رفع فیلترینگ تبعیض‌آمیز

وزارت ارتباطات هفته گذشته از رایزنی با دادستانی برای رفع فیلترینگ دو سایت بلاگ اسپات و یوتیوب برای دانشگاه‌ها خبر داده است؛ خبری که هنوز در محقق شدن آن، اما و اگرهای بسیاری وجود دارد و اساسا مشخص نیست اجرایی خواهد شد یا یک تیتر مثبت و بدون پیگیری نتیجه از سوی رسانه‌های ناشر خبر را در کارنامه این وزارتخانه ثبت خواهد کرد.
شاید انتشار این خبر در نگاه نخست برای قشر جوان به ویژه دانشجویان مسرت‌بخش به نظر بیاید اما واقعیت این است که دسترسی به محتوای عمومی حق همه مردم و نه بخشی از مردم محسوب می‌شود و اصولا دسته‌بندی کاربران و تبعیض قائل شدن چندان قابل پذیرش نیست.
البته تلاش دولت برای رفع فیلترینگ سایت‌ها، ولو به شکل محدود هم قابل تقدیر است اما تفکیک به دوگروه نخبه و عام همان شمشیر دولبه‌ای است که باید از آن حذر کرد. در واقع دولت به جای مرزبندی بین مردم، بیشتر باید به برنامه‌ریزی‌ و فرهنگ‌سازی در میان آحاد جامعه بپردازد تا کاربران مختلف فضای سایبری درک درستی از اینترنت پیدا کنند و بتوانند استفاده مفیدی از آن کنند. روشن است اگر سایتی با پیاده‌سازی خطوط قرمز برای دانشگاهیان قابل استفاده است به طور قطع برای فارغ‌التحصیلان دانشگاه و حتی بسیاری از مردم عادی هم مفید خواهد بود. بنابراین صرفِ دانشجوبودن و حضور در دانشگاه برای استفاده از برخی سایت‌‌‌های خاص کافی نیست. بر فرض که دانشجویان در دانشگاه‌ها از سرویس بلاگ‌اسپات استفاده و محتوایی تولید کردند، در صورت فیلتر بودن این سایت چگونه می‌توان اطلاعات را در دسترس دیگران قرار داد؟
حقیقت تلخی است؛ اما مدتهاست کاربران ایرانی برای دورزدن فیلترینگ از ابزاری به نام وی‌پی‌ان‌ها استفاده می‌کنند و دیگر عادت کرده‌اند به استفاده از فیلترشکن‌های انبوهِ رایگان و حتی پولی و از این رو خبر تلاش برای رفع فیلتر تنها تبسمی روی لبان ایشان باقی گذاشته و اصلا توجهشان را جلب هم نمی‌کند. بنابراین اگر قرار است که از سایت یا سایت‌هایی رفع فیلترینگ شود بهتر است که حرکتی اصولی و با برنامه‌ریزی صورت گیرد. فرض کنیم که رفع فیلتر چند سایت برای دانشگاه‌ها انجام شد با انبوه سایت‌های فیلتر شده دیگر که کاربران حالا روش دسترسی به آنها را آموخته‌اند، چه کنیم؟
مخلص کلام همان طور که بارها گفته‌ایم، اساسا ابزار کنترلی همچون فیلترینگ راهکار مطمئنی محسوب نمی‌شوند چرا که به راحتی قابل دورزدن هستند.‬ حالا در صورت رفع فیلتر دو سایت مذکور باید منتظر مرزبندی و تبعیض میان کاربران اینترنت باشیم که منصفانه به نظر نمی‌رسد.