همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
Soroush - Asreertebat | عصر ارتباط - پیام‌رسان سروش

واکاوی وعده‌ای دیگر از وزیر سابق وزارت ارتباطات

سرنوشت سرمایه‌گذاری اپراتور فیبرنوری چه شد؟

كاوه درفشاني

زمانی‌که قوانین و مقررات مصوب در کشور به درستی اجرا نمی‌شود و تبعات آن دامن هیچ نهاد و مدیری را نمی‌گیرد، انتظار بازخواست مدیری برای مطرح كردن یک وعده، کاری عبث و بیهوده است.‌ اما این مساله نافی چشم بستن بر وعده‌هایی که گاه شکل دروغ و فریب به خود می‌گیرند نیست.‌

ضمن آنکه** اگرچه مدیرانی که از نهادی می‌روند اصولا دیگر هرگز پشت سر خود را هم نگاه نمی‌کنند و وقعی به انتقادات نمی‌گذارند، اما ثبت و پیگیری این وعده‌ها باعث شکل‌گیری عملکرد و شناخت بهتر از چهره برخی مسوولان است تا در آینده شاید در برخی انتصابات، خاطره آنها از ذهن‌ها پاک نشود.‌ این حداقل کاری است که پیگیری‌هایی از این دست دارد و یکی از وظایف رسانه‌ها نیز همین است.‌ **

به همین منظور این هفته سراغ یکی دیگر از طرح‌های بلاتکلیف و نیمه‌تمام حوزه ICT کشور رفتیم تا چند هدف را محقق کنیم.‌ نخست آنکه مانع فراموشی عملکرد مدیران، طرح‌ها و وعده‌ها شویم.‌ دوم آنکه تبعات بلاتکلیفی پروژه‌ها برای کشور را گوشزد کنیم.‌ سوم آنکه به مدیران جدید خاطرنشان شود که برای تعیین تکلیف این پروژه‌ها البته در صورت تمایل! اقدامی کنند؛ چراکه به واسطه برخی روابط و ساختارهای معیوب و شیوه عمل، نهادهای نظارتی اصولا پیگیر اجرای الزامات قانونی نیستند و چهارم آنکه مدیران جدید از تعریف پروژه‌های جدید قبل از ساماندهی به پروژه‌های بلاتکلیف قبلی خودداری کنند تا کشور و حوزه ICT را بیش از پیش دچار انحراف و صدمه نکنند.‌

با این مقدمه ضروری اما به یکی از پروژه‌های مهم و همچنان لاینحل كشور مي‌پردازيم تا سرنوشت اپراتور چهارم فیبرنوری یعنی شرکت ایرانیان‌نت و پروژه نيمه‌كاره‌اش مشخص شود.‌

تاریخچه کوتاه از پروژه، سهامداران و اهداف

شرکت ارتباطات زيرساخت به نمايندگي از وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات و دولت در حال حاضر 20 درصد سهام شرکت ايرنيان‌نت را در اختيار دارد.‌ شرکت‌هاي گسترش الکترونيک سينا، گسترش الکترونيک مبين ايران، فناوران توسعه ارتباطات پايوران و صندوق بازنشستگان کارکنان صنعت نفت نيز صاحب 80 درصد باقي‌مانده سهام اين شرکت هستند.‌

در اين ميان شرکت گسترش الکترونيک سينا هلدينگ تخصصي فاواي بنياد مستضعفان انقلاب اسلامي است، شرکت گسترش الکترونيک مبين ايران نيز خود يکي از سهامداران شرکت مخابرات ايران است و صندوق بازنشستگان کارکنان صنعت نفت هم از سال 79 توسط شرکت نفت راه‌اندازي شده است.‌ به اين ترتيب بايد گفت اگرچه شرکت ايرانيان‌نت شايد روي کاغذ يک شرکت نيمه خصوصي قلمداد شود، اما با توجه به سهامداران آن در بهترين حالت يک شرکت نيمه‌دولتي- نيمه‌خصولتي است.‌

اپراتور چهارم يا همان ايرانيان‌نت با هدف پياده‌سازي و بهره‌برداري از شبکه فيبرنوري، فعاليت خود را از دي ماه سال 1391 آغاز کرده است.‌

