همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور

چرا خرید حضوری بهتر از خرید اینترنتی است

هلیا ظهیری

همین چند روز پیش زیر تويیتی که گلایه از برخی فروشگاه‌های اینترنتی بود و کلاه گشادی که به اسم تخفیف بر سر مشتری رفته، انبوهی از کامنت‌ها گذاشته شد که حکایت از درد مشترک بسیاری از کاربران اینترنت داشت. در این میان نظر یکی از مخاطبان درخور توجه بود که می‌گفت به جای خرید اینترنتی وقت بگذارید و یک نصف روز به بازار تهران بروید؛ هم خرید بهتری دارید و هم گشت‌وگذار کرده‌اید. در این دیدگاه‌ اما واقعیتی وجود داشت و آن اینکه بسیاری از افرادی که حتی عادت به خرید اینترنتی کرده‌اند حالا به‌وضوح می‌دانند که با شرایط برخی فروشگاه‌های آنلاین، خرید حضوری بهتر از اینترنتی است.

فروشگاه‌های اینترنتی امروزه برای بسیاری از مردم ایران و دنیا امری شناخته‌شده است و بسیاری این فروشگاه‌ها را آینده‌ دنیای مدرن دانسته و خبر از مرگ فروشگاه‌های سنتی می‌دهند. همه ما هم این روزها قبل از هر خریدی سری به اینترنت و چند فروشگاه اینترنتی می‌زنیم؛ چون مواردی همچون بي‌نیازي به مراجعه حضوری، تحویل کالا در خانه و حذف واسطه‌ها و ارزان‌فروشی از جمله مزایای این فروشگاه‌های نوظهور محسوب می‌شوند. اما گزاره‌های فوق تا چه حد واقعی و قابل اعتماد هستند؟

در ایران اوضاع چگونه است؟

وقتی صحبت از خرید اینترنتی و غیرحضوری می‌شود، بارها از مزایای این روش نوین از خرید و فروش شنیده‌ایم و البته بارها و بارها هم از معایبی که برخی به‌صورت عمومی در تمام دنیا وجود دارد و بخش عمده‌ای به‌واسطه نبود نظارت کافی در کشور ما بروز می‌‌یابد، گفته‌اند و شنیده‌ایم.

کافی است اهل خرید از فروشگاه‌های اینترنتی باشیم تا با باز کردن هر صفحه‌ای از اینترنت و با باز شدن تبلیغ یکی از این فروشگاه‌ها به صفحه‌اش هدایت شویم و در جریان جشنواره‌ها، پیشنهادهاي ویژه و فروش‌های مناسبتي و غیر‌مناسبتی قرار بگیریم؛ آگهی‌های اغوا‌کننده‌ای که با یک جست‌وجوي ساده در اینترنت درخواهیم یافت در بيشتر موارد نه‌تنها سودی به ما نمی‌رسانند بلکه با چند کلیک در دام یک خرید ناآگاهانه و فریبنده می‌افتیم.

اما در این بررسی به عمده ایرادهايي که در برخی فروشگاه‌های اینترنتی حالت عمومي به خود گرفته و موجب می‌شود تا نتوانیم به این خریدهای غیرحضوری اطمینان کنیم می‌پردازیم؛ مواردی که گزاره‌های پیش‌گفته درباره مزایای خرید اینترنتی را با شرایط موجود ما زیر سوال می‌برد.

غرق کاربران با اطلاعات یک‌سویه

یکی از ویژگی‌های بيشتر فروشگاه‌های اینترنتی، غرق کاربران با اطلاعات یک‌سویه و بعضا غیرمفید و حتی اشتباه است. برای مثال، گفته می‌شود شما در این فروشگاه‌ها می‌توانید نظر سایر خریداران را هم مطالعه کنید، اما واقعیت آن است که تمام اظهارات و انتقادهاي کاربران دراین فروشگاه‌ها منتشر نمی‌شود.

در عوض انبوهی از اطلاعات ریز و درشت از محصولات مختلف، با عنوان راهنمای خرید در این فروشگاه‌ها می‌یابید که عمدتا می‌تواند به تصمیم اشتباه شما منجر شود. واقعیت آن است که بخش زیادی از این اطلاعات کمکی به خرید مناسب نمی‌کند.

در بخش نقد و بررسی، بیشترین تمرکز روی تعریف و تمجید از کالای مربوطه براي فروش آن به مشتری و تنها گاهی اوقات به بیان برخی از معایب کم‌اهمیت پرداخته می‌شود و ناخواسته مشتری به سمت خریدی هدایت می‌شود که برایش مطلوب نیست.

فارغ از آنکه خرید محصولاتی همچون کیف و کفش و پوشاک که به پوشیدن آنها و سپس اقدام برای خرید نیاز دارد، می‌تواند موجبات پشیمانی خریداران را به همراه داشته باشد.

