هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
هفته نامه عصر ارتباط - اولین و پر تیراژترین هفته نامه iCT کشور

نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در مدیریت بحران

با توجه به رشد روزافزون بحران‌های طبیعی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی که ناشی از مسایل جوی و زیست‌محیطی یا چالش‌های سیاسی دولت‌ها و بحران‌های مالی جهانی است و از سوی دیگر رشد روزافزون امکانات و سرمایه‌های انسانی، می‌طلبد که برای مدیریت بحران‌ها و حفظ سرمایه‌های انسانی و اجتماعی از روش‌های نوین مدیریت بهره‌مند شویم.

با توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات که رویکردهای جدیدی را در بحث مدیریت باز کرده است و تاثیر شگرفی را در حوزه‌ مدیریت گذاشته است در این مقاله سعی شده با توجه به مطالعات قبلی، روش‌های جدید به‌همراه نمونه‌های عملی از کاربرد ICT ارایه داده و در پایان پیشنهادهایی را برای دست‌اندرکاران مدیریت بحران کشور طرح كند.

مقدمه

بروز حوادث شغلی، حوادث غیرمترقبه و بلایای طبیعی، حوادث سیاسی و اجتماعی و حوادث اقتصادی در تمام کشورهای جهان همراه با صدمات انسانی و خسارت‌های مالی فراوان است، اما در کشورهای توسعه‌نیافته ‌یا در‌حال توسعه مانند کشور ما این موضوع از جنبه‌های مختلف حایز اهمیت است. از لحاظ حوادث طبیعی ایران در شمار 10  کشور اول حادثه‌خیز جهان است و از لحاظ موقعیت سیاسی استراتژی، ایران در منطقه حساسی واقع شده است که بحران‌های فراوانی را داشته است و از لحاظ اقتصادی هم باتوجه به فضای رقابتی شدید اقتصادی دنیا و همچنین تحریم‌های اقتصادی، کشور ما از نظر مدیریت بحران نیازمند مطالعات و تلاش‌های عملی و اجرایی فراوانی است که باید از تمامی ابزارهای جدید و استانداردهای بین‌المللی در مدیریت بحران مدد جست که در این مقاله سعی شده است به برخی از این ابزارها و استانداردها، به‌خصوص ابزار مناسب ارتباطات و فناوری اطلاعات بپردازد.

تعریف بحران

از بحران تعاریف مختلفی شده است که در این مقاله به برخی از آنها اشاره می‌شود:

لاری اسمیت، رییس موسسه بحران مستقر در کنتاکی، تعریفی نه‌چندان دقیق ارایه کرده است:

«یک اغتشاش عمده از سازمان که دارای پوشش خبری گسترده‌ای بشود، کنجکاوی مردم درباره این موضوع بر فعالیت‌های عادی اثر خواهد گذاشت و نیز می‌تواند اثر سیاسی، قانونی، مالی و دولتی بر سازمان بگذارد.» (گاترچاک، جک، مدیریت بحران در بخش‌های خصوصی و دولتی، دکتر علی پارسائیان، ص 6)

«بحران به حوادثی اطلاق می‌شود که در اثر رخداد و عملکردهای طبیعی و انسانی به‌طور ناگهانی به‌وجود می‌آید و سختی و مشکلاتی را به یک مجموعه یا جامعه انسانی تحمیل می‌کند و برطرف کردن آن نیاز به اقدامات اضطراری، فوری و فوق‌العاده دارد‌.»

بحران از ریشه یونانی Krisis به معنی تصمیم عاجل می‌آید. بحران یعنی یک آشفتگی یا پریشانی یا اختلال فیزیکی و روانی ناگهانی و شدید که روند و سیر شرایط عادی را به هم می‌ریزد.  (Lerouss, 2003,P.386)

«بحران یعنی خروج از تعادل که اگر به آن توجهی نشود منجر به خروج از عدالت می‌شود.» (تقی‌زاده، 1383، ص 6)

انواع بحران:

بحران‌ها انواع مختلفی دارند. از نظر اهمیت، بحران‌ها را می‌توان به‌صورت زیر طبقه‌بندی كرد:

1. بحران‌های ناشی از حوادث و سوانح طبیعی

فجایع طبیعی مثل زمین لرزه، گردباد، آتشفشان و غیره که اغلب اجتناب‌ناپذیر هستند.

