هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
هفته نامه عصر ارتباط - اولین و پر تیراژترین هفته نامه iCT کشور

مرور طرح‌های بی‌سرانجام فناورانه در «آموزش و پرورش» نشان داد

زیرساخت‌های بی‌محتوا

کاوه درفشانی

در سال‌هاي اخير طرح‌هاي متعددي از سوي آموزش و پرورش براي استفاده از فناوري اطلاعات براي افزايش بهره‌وري و توسعه خدمات آموزشي ارايه شده‌اند كه البته نتايج قابل توجه و مشخصي نداشته‌اند.

برای مثال، طرح‌هایی همچون شبكه اجتماعي دانش‌آموزی، طرح ايجاد سامانه اوقات فراغت و هوشمندسازي نصفه‌نيمه مدارس كه همچنان نيز آن‌طور كه بايد محقق نشده‌اند، برخي از اين طرح‌هاي نافرجام و نيمه‌كاره هستند. در مقطعي نيز طرح ايجاد و فروش تبلت دانش‌آموزي مطرح شد كه البته آن هم به ثمر ننشست.

کارشناسان معتقدند توجه بيش از حد به فروش سخت‌افزار و سرمايه‌گذاري نكردن در بخش نرم‌افزار در زمينه خدمات دانش‌آموزي از جمله مسايلي است كه باعث شده در عمل فعاليت‌هاي آموزش و پرورش در زمينه فناوري اطلاعات نتيجه لازم را در پي نداشته باشد.

حال اما باوجود تمام تجربه‌هاي نه‌چندان موفق قبلي، مدتی است که موضوع ايجاد تلویزیون تعاملی توسط آموزش و پرورش در رسانه‌ها مطرح شده است. بسياري از كارشناسان معتقدند كه اگر محتوای مناسب و کاربردی از طریق این تلویزیون ارايه نشود، اين طرح هم راه به جایی نخواهد برد. به اين ترتيب بايد ديد كه آيا عاقبت آموزش و پرورش به موضوع محتوا و بخش نرم‌افزاري توجه لازم را نشان مي‌دهد يا همچون ساير طرح‌هاي قبلي تلويزيون تعاملي هم با تاكيد صرف بر خرید مقادیری سخت‌افزار و اقلام فنی زيرساخت همان مسير قبلي را ادامه خواهد داد.

با این مقدمه اما بد نیست مروری به برخی طرح‌های تقریبا پرسروصدای آموزش و پرورش در به‌کارگیری ICT در این وزارتخانه داشته باشیم.

سرنوشت طرح تبلت دانش‌آموزي

در‌حالي‌كه دانش‌آموزان به‌راحتي مي‌توانند با تهيه هر نوع تبلت و نصب نرم‌افزارهاي ساخته‌شده ويژه دانش‌آموزان اين خدمات را دريافت كنند، ولي تاكنون تاكيد آموزش و پرورش بيشتر روی نوعی تبلت ويژه دانش‌‌آموزي بوده است.

اين در حالي است كه **به گفته کارشناسان، نرم‌افزارها و اپليكيشن‌هاي دانش‌آموزي با مشكلات فراواني روبه‌رو هستند و نقص‌هاي موجود در اپ‌هاي دانش‌آموزي باعث شده تا در عمل اين تبلت‌ها ناكارآمد شوند.**

در حال حاضر حتي در مدارس هوشمند و غيرانتفاعي نيز تاكيد و تمايلي نه از جانب معلمان و نه دانش‌آموزان براي استفاده از اين تبلت‌ها مشاهده نمي‌شود.

درواقع اگر آموزش و پرورش به جاي تاكيد بر ارايه طرح‌هايي براي فروش تبلت از شركت‌هاي مختلف براي ساخت اپ‌هاي دانش‌آموزي، از شركت‌هاي حوزه نرم‌افزار دعوت به همكاري مي‌كرد شايد نتايج بهتري حاصل مي‌شد. از سوي ديگر، معلمان و دانش‌آموزان كشور نيز به‌درستي با نحوه كار با تبلت‌هاي دانش‌آموزي و اپ‌هاي دانش‌آموزي موجود آشنا نيستند و همين بيش از پيش موجب بي‌استفاده ماندن اين طرح شده است. در چنين شرايطي لزوم توجه به ايجاد كلاس‌هاي مستمر براي آموزش معلمان و دانش‌آموزان بايد مورد توجه قرار گيرد كه در خبرها آمده بود آموزش حین خدمت فرهنگیان نیز با چالش‌هایی مواجه است که با این تفاسیر بعید به‌نظر می‌آید خروجی مناسبی تا سال‌های طولانی در آینده به دست آید.