اما بد نیست بدانید حتی در مورد کالاهای الکترونیکی نیز لزوما نمی‌توان خرید قطعی و مناسبی داشت. با دیدن تصویر یک تلویزیون و انبوهی از اطلاعاتی که شما را به یک انتخاب مطمئن تشویق می‌کند، به خرید اقدام می‌کنید. بگذارید حقیقتی را به شما بگوییم. بهترین راهنمای خرید فقط چشمان شماست. برای مثال، شما باید تصاویر یک تلویزیون را از جهات مختلف یعنی با چشمان خود ببینید؛ چراکه اهمیتی ندارد این تلویزیون از چه فناوری خاص و مشخصی بهره می‌گیرد، مهم این است که تصاویر در نهایت چه خروجی دارد و چشمان شما آن را می‌پسندد یا نه.

نداشتن ارتباط حضوری با فروشنده و محصول

اگر سن و سالی از شما گذشته باشد، علاوه بر آنکه باید با چشمان خود یک محصول را سبک‌سنگین کرده و از نزدیک ببینید، از اظهارات یک فروشنده و مشاهده سایر محصولات مشابه در همان فروشگاه و فروشگاه‌های مشابه، می‌توانید دریابید که آیا در حال خرید محصول مناسب خود هستید یا نه. به‌عبارت دیگر، شما امکان مشاهده همزمان چند محصول را در کنار هم دارید. امکان تست و بررسی محصولات هم از دیگر امکانات خرید حضوری است.

هر فروشگاه اینترنتی هر قدر هم که محصولات مختلف داشته باشد، باز هم تمامی محصولاتی که شما در یک پاساژ یا مرکز خرید می‌یابید ندارد. بد نیست بدانید برخی فروشگاه‌های اینترنتی به‌دليل سیاست‌های کاری خاص خود برخی محصولات را به کاربران نشان نمی‌دهند، حال آنکه چه‌بسا آن محصول انتخاب مناسبی برای شما باشد.

گشت‌و‌گذار در فروشگاه‌های حضوری می‌تواند توجه شما را به محصولات جدیدتر و دیگری نیز جلب کند؛ اتفاقی که در فروشگاه‌های اینترنتی میسر نیست و شما وارد هر بخش که می‌شوید لزوما یک کالای خاص را می‌بینید.

ارزانی در فروشگاه‌های اینترنتی یا سنتی؟

حذف واسطه‌ها و ارزان‌فروشی از جمله مزایایی است که برای فروشگاه‌های اینترنتی بیان می‌شود، اما واقعیت این است که نمی‌توان چندان روی این ارزان‌فروشی در ایران به شکل مطلق حساب باز کرد.

علاوه بر اسکرین‌شات‌های متعدد و گاه و بیگاه کاربران که نشان می‌دهد این گزاره اغلب سرابی بیش نیست، آنها نه‌تنها به این مساله اذعان دارند، بلکه توجیهاتی هم برای این گران‌فروشی دارند. رضا الفت‌نسب، سخنگوی اتحادیه کسب‌و‌کارهای مجازی، دلیل گران‌فروشی در برخی از فروشگاه‌های مجازی رسمی و بزرگ را پرداخت عوارض و گمرکی برای ورود کالا از مبادی رسمی عنوان کرده و می‌گوید: فروشگاه‌های مجازی رسمی نه‌تنها سودی نمی‌برند، بلکه مبلغی را هم از خود می‌دهند و علت گرانی کالایشان، پرداخت عوارض گمرکی است. فروشگا‌های مجازی رسمی مجبور به فروختن کالاهای وارد شده از مبادی رسمی هستند.

او یادآوری می‌کند: این اتفاق در جمعه اینترنتی نیز افتاد، کاربران با مقایسه قیمت در‌ فروشگاه‌های مجازی رسمی و غیر‌رسمی، کالاهای موجود در فروشگاه‌های مجازی رسمی را گران توصیف کردند.

در یکی از این تجربه‌ها که رسانه‌ها هم به آن پرداختند، تجربه قیمت‌گذاری آیفون ایکس بود که نه‌تنها خبری از ارزان‌فروشی نبود بلکه حتی رقابت در گران‌فروشی ميان برخی فروشگاه‌های اینترنتی دیده می‌شد. در این مورد دیدیم که این فروشگاه‌ها عرضه و فروش گوشی جدید آیفون ایکس را در حدی تحت‌الشعاع قرار داده است که کاهش سنتی قیمت آیفون و طبیعی‌شدن قیمت را یک ماه پس از عرضه شاهد نبودیم. نگه‌داشتن قیمت آیفون ایکس 64 گیگی با قیمت شش میلیون و 500 هزار تومان و مدل 256 گیگی به قیمت هفت میلیون و 500 هزار تومان توسط این فروشگاه‌ها باعث شد تا برخی فروشگاه‌های دیگر که پیش‌خرید خود را به پنج میلیون و 350 هزار تومان کاهش داده بودند، نیز قیمت را افزایش داده و حاضر نباشند قیمت را بشکنند. این گران‌فروشی تنها در مورد آیفون ایکس نبوده، بلکه قیمت سایر گوشی‌ها را نیز به همین ترتیب به‌صورت پنهانی افزایش داده‌اند.

حتی در برخی فروشگاه‌های اینترنتی شنیده می‌شد که خودش به برخی صاحبان محصول پیشنهاد گران‌فروشی می‌دهند یا به همین روش‌ها مانع از شکسته شدن قیمت‌ها می‌شوند.