2. بحران‌های غیرطبیعی

 بحران‌هایی هستند که بر اثر عوامل غیرطبیعی ایجاد می‌شوند که خود به انواع مختلفی تقسیم‌بندی می‌شوند.

الف) بحران‌های اجتماعی و فرهنگی مانند مهاجرت‌های بی‌رویه، آشوب‌های اجتماعی، خشونت در محیط کار، اعتیاد و فساد مالی

ب) بحران‌های اقتصادی، مالی که در اثر اختلال در نظام‌های مالی، کاهش ارزش پول، کاهش ارزش سهام در بورس، اختلال و ورشکستگی، تحقق نیافتن درآمدها، افزایش غیرمترقبه هزینه‌ها و ... به‌وجود می‌آید.

ج) بحران‌های امنیتی مانند خرابکاری، بمب‌گذاری، آدم‌ربایی، گروگانگیری، قاچاق مواد مخدر، جاسوسی و تروریسم است.

د) بحران‌های اطلاعاتی: بحران‌هایی هستند که در اثر اختلال در طراحی، تجهیزات و کارکرد نظام‌های حفاظتی، اطلاعاتی، امنیتی و رایانه‌ای در سازمان‌ها و جوامع رخ می‌دهد و موجب آشفتگی می‌شود؛ از قبیل تقلب و دسترسی غیرمجاز، استراق‌سمع در خطوط مخابراتی و اطلاعاتی، افشای غیرمجاز اطلاعات، ناکارآمدی سخت‌افزارها و نرم‌افزارها، مفقود شدن داده‌ها و عدم تبادل و انتقال اطلاعات.

ه) بحران‌های زیست‌محیطی مانند آلودگی هوا، انفجارهای هسته‌ای، از بین رفتن منابع طبیعی، از بین رفتن دریاچه‌ها و آلوده‌سازی منابع حیاتی

و- بحران‌های انسانی که در اثر اختلال در کارکرد منابع انسانی رخ می‌دهد و موجب آشفتگی اساسی می‌شود.

مدیریت بحران‌

تعریف مدیریت بحران: «فرایند برنامه‌ریزی مقامات مسوول است که با مشاهده و تجزیه و تحلیل به‌صورت یکپارچه، جامع و هماهنگ با استفاده از ابزارهای موجود تلاش می‌کند از بحران‌ها پیشگیری کنند یا در صورت بروز آنها در جهت کاهش آثار، آمادگی لازم، امداد‌رسانی سریع و بهبود اوضاع تا رسیدن به سطح وضعیت عادی تلاش کنند‌.

و یا در صنعت آمادگی در برابر وضعیت‌های اضطراری و مخاطره‌آمیز که نیاز به مدیریت خاص تمرکزیافته‌ای به‌نام مدیریت بحران دارد که جهت تهیه و تدوین اهداف، سیاست‌ها، خط‌مشی‌ها، راهبردها و راهکارهای اجرایی با شرایط موجود در هر واحد صنعتی مطابقت داشته باشد.»

(مدیریت بحران، ایمن‌سازی صنایع و معادن؛ طوسی، محمدرضا، ص 14‌)

ریمون آرون، محقق فرانسوی در این رابطه می‌گوید «هنوز به‌دقت ثابت نشده است که وضعیت‌های بحرانی جملگی شبیه هم هستند. ممکن است هر بحرانی در نوع خود بی‌همتا باشد یا اگر ترجیح می‌دهید هر بحرانی داستان ویژه خود را دارد.  (Aron, 1967, p,188)

عدم تشابهات بنیادین بحران‌ها، مدیریت بحران را بسیار مشکل و منحصربه‌فرد مطرح می‌کند که بایستی به‌صورت مجزا مورد مطالعه قرار گرفته و راه‌های مبارزه با آن بررسی شود.

