌محلی" یا "همجواری" یا Co-location می‌گویند).
اکنون رقبای مخابرات (برای مثال PAPها)، بابت تعدادی از واگشایی‌های مذکور، درصدی از درآمد خود را به شرکت‌های استانی مخابرات ایران پرداخت می‌کنند که مقدار آن، گفته و ادعا می‌شود، تا 40درصد درآمد PAPهاست.
لذا مشاهده می‌شود که تجهیزات شبکه معطوف به مشترکان ثابت و همراه مخابرات، ذی‌قیمت‌ترین و گسترده‌ترین شبکه دسترسی در ایران و درنتیجه؛ راهبردی‌ترینِ دارایی‌های شرکت‌های استانی مخابرات ایران هستند و شرکت‌های مخابرات استانی با سرمایه‌گذاری و تحمل هزینه‌های سنگین، از انواع فناوری‌های انتقال سیگنال روی سیم مسی، کابل نوری و خطوط رادیویی و گاهی نیز با بهره‌مندی از ترکیبی از این فناوری‌ها در شبکه مشترکان تلفن ثابت مخابرات، امکان دسترسی ثابت مشترکان به شبکه جهانی تلفن‌های ثابت و همراه و اینترنت را فراهم می‌کنند. بنابراین، اگر شرکت‌های PAP و ارایه‌کنندگان اینترنت بسیار پرسرعت بخواهند از راه‌حل‌های FTTx برای سرویس‌دهی به مشترکان خود استفاده کنند و در این بازار با شرکت‌های مخابرات استانی به رقابت برخیزند، بدیهی است که باید بخشی از درآمد خود را به شرکت‌های استانی مخابرات بپردازند. اما از آنجا که راه‌حل‌های FTTx بسیار متعددند و تعیین تعرفه استفاده از واگشایی‌های مذکور، کار ساده‌ای نیست، مذاکره برای رسیدن به توافقی سه‌جانبه، میان شرکت مخابرات ایران، رقبا و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات (سازمان تنظیم مقررات ارتباطات) امری زمانبر و تاحدودی پیچیده است.

دزد حاضر و بز حاضر

بی‌تفاوتی جمعی

دیدگاه‌ها

    ارسال دیدگاه

    نقد و بررسی بازی