جشنواره‌های تخفیف یا سوگواره‌هایی برای جیب مشتریان

یکی از جذابیت‌های خرید از فروشگاه‌های اینترنتی، تخفیف‌ها و جشنواره‌هایی است که به مناسبت‌های مختلف برای کاربران در نظر می‌گیرند، اما در چند مورد که تجربه شخصی نگارنده است، مثلا موردی که جنس تخفیفی بالای 40 درصدی گرفته، قیمتش از سایت تولید‌کننده بالاتر است. حتا در تماس با اپراتور این فروشگاه قول پیگیری داده شد، اما عمر تخفیف به سر رسید و هیچ توضیحی داده نشد و از فردای تخفیف آن کالا 50 درصد بالاتر از قیمت واقعی‌اش در فروشگاه یاد شده به‌فروش می‌رسید.

این موضوع با تب داغ هماهنگی با بلک‌فرایدی غربی‌ها چند سالی است که بالا گرفته و در جمعه سیاهی که برخی فروشگاه‌های اینترنتی در یکی دو سال اخیر به راه انداختند بارها و بارها کاربران خبر از چنین تخفیف‌هایی دادند.

در عین حال که در همین موسم شاهد رقابت کاذب میان برخی از این بازارها بودیم که چون قیمت‌های ارايه‌شده عموما سودهای سرشاری را نصیب آنها می‌کند، کاهش قیمت‌های اندک نمی‌تواند به‌عنوان برگ برنده تلقی شود.

در همین جشنواره‌ها کاربری از افزایش حدود شش برابری قیمت یک مدل کالا و سپس تخفیف ۷۳ درصدی آن پستی منتشر کرده که براساس آن مشخص است قیمت این محصول در سایر مراکز فروش اینترنتی حتی از قیمت حراجی نیز بسیار ارزان‌تر است.

کدهای تخفیفی که بی‌دلیل سوخت می‌شود، یکی دیگر از ابعاد این تخفیف‌های غیر‌واقعی است که باز هم در تجربه شخصی نگارنده وقتی کد تخفیف یکی از این فروشگاه‌ها را در اختیار داشتیم، امکان خرید در مرحله نهایی غیرممکن می‌شد و بعد از آن هم خرید ناموفق موجب سوخت شدن کد تخفیف می‌شد و حالا دیگر نه تخفیفی در میان بود و نه کد جایگزینی.

ارسال پرماجرا و کف ارسال رایگان

حکایت کف ارسال رایگان، یکی دیگر از ضعف‌های فروشگاه‌های اینترنتی است که برای اغلب کسانی که خرید اینترنتی می‌کنند این موضوع باعث خریدهای غیرضروری می‌شود. زمان‌بندی ارسال از بزرگ‌ترین ضعف‌های بيشتر فروشگاه‌های آنلاین در برابر بازار سنتی است. در خرید از یک فروشگاه سنتی شما به محض پرداخت پول، کالای خودتان را تحویل می‌گیرید، اما در خرید اینترنتی به این صورت نیست. بدتر از آن شرایطی است که فروشگاه یا انبار ندارد یا کالای مورد نظر موجود نیست و بعد از دریافت سفارش می‌خواهد نسبت به تهیه آن اقدام کند که همین موضوع زمان ارسال سفارش را باز هم به تعویق می‌اندازد.

آینده از آن فروشگاه‌های اینترنتی یا سنتی؟

اینها که بيشتر از مصايب خرید اینترنتی از برخی فروشگاه‌های اینترنتی در ایران بود، اما در بسیاری از کشورهای دیگر که پیشتاز این عرصه هستند و بسیاری از مشکلات ما را ندارند باز هم خرید اینترنتی خط بطلان بر خرید سنتی نیست.

حتی با وجود پیشرفت‌های روز به روز تکنولوژی و مارکتینگ برندهایی که در دنیای اینترنت متولد و وارد عرصه تجارت شده‌اند به سمت فروشگاه‌های فیزیکی گرایش دارند؛ آن‌هم فناوری‌هایی که فلسفه وجودی آنها تهدیدی برای حیات فروشگاه‌های فیزیکی محسوب می‌شد. در این میان حتی اپل و گوگل و آمازون از دنیای مجازی به دنیای فیزیکی تجارت پای گذاشته‌اند. همچنان‌که در کنفرانس خرده‌فروشی جهانی که سال 2015 در دانشگاه آریزونا برگزار شد، گوگل اعلام کرد 93 درصد از کل فروش‌های خرده‌فروشی هنوز هم به‌صورت آفلاین هدایت می‌شوند که تا سال 2019 به 87 درصد کاهش خواهد یافت.

حالا مالکان برخی فروشگاه‌های بزرگ اینترنتی در ایران اذعان می‌کنند که دیگر کسب‌وکارشان سودده نیست و به همین دلیل در این پیش‌بینی که کسب‌وکارهای اینترنتی کسب‌وکارهای فیزیکی را می‌بلعند، تردید جدی وجود دارد.   

 

درج دیدگاه

بررسی بازی