مدیریت بحران در واقع به مجموعه‌ای از مهارت‌ها یا فرایند تحقیق گفته می‌شود که در هنگام وقوع مخاطرات غیرمتعارف یا وضعیت مشکل به‌کار گرفته می‌شوند.  (Longman, 2003, P,322)

به‌عبارت دیگر، مدیریت بحران به مجموعه طرح‌ها و روش‌های پیشرفته و خاصی گفته می‌شود که جهت پیشگیری و مهار بحران‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. ‌ (Nudell,1988, P.14)

به‌طور خلاصه اهداف مدیریت بحران عبارتند از:

الف) پیش‌بینی بحران‌ها و مخاطرات

ب) پیشگیری بحران

ج) مهار بحران

د) بازگرداندن شرایط به وضعیت عادی

استانداردهای بین‌المللی و مدیریت بحران

در سازمان‌های جهانی مرتبط مدیریت بحران، استانداردهایی را تدوین كرده‌اند که به برخی از آنان در ذیل اشاره می‌شود.

1. سیستم مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط زیست      HSE- MS

2. استاندارد 7-4-4/ ISO 14001 :  آمادگی و واکنش در وضعیت‌های اضطراری

3. استاندارد 7-4-4/ OHSAS 18001 :  آمادگی و واکنش در وضعیت‌های اضطراری

4. استاندارد  1-5-3-4-/AS 4804 :  طرح‌های شرایط اضطراری یا بلایای طبیعی

(برگرفته از کتاب مدیریت بحران، دکتر طوسی، ص 21 )

 تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات در مدیریت بحران

برای اینکه مدیران و متخصصان مدیریت بحران بتوانند اهداف فوق را محقق كنند قبل از هر چیز نیازمند برخی چک‌لیست‌ها، ابزارها و امکانات متنوع هستند که حیاتی‌ترین آنها دسترسی به اطلاعات و سیستم‌های اطلاعاتی و ارتباطی پایدار، به‌روز، جامع، دقیق و یکپارچه هستند که بتوانند بی‌درنگ و به‌موقع در تمام مراحل مدیریت بحران از آنها بهره‌مند شوند که در سطور بعدی به معرفی و اهمیت نقش‌های برخی از آنها اشاره می‌شود.

- سیستم‌های اطلاعاتی

رشد روزافزون رایانه و فناوری‌های ارتباطی به‌طور قابل توجهی پتانسیل خروجی‌های پژوهشی را افزایش داده است. تلفیق محاسبات ابزارگرا و سامانه‌های ارتباطی مناسب‌ترین رهیافت تقویت همکاری دانشی است که خود نیازمند زیرساخت اطلاعاتی مناسب است.

سیستم‌های اطلاعاتی به مجموعه‌ای از سخت‌افزارها، نرم‌افزارها و تکنولوژی‌های وابسته و منابع مختلف اطلاق می‌شود که با یکدیگر متشکل، سازماندهی و یکپارچه ‌شده و زمینه جمع‌آوری، ذخیره‌سازی، پردازش، تولید و تبادل اطلاعات را به‌صورت مکانیزه فراهم می‌كنند و محصول نهایی این سیستم‌ها اطلاعات و دانش لازم برای برنامه‌ریزی و مدیریت است.

سیستم‌های اطلاعاتی از نظر کاربرد ماهیت‌های مختلفی دارند. بعضی از این سیستم‌ها پشتیبان تصمیم هستند ‌‌(DSS) 1 []‌ و بعضی پشتیبان عملیات‌(OSS)، تعدادی از‌IS ها در پردازش اطلاعات نقش دارند (PSS)[2] و تعدادی دیگر پشتیبان ارتباطات (CSS)[3] هستند.

سیستم‌های اطلاعاتی کاربردی ‌که در یک مدیریت بحران نقش مهمی را ایفا می‌کنند عبارتند از:

الف) سیستم‌های اطلاعات مدیریتی (MIS)[4] که خود دارای انواع گوناگونی هستند؛ همچون سیستم اطلاعات اجرایی [5](EIS)-  سیستم اطلاعات استراتژیک‌(SIS)[6] ، سیستم اطلاعات پشتیبان تصمیم ‌(DSS)[7]‌، سیستم‌های خبره‌(ES)[8]  ‌، سیستم‌های پردازش تبادلات  (TPS)[9]

ب) سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS)که عمدتا اطلاعات جغرافیایی را به‌صورت کمی و گرافیکی ذخیره‌سازی كرده و امکان بازیابی آنها را به‌صورت اتوماتیک در اسرع وقت فراهم می‌کند (O,Brien , 2003 , P.359)  اطلاعاتی همچون نقشه‌ها، مختصات جغرافیایی منابع طبیعی، تاسیسات مختلف شهری و زیرزمینی مانند شبکه‌های آب، برق، مخابرات، جاده‌ها و غیره

ج) سیستم‌های اطلاعات اسنادی ‌(DIS)[10]‌: این سیستم‌ها همه داده‌های اسنادی و اداری را به‌صورت بانک‌های اطلاعات منسجم و یکپارچه سازماندهی و ذخیره‌سازی كرده تا در موقع لزوم در اختیار قرار دهند.