تبلت دانش‌آموزي در مناطق زلزله‌ز‌ده

اگرچه طرح تبلت دانش‌آموزي با پیوست فرهنگی‌اش نوشته و ارایه شده و حتي به‌صورت آزمایشی در تهران انجام شده اما با تغییر مدیریت و نيز باتوجه به توسعه پيدا نكردن نرم‌افزارهاي حوزه دانش‌آموزي و نبود آموزش‌هاي لازم براي معلمان و دانش‌آموزان، اين طرح در عمل متوقف شده است.

اوايل دي‌ماه در حالي كه مسوولان مختلف تمايل داشتند خود را در خصوص زلزله‌زدگان دغدغه‌مند نشان دهند و در امر خير كمك به زلزله‌زدگان از يكديگر پيشي بگيرند، وعده‌هايي براي اجراي طرح تبلت دانش‌آموزي در مناطق زلزله‌زده عنوان شد كه طبق معمول به تیتر درشت بسیاری از رسانه‌ها تبدیل شد، آن‌هم بی‌آنکه پیگیر سرنوشت این اخبار شوند.

به همین منظور هفته گذشته ريیس سازمان مدارس غیردولتی و توسعه مشارکت‌های مردمی وزارت آموزش و پرورش در آيین افتتاح طرح «آموزش الکترونیک» که با هدف فراهم کردن شرایط ادامه تحصیل دانش‌آموزان مناطق آسیب‌دیده از زلزله اخیر کرمانشاه‌ درکانون فرهنگی شهرستان سرپل ذهاب برگزار شد، بدون نام بردن از طرح تبلت دانش‌آموزی، از اجرایی شدن این طرح در این منطقه خبر داد و گفت: به‌زودی فرایند حمایت و پشتیبانی آموزشی از دوره پیش‌دانشگاهی تکمیل و دانش‌آموزان مدارس سه شیفته این منطقه تحت حمایت موسسان مدارس غیردولتی قرار می‌گیرند، به‌گونه‌ای که موسسان مذکور تبلت و ملزومات آموزشی مراکز آموزش از راه دور را تامین می‌کنند.

در همین زمينه يك كارشناس حوزه آموزش و پرورش در خصوص نتيجه‌بخش بودن اين طرح گفته است: **برای اجرای چنین طرح‌هایی معلم باید آموزش‌دیده باشد. معلم‌ها بايد حداقل در سه مرحله ۱۲۰ ساعته برای اجرای این طرح آموزش ببینند. حتی خانواده‌ها نیز برای کمک به اجرای تکالیف دانش‌آموزان در این طرح باید آموزش ببینند. وقتی دانش‌آموز پشت تبلت رفت، باید از یک نرم‌افزار برای کنترل کلاس برخوردار باشیم و لازم است آموزش و پرورش این نرم‌افزارها را مستقر کرده باشد.**

با توجه به اينكه تاكنون هيچ خبري از برگزاري كلاس‌هاي آموزشي براي آشنايي معلمان و دانش‌آموزان زلزله‌زده با نحوه كار با تبلت‌هاي دانش‌آموزي مطرح نشده، پس نبايد حتي در صورت اجراي اين طرح هم به نتيجه‌بخش بودن آن چندان اميدوار بود.

ديگر طرح‌هاي بلاتکلیف آموزش و پرورش

در خرداد ماه سال 93 معاون پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش از اختصاص اعتبار یک میلیارد تومانی برای ایجاد شبکه اجتماعی دانش‌آموزی و مطالعات فضای مجازی خبر داد. آن‌طور كه معاون وزير آموزش و پرورش وقت اعلام كرده بود طراحی و تولید محتوای این شبکه برعهده آموزش و پرورش گذاشته شده بود.

بر اين اساس اعلام شده بود تا در این شبکه اجتماعی ابتدا دانش‌آموزان ممتاز کشور پس از انقلاب اسلامی را با هم مرتبط مي‌كنند تا آنها تجربیات و اطلاعات خود را به‌اشتراک بگذارند و سپس قرار بود طرح توسعه يابد. با وجود گذشت سه سال از اين طرح هنوز نه خبري از اجراي اين طرح شده و نه اطلاعي از بودجه‌اي كه براي آن اختصاص داده شده وجود دارد.

پس از تمام طرح‌هاي نيمه‌تمام قبلي اما امسال سامانه اوقات فراغت دانش‌آموزان با شعار «هر دانش‌آموز، یک مهارت» راه‌اندازي شد و صد‌البته با وجود به‌اتمام رسيدن تابستان، خروجي آن نيز همچنان به شكل روشن توسط مسوولان امر در رسانه‌ها بيان و مشخص نشده است.

طرح تلویزيون تعاملي آموزش و پرورش

محمد بطحایی، وزیر آموزش و پرورش اواسط آبان‌ماه اعلام كرد تلویزیون تعاملی سینا به‌زودی آغاز به‌کار می‌کند.