در زمان تاسيس به اين شرکت که انحصار ايجاد فيبر در کشور را در اختيار دارد،‌ براي ايجاد و بهره‌برداري از شبکه‌هاي انتقال داده نوري و دسترسي کاربران با استفاده از فيبرنوري 18 ماه فرصت داده شد که البته با وجود گذشت نزديک به پنج سال هنوز خبري از خروجي مطابق با تعهدات نيست.‌

در همان ابتداي امر قرار شد ايرانيان‌نت پياده‌سازي شبکه فيبر نوري در کشور را آغاز کرده و در فاز اول هفت شهر تهران، مشهد، شيراز، اصفهان، تبريز، کرج و قم به شبکه فيبر نوري مجهز شوند که البته فاز اول محقق نشد و اواخر دولت قبل و در زمان تصدي واعظي بر وزارت ارتباطات بعد از نزديک به پنج سال ايرنيان‌نت در اقدامي جديد و با ترکيبي جديد 49 درصد سهام خود را به MTN واگذار کرد تا شايد با کمک اين شرکت خارجي موفق به انجام تعهدات خود شود.‌ اين اقدام البته اگرچه در آن زمان در جلسه‌اي با حضور وزير وقت ارتباطات و در سالن وزارت ارتباطات مطرح شد، اما همچنان خروجي مشخصي نداشته است.‌

بديهي است در صورتي که شبکه دسترسي از طريق فيبر نوري ايجاد شود، ظرفيت دسترسي کاربران نهايي به اينترنت در کشور افزايش يافته و کاربران از طريق اين شبکه مي‌توانند دسترسي مناسب‌تري به شبکه ملي اطلاعات داشته باشند که البته با وجود وعده‌هاي مكرر مطرح شده تاکنون اين امر محقق نشده است.‌

انتقاد وزیر سابق از وضعیت طرح

اواخر سال 95 محمود واعظي وزیر وقت وزارتخانه ارتباطات و فناوری اطلاعات براي چندمين بار به انتقاد تلویحی از عملکرد اپراتور فیبر نوری پرداخت.‌

واعظی در پاسخ به سوالي درباره آخرین وضعیت اپراتور چهارم ارتباطی در اواخر اسفند 95، اظهار کرد: متاسفانه طبق آنچه در پروانه اپراتور چهارم مورد اشاره قرار گرفته، شرکت ایرانیان‌نت تاکنون موفق نبوده است.‌

وی در ادامه به بررسی دلایل ناکامی اپراتور فیبر نوری در تحقق وظایفش پرداخته و گفت: **افرادی که این پروانه را گرفتند، فکر نمی‌کردند برای ایجاد شبکه فیبر نوری در کشور چنین سرمایه‌گذاری عظیمی لازم باشد.‌ سرمایه اجرای این طرح در داخل کشور برای شرکت مربوطه وجود نداشت و در دوره تحریم هم این امکان نبود که اپراتور چهارم بتواند از حضور سرمایه‌گذاران خارجی بهره بگیرد.‌**

واعظي در اين مقطع تاكيد داشت كه پیشنهاد وزارت ارتباطات به اپراتور فیبر نوری این بوده است که برای ایجاد شبکه در سایر شهرها با شرکت‌های مختلف حوزه از جمله شرکت‌های FCP کار را دنبال كند.‌

نظر وزیر فعلی راجع‌ به طرح

محمدجواد آذری‌جهرمی در اواسط فروردين ماه امسال و در حالي كه هنوز وزير نشده و مدیرعامل شرکت زیرساخت در وزارت ارتباطات بود در جریان جزییات این پروژه قرار داشت.‌ وي در همين مقطع درباره آخرین وضعیت پروژه اپراتور چهارم ارتباطات برای اتصال به شبکه فیبر نوری به منازل کشور که شرکت ارتباطات زیرساخت یکی از سهامداران آن شمرده مي‌شود، گفت: اجرای پروژه دسترسی فیبر نوری منازل (FTTH) نیازمند سرمایه‌گذاری بسیاری است که زمان بازگشت سرمایه‌گذاری آن طولانی‌مدت است؛ به همین دلیل شاهد هستیم که سرمایه‌گذاران و سهامداران این مجموعه موفق به اجرای این پروژه نشده‌اند.‌