اطلاعاتی همچون بخش‌نامه‌ها، مکاتبات اداری، بایگانی، قوانین، قراردادها، گزارش‌ها، آیین‌نامه‌ها، اسناد علمی، نتایج تحقیقات و غیره را شامل می‌شوند.

د) سیستم‌های اطلاعات ارتباطی‌(CIS)[11] : در هنگام مدیریت بحران مهم‌ترین عاملی که موفقیت اجزای طرح‌های عملیاتی را تضمین می‌کند، ارتباطات صحیح، مشارکت، هماهنگی و یکپارچگی همه عناصری است که به نحوی از انحا در سرنوشت بحران نقش دارند.

CIS ها در اطلاع‌رسانی، بسیج و سازماندهی عوامل، به‌خصوص مردم، جنگ‌های اطلاعاتی، پیشگیری از شایعات و ایجاد محیط و جوی آرام کاربرد بسیار گسترده و مهمی دارند.

امروزه بانک‌های اطلاعاتی بسیار پیشرفته و توانمند با استفاده از ابزارهایی همچون هوش مصنوعی، داده‌کاوی، سیستم‌های خبره و غیره که به برخی از آنها در فوق اشاره شد، قادرند ضمن ذخیره‌سازی حجم عظیمی از اطلاعات، آنها را طبقه‌بندی و پردازش كنند و به‌وسیله آنها همه علایم، نشانه‌ها، خصوصیات و تبعات مجموعه گسترده‌ای از حوادث و رویدادهای مختلف را به‌صورت گزارش‌های جامع، دقیق و تفکیک‌شده طبقه‌بندی و ذخیره‌سازی كرده و در کمترین زمان از راه دور و نزدیک در اختیار مدیران قرار ‌دهند، مانند بانک اطلاعاتی مرکز زلزله‌شناسی ژاپن.

«سیستم‌های خبره دارای یک پایگاه اطلاعاتی بسیار گسترده و یک برنامه استنتاجی هوشمند هستند که به مجرد دریافت اولین نشانه‌ها، شرایط را سنجیده با اطلاعات قبلی مقایسه كرده و به این طریق نشانه‌ها را تجزیه و تحلیل کرده و در بسیاری از موارد پیش‌بینی‌ها و راه‌حل‌های مناسب را ارایه می‌دهند» (محمودی، سیدمحمد؛ فرهنگ مدیریت‌، سال اول، شماره چهارم، پاییز و زمستان 1381؛ صص 59-92‌)

کاربرد دیگر سیستم‌های اطلاعاتی، مدل‌سازی حوادث و شبیه‌سازی آنها است که با استفاده از آنها امکان پیش‌بینی حوادث و بررسی تبعات آنها امکان‌پذیر می‌شود، چون در بسیاری از موارد رویدادها و اتفاقات، معلول تعامل صدها متغیر و فاکتور است که بهترین ابزار تحلیل و پیش‌بینی، سیستم‌های پردازش تبادلات (TPS) هستند که قادرند به‌صورت خودکار و هوشمندانه هزاران متغیر (علت و معلول) را با هم مقایسه کرده و با محاسبات دقیق یک تصویر و برداشت کلی به دست داده که کمک موثری به تحلیلگران خواهد بود.