هنوز جزییاتی در این باره منتشر نشده است، اما شرکتی به همین نام مجوز IPTV دارد و احتمالا با آموزش و پرورش برای راه‌اندازی تلویزیون تعاملی همکاری می‌کند.

اين در حالي است كه به عقيده برخي از فعالان حوزه آموزش، ما همچنان در تولید محتوا به شکل فیلم‌های آموزشی و چند‌رسانه‌ای دچار ضعف در کمیت هستیم. **حالا با توجه به اینکه چند سالی است آموزش و پرورش با طرح‌هایی مانند مدرسه هوشمند و همین تلویزیون تعاملی سعی مي‌كند سیستم یادگیری و آموزش را به سمت استفاده از فناوری‌های نوین ببرد، اما به‌دليل نبود محتوا با مشكلات فراواني رو‌به‌رو است.**

نکته دیگری که کارشناسان روی آن تاکید دارند، لزوم ايجاد تنوع و كار با توليدكننده‌هاي محتواي مختلف است كه بايد مورد توجه مسوولان آموزش و پرورش در خصوص طرح تلويزيون تعاملي قرار گيرد؛ چراكه در غير اين صورت پس از مدتي برنامه‌هاي آموزشي اين تلويزيون تكراري شده و جذابيت لازم را از دست خواهد داد.

لزوم ارايه مداوم مطالب جديد در تلويزيون تعاملي از ديگر مسايلي است كه بايد مورد توجه قرار گيرد؛ چراكه اگر قرار به ارايه محتواي ثابت باشد، هم‌اكنون امكان خريد فيلم‌هاي آموزشي وجود دارد.

در كنار تمام مشكلات مطرح‌شده اما **برخي نيز از اين مي‌ترسند كه تلويزيون تعاملي بستري براي رانت‌خواري شده و توليد محتوا براي آن محدود به افراد يا شركت‌هاي محدودي شود كه آموزش و پرورش بايد تمهيدي نيز براي جلوگيري از بروز اين مشكل بينديشد.**

لزوم تمرکز روی محتوا به‌جاي خرید سخت‌افزار

نگاهي گذرا به اقدامات آموزش و پرورش در دهه اخير روشن مي‌كند كه فارغ از اينكه چه دولتي روي كار بوده ظاهرا موضوع استفاده از ظرفيت‌هاي فناوري اطلاعات براي مسايل آموزشي مورد توجه مسوولان قرار داشته است. با اين همه و با وجود تمام طرح‌هاي متفاوت و بودجه‌هاي بعضا هنگفتي كه براي استفاده از بستر فناوري اطلاعات در آموزش و پرورش صرف شده، نتايج رضايت‌بخشي هنوز حاصل نشده است و در نتيجه بسياري از طرح‌ها نيمه‌كاره رها شده و بسياري ديگر در حد حرف باقي‌مانده است.

تشويق سازندگان اپليكيشن به ساخت برنامه‌هاي مناسب براي تبلت‌هاي دانش‌آموزي به جاي تاكيد در طرح‌هاي ارايه‌شده بر فروش صرف تبلت، ايجاد محتواي مناسب دانش‌آموزان در شبكه‌هاي اجتماعي موجود به جاي ساخت شبكه اجتماعي جديد و نيز ارايه آموزش‌هاي لازم به معلمان و دانش‌آموزان براي استفاده صحيح از ابزار‌هاي ارايه‌شده بر بستر فناوري اطلاعات از جمله مواردي هستند كه بايد مورد توجه قرار گيرند.

گزارش‌های منتشره در رسانه‌ها نشان می‌دهد در سال‌هاي گذشته امكانات و گجت‌هاي ارايه‌شده ويژه دانش‌آموزان با نارضايتي‌هايي همراه بوده و برخي از كيفيت محصولات ارايه‌شده گلايه‌مند بوده‌اند. در چنين شرايطي شايد بهترين راه‌حل، اتمام ارايه طرح‌هاي انحصاري براي فروش يك محصول خاص و اعلام فهرست محصولات شركت‌هاي مختلف كه مورد تاييد آموزش و پرورش هستند باشد. به اين ترتيب با ايجاد رقابت ميان فروشندگان گجت‌هاي دانش‌آموزي و اپ‌هاي مورد تاييد آموزش و پرورش بازار خدمات آموزشي در كشور نيز فعال‌تر از قبل خواهد شد.

**مخلص کلام اینکه به‌نظر مي‌رسد مسوولان آموزش و پرورش باید توجه خود را از فروش و ارايه سخت‌افزار دور کرده و از زیرساخت‌های موجود در کشور بهره ببرند و به این ترتیب تمام تمرکز خود را بر ارايه محتوا و نيز آموزش معلمان و دانش‌آموزان معطوف كنند.**

 

درج دیدگاه

بررسی بازی