جهرمي با ذكر اينكه حتی اپراتورهای ارتباطی که از سال گذشته مجوز فعالیت در پروژه فیبر نوری را گرفتند نیز به رغم ادعاهایی که برای سرمایه‌گذاری داشته‌اند، اما تاکنون موفق به ایجاد این شبکه نشده‌اند، گفت: هم‌اکنون در خصوص اپراتور چهارم ارتباطات یک مجموعه خارجی اظهار آمادگی برای حضور و توسعه این پروژه کرده، اما برای آن شروطی را گذاشته است.‌

وی با بیان اینکه مشکل این پروژه نبود نقدینگی نیست بلکه بازدهی دیرهنگام آن است، گفت: سرمایه‌گذار خارجی از ما خواسته که تضمین بازگشت سرمایه داشته باشیم و دوره سرمایه‌گذاری آن را گارانتی کنیم؛ چراکه سرمایه‌گذاری در این پروژه پرریسک است.‌

معاون وزیر ارتباطات گفت: هم اکنون این موضوع در حال بررسی در کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات است تا بررسی کنیم که آیا اجازه سرمایه‌گذاری با تضمین مدنظر شرکت خارجی را بدهیم یا آنکه به وضعیت فعلی و بدون اجرای این پروژه ادامه دهیم.‌

وی افزود: این شرکت خارجی درخواست دارد که برای هر شهری که می‌خواهد شبکه دسترسی فیبر نوری منازل را ایجاد کند، یک دوره گارانتی به وی داده شود و بازگشت سرمایه آن تضمین شود.‌ به همین دلیل زمانی که این موضوع در کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات مصوب نشود، قراردادی با آن بسته نخواهد شد.‌

تفاهم‌نامه‌ای که روی کاغذ ماند

**محمود واعظی يكي از مدیران دولتی ركورددار در زمينه امضای تفاهم‌نامه در میان تمامی وزرای ارتباطات و حتی تمامی وزرای کشور است.‌ یکی از این تفاهم‌نامه‌هایی که در واپسین روزهای مانده به انتخابات ریاست‌جمهوری امضا شد و همان موقع نیز شائبه انتخاباتی و تبلیغاتی بودن آن در همین هفته‌نامه مطرح شد تفاهم‌نامه سرمایه‌گذاری خارجی در شرکت ایرانیان‌نت بود.‌**

موضوعی که تیتر درشت بسیاری از رسانه‌های حامی دولت شد و از آن با عناوین متعدد همچون سرمایه‌گذاری 750 میلیون دلاری یاد شد!

اواسط ارديبهشت ماه امسال بود كه به رسانه‌ها این‌طور گفته شد که سرمایه‌گذاری شرکت خارجی MTN در پروژه فیبر نوری ایرانیان‌نت با امضای تفاهم‌نامه‌ای بین وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و این شرکت انجام شد.‌

بر این اساس ظاهرا طی تفاهم‌نامه‌ای بین وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و شرکت MTN، قرار شد این شرکت سرمایه‌گذاری 300 میلیون دلاری به صورت مستقیم برای پروژه فیبر نوری در هشت کلان شهر ایران انجام دهد.‌

محمود واعظی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در آن زمان، پس از امضاي اين قرارداد پشت درهاي بسته، درباره آن گفت: نزدیک به دو سال مذاکره برای سرمایه‌گذاری خارجی در شرکت ایرانیان‌نت انجام شد تا پروژه فیبر نوری در هشت کلان‌شهر و به منازل، دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگی، تجاری اجرا شود که سند این سرمایه‌گذاری امضا شد.‌

وی همچنين با بيان نحوه سرمایه‌گذاری شرکت MTN اظهار کرد: 300 میلیون دلار سرمایه‌گذاری مستقیم و 450 میلیون دلار فاینانس برای ایجاد FTTX در مناطق مختلف صورت گرفته است که در آینده نزدیک تحول خوبی ایجاد خواهد کرد.‌

واعظي درباره نحوه سرمایه‌گذاری در این پروژه توضیح داد: ایرانیان‌نت شرکتی است که باید همه شهرهای ایران را پوشش دهد.‌ هشت شهر از کل شهرها انتخاب شده که 49 درصد شریک خارجی و 51 درصد سهامدار ایرانی است.‌

تفاهم‌نامه‌ای که امضا شد اما ...