 یا به‌طور مثال، سیستم‌های هشداردهنده که به‌موقع علایم و نشانه‌ها و مخاطرات را دریافت و ارزیابی كرده و هشدارهای لازم را می‌دهند. ‌‌GISها می‌توانند حاوی میلیون‌ها نقشه جغرافیایی در مورد مناطق احتمالی زلزله، سیل، آتشفشان، گردباد و توفان باشند که به‌صورت دینامیک دائما در حال ثبت رویدادهای جغرافیایی بوده و ابزار مناسبی برای پیش‌بینی هستند و با استفاده از شبیه‌سازی بحران‌ها نشانه‌ها و علایم یک بحران واقعی که قبلا اتفاق افتاده است کدبندی شده، آثار و تبعات بحران شناسایی و در بانک اطلاعاتی ذخیره می‌شود و سپس با استفاده از یک مدل الگوریتمی همه تغییرها، فرایندها و عملیات انجام شده به‌صورت یک سناریوی مجازی مجسم و بازسازی می‌شود.

فرایند برنامه‌ریزی مدیریت بحران و نقش فناوری اطلاعات در آن:

1. ایجاد هماهنگی و یکپارچه‌سازی تمامی سازمان‌ها و نهادهایی که به‌نحوی از انحا در اجرای مدیریت بحران نقش خواهند داشت.

2. جمع‌آوری، سازماندهی و تحلیل اطلاعات در مورد سوابق کامل بحران‌های قبلی، تحلیل و ارزیابی بحران‌ها، تجربیات کسب‌شده، بررسی و ریسک‌های احتمال و شیوه‌های مبارزاتی احتمالی، مطالعه شرایط از هر نظر، که ستاد مبارزه با بحران باید اطلاعات خود را در قالب سیستم‌های اطلاعاتی منسجم به شکل بانک‌های اطلاعاتی یکپارچه و شبکه‌ای سازماندهی و ذخیره‌سازی ‌کند.

در مورد بحران‌هایی که احتمال وقوع آنها زیاد است، ستاد مبارزه با بحران موظف است با استفاده از  GIS, GPS, ES وOIS  همه نشانه‌ها و علایم اولیه بحران‌ها را شناسایی، ارزیابی و تجزیه تحلیل كند.

3. تعیین و تدوین خط‌مشی‌ها، استراتژی‌ها، برنامه‌ها و طرح‌های جامع مدیریت بحران

4. سازماندهی و توزیع منابع انسانی و مادی

فرایند مهار بحران و بازگشت به وضعیت عادی:

1. کنترل و نظارت عملیات‌: با استفاده از ICT و سیستم‌های هم‌اندیشی از راه دور(Teleconferen cing)  می‌توان از هر نقطه‌ای بحران را مدیریت و کنترل كرده و در هر لحظه‌ای تصمیمات جدیدی را اتخاذ کرد.

2. پیشگیری از سوء‌استفاده‌های قانونی:

می‌توان با استفاده از سیستم‌های اطلاعاتی اسناد اداری (DIS) و GIS جلوی این معضل را گرفت.

3. امداد و نجات:

می‌توان با استفاده از سیستم‌های اطلاعاتی پیشرفته چونTPS ها همه اطلاعات پشتیبانی از مهار بحران را ذخیره و تجزیه و تحلیل كرده و به‌عنوان چراغ راهنمای امدادرسانی و نجات مورد استفاده قرار داد.

مولفه‌های سیستم‌های سامانه تصمیم‌گیری مدیریت بحران :

1. زیرساخت ارتباطی مانند ماهواره‌ها، شبکه‌های اختصاصی مجازی و ...

2. پایگاه داده یا سامانه مدیریت پایگاه داده  (DBMS)

3. سامانه جمع‌آوری و نمایش اطلاعات مانند تلفن‌های همراه، رایانه‌های جیبی و شخصی

4. سامانه پردازش و یکسان‌سازی مانند تکنولوژی  XML

معرفی نرم‌افزارهای سیستم‌های مدیریت بحران

1. نرم‌افزار  SAHANA

این نرم‌افزار از جمله نرم‌افزارهایی است که به‌طور رایگان در اختیار قرار دارند و همه نه‌تنها می‌توانند از آن استفاده کرده بلکه می‌توانند آن را توسعه داده و بهبود بخشند. این نرم‌افزار تحت وب طراحی شده است و هدف آن ارایه امکانات اطلاعاتی به مدیران بحران در سطوح و فعالیت‌های مختلف است تا به کمک آن بتوان بخشی از مسایل مربوط به ناهماهنگی‌هایی که در هنگام بحران وجود دارد، حل كرد.

مهم‌ترین مواردی که در این نرم‌افزار سیستم اطلاعاتی می‌توان یافت، عبارتند از: مدیریت مفقودان، مجروحان، آسیب‌دیدگان، افراد داوطلب، اسکان‌های موقت، کمک‌های مردمی و مانند آنها.

 این نرم‌افزار تاکنون در بحران‌های زیر مورد استفاده قرار گرفته است:

 - سونامی در سریلانکا در سال 2005

-  زلزله پاکستان در سال 2005

-  زمین‌لرزه سال 2006 در فیلیپین

 - زلزله جاوا در اندونزی در سال 2006

این نرم‌افزار را می‌توان به‌صورت رایگان از سایت زیر دریافت كرد: https://WWW.sahana.IK/node/11

2. نرم‌افزار  E-team

ساختار این نرم‌افزار بر مبنای فازهای چهارگانه مدیریت بحران است و امکان مدیریت و برنامه‌ریزی همه فازها را فراهم می‌كند.

- پیش از وقوع بحران: برنامه‌های آمادگی و پیشگیری و تنظیم اطلاعات و تمرین‌ها

 - هنگام وقوع بحران: مقابله و مدیریت از نظر آگاهی از شرایط موجود، دسترسی و جمع‌آوری اطلاعات کلیدی، ارزیابی خسارات و تلفات، اطلاع‌رسانی و فراخوانی نیروهای انسانی مورد نیاز.

 - بازسازی

 - بازگشت به حالت عادی

ابزارهای موجود این نرم‌افزار: گزارش و ردگیری سوانح، گزارش وضعیت لحظه به لحظه سانحه، مرکز اطلاع‌رسانی و مخابرات، مدیریت منابع و امکانات، برنامه‌ریزی، گزارش‌گیری در مورد زیرساخت‌های حیاتی، مدیریت نیروی انسانی، جمع‌آوری و توزیع اطلاعات حساس، مدیریت بازسازی

این نرم‌افزار تاکنون در بحران‌های زیر مورد استفاده قرار گرفته است:

- واقعه‌ 11 سپتامبر در نیویورک

 - توفان‌های چارلی، ایوان، فرنسیس، سونامی در آسیا، خاموشی تابستان 2003، آتش‌سوزی جنگل‌ها در آریزونای آمریکا

برای اطلاعات بیشتر در مورد این نرم‌افزار به سایت زیر مراجعه كنید:

https://WWW.eteam.com/index.html

بازی‌های رایانه‌ای مرتبط با مدیریت بحران

دفتر استراتژی بین‌المللی کاهش خطرات طبیعی بحرا‌ن‌های سازمان ملل  (ISNDR) بازی کامپیوتری را طراحی و در اینترنت قرار داده است که علاقه‌مندان می‌توانند آن را به‌صورت آنلاین بازی كرده و در عین حال که تفریح می‌کنند، با خطرات و همچنین نحوه مدیریت آنها نیز آشنا شوند.

این بازی مبتنی بر سناریوهای مختلف است که هرکدام از آنها 10 تا 20 دقیقه طول می‌کشد. گروه هدف این بازی بچه‌های بین 9 تا 16 سال است، ولی هرکس می‌تواند از آن بهره ببرد. این بازی به بچه‌ها نحوه ساختن روستاها و شهرهای مقاوم در برابر انواع مخاطرات طبیعی مانند سیل، زلزله، سونامی و غیره را یاد می‌دهد. شما می‌توانید به این بازی از طریق سایت www.stopdisastergame.org دسترسی پیدا کنید.

مطالب فوق از مجله اینترنتی مدیریت بحران و سوانح برداشته شده و آدرس آن در ذیل می‌آید:

https://www.disasterman.blogfa.com/post-30.aspx

https://mojepishro.net

جمع‌بندی و پیشنهادها

باتوجه به مطالب فوق، ملاحظه شد که سیستم‌های اطلاعاتی و ارتباطی به چه میزان می‌توانند در همه مراحل فرایند مدیریت بحران نقش سازنده ایفا كنند بر این اساس پیشنهاد می‌شود دست‌اندرکاران مدیریت بحران کشور، به‌خصوص وزارت کشور و سازمان مدیریت بحران کشور و استانداری‌ها نسبت به موارد ذیل اقدام كنند.