**سه ماه بعد که آب‌ها از آسیاب افتاد و در حالی‌که در خبرها اعلام شده بود این تفاهم‌نامه به امضا رسیده است، محمود واعظی این بار به عنوان یک مطالبه‌گر در صحنه حاضر شد و اعلام کرد: موافقت‌نامه با MTN به‌زودی نهایی می‌شود!**

واعظي اواخر مرداد ماه امسال اما به جاي مشخص كردن نتيجه خبر همكاري و توافقات صورت گرفته بار ديگر از تداوم مذاکره با شرکت MTN آفریقای جنوبی برای حضور در اجرای پروژه فیبر نوری در هشت کلان‌شهر ایران خبر داد و باز هم وعده داد: موافقت‌نامه صاحبان سهام به زودی نهایی خواهد شد.‌

واعظي در اين مقطع همچنين اظهار كرد: مقدمات حضور شرکت ام‌تی‌ان آفریقای جنوبی به عنوان سرمایه‌گذار خارجی در پروژه فیبر نوری با همکاری شرکت‌های داخلی در حال انجام و روند کار راضی‌کننده است.‌

وي حتي تاكيد كرد كه موافقت‌نامه‌ای که باید در این باره بین صاحبان سهام امضا شود در یکی دو هفته آینده جمع‌بندی شده و سند نهایی نیز کامل خواهد شد.‌

واعظی همچنين بارديگر يادآور شد كه مقرر شده است شرکت ام‌تی‌‌ان 750 میلیون دلار سرمایه‌گذاری در پروژه فیبرنوری انجام دهد که نزدیک به 300 میلیون دلار آن به صورت مستقیم و 450 میلیون دلار آن به صورت غیرمستقیم خواهد بود.‌

وزیر ارتباطات آن زمان همچنين پروژه کشیده شدن فیبر نوری به هشت کلان‌شهر با همکاری سرمایه‌گذار خارجی را کاری مثبت و ماندگار برای کشور عنوان كرد؛ كاري كه صد البته همچنان نيز به نتيجه ننشسته است.‌

همه‌چیز به فراموشی سپرده شد

**تفاهم‌نامه‌ای که با هیاهوی بسیار و البته پشت درهای بسته و قبل از انتخابات ریاست‌جمهوری امضا شد، همان‌طور که پیش‌بینی کرده بودیم، حالا می‌رود تا در فهرست بلند‌بالای طرح‌های بلاتکلیف و روبه فراموشی کشور قرار گیرد.‌**

حالا هیچ‌جا، هیچ‌ خبری از آخرین وضعیت سرمایه‌گذار خارجی اپراتور چهارم و سرنوشت اجرا و پیشرفت پروژه عظیم، مهم و کلیدی فیبر نوری در کشور نیست.‌

واعظي نيز در سمت جديدش به عنوان مسوول دفتر رييس‌جمهور با مسايل و دغدغه‌هاي متفاوتي رو‌به‌رو است و هيچ اظهارنظري در خصوص سرانجام سرمايه‌گذاري ام‌تي‌ان و سرنوشت فيبر نوري كه ايرانيان‌نت قرار بود ايجاد كند انجام نداده است.‌ وزير جوان ارتباطات نيز فعلا سرگرم پاسخگويي به نظرات كاربران اينترنت و رفع مشکل آنها برای دسترسی به بازي‌هاي رايانه‌اي خارجي، قیمت اینترنت، طرح رجیستری و غیره است.

لذا اين‌طور كه به نظر مي‌آيد سرنوشت اپراتور چهارم یا اپراتور فیبر نوری نيز حالا به فهرست عريض و طويل طرح‌هاي بي‌سرانجام وزارت ارتباطات در دهه اخير اضافه شده و البته سوژه‌ای برای پیگیری.

درج دیدگاه

بررسی بازی