1. توسعه زیرساخت‌های ارتباطی استان‌ها به روش‌های گوناگون و متنوع اعم از ماهواره‌ها، فیبر نوری و ‌فرکانس‌های رادیویی

2. تهیه سیستم‌ها و بانک‌های اطلاعاتی جامع، یکپارچه، بهنگام و دقیق از همه موارد و مسایل با ستاد مدیریت بحران استان‌ها و کشور

3. راه‌اندازی مراکز امن داده در چند منطقه از کشور و نگهداری اطلاعات مهم مردم استان‌های کشور در این مراکز به‌صورت دیجیتالی

4. ایجاد اتاق مدیریت بحران به‌صورت کاملا مکانیزه و امن و چندرسانه‌ای با امکانات ارتباطی مختلف در استان‌ها

5. تهیه و تولید نرم‌افزارهای کاربردی مرتبط با سیستم مدیریت بحران که در قبل به آن اشاره شد.

6. تدوین دوره‌‌های آموزش عمومی و تخصصی ویژه اعضای ستاد مدیریت بحران استان‌ها، دستگاه‌های اجرایی مرتبط و اقشار مختلف مردم برای استفاده از نرم‌افزارها، سخت‌افزارهای آموزشی مرتبط

7. تهیه و تولید بازی‌های رایانه‌ای مرتبط با بحران‌های مختلف به شکل بومی‌شده و در سطوح متفاوت و در اختیار گذاشتن آنها در میان دانش‌آموزان، دانشجویان، مدیران و ...

8. تهیه نرم‌افزارهای شبیه‌سازی بحران‌ها و انجام مانورهای مرتبط با آنها برای آمادگی مبارزه با بحران

9. تهیه چک‌لیست‌های جامع و دقیق و منطبق بر استانداردهای جهانی برای فازهای چهارگانه بحران

10.  سازماندهی نیروی انسانی و امکانات به‌صورت چندلایه‌ای و شناور برای سناریوهای مختلف مدیریت بحران

11. تهیه نقشه‌ها و عکس‌های دقیق مکانی و به‌روزرسانی مستمر آنها در همه نقاط شهری و روستایی کشور

12. تدوین طرح جامع مدیریت بحران کشور و به‌روز‌رسانی سالانه آن

13. تهیه و تدوین پیش‌نویس پیام‌های مهم مدیریت بحران و چارچوب‌های اطلاع‌رسانی آنها در سایت‌ها و رسانه‌های از قبل تهیه‌شده و اقدام اتوماتیک آن در زمان‌ها‌ی خاص مراحل مدیریت بحران

14. راه‌اندازی یک پایگاه اطلاع‌رسانی متمرکز، بهنگام و جامع برای اطلاع‌رسانی و مدیریت بحران با سطوح دسترسی‌های مختلف به‌عنوان درگاه یا پورتال مدیریت بحران

 منابع و مآخذ:

1. پارسائیان، علی (مترجم) مدیریت بحران (در بخش‌های خصوصی و دولتی) انتشارات ترمه؛ 1383

2. طوسی، محمدرضا، مدیریت بحران و ایمن‌سازی صنایع و معادن

3. مجله اینترنتی مدیریت بحران و سوانح به آدرس : https://disasterman.blogfa.com

4. نقش اطلاعات در مدیریت بحران؛ پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور با آدرس :

https://www.ngdir.ir/Geoportalinfo/psubjectinfoDatail.asp?PID=39&index=14

5. تدبیر، ماهنامه علمی و آموزشی، شماره 142، بحران و مدیریت بحران

6.W. Timothy Coombs, Crisis Management and Communications,2007, https://www.instituteforpr.org

7. محمودی، سیدمحمد، نقش سیستم‌های اطلاعاتی در مدیریت بحران، مجله فرهنگ مدیریت، شماره 4‌، سال 1382

8. آزاده دل، رمضانعلی و همکاران؛ پیاده‌سازی اتاق وضعیت بحران بومی مبتنی بر چارچوب معماری سازمانی C4ISR ؛ دانشگاه صنعتی مالک اشتر

9. سعیدی،علیرضا؛ مدیریت بحران با استفاده از سیستم مدیریت شناور؛ سایت موج پیشرو

 

درج دیدگاه

بررسی بازی