همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
Soroush - Asreertebat | عصر ارتباط - پیام‌رسان سروش

زباله‌هاي الکترونيکي؛ هم تهديد، هم فرصت

مژگان کريم‌نيايي

زباله‌هاي الکترونيکي از جمله معضلاتي است که در سال‌هاي اخير بسيار مساله‌ساز شده‌اند و باتوجه به حجم عظيم فلزات گرانبها و کمياب به‌کاررفته در آنها همواره تلاش‌هايي براي استفاده از اين زباله‌هاي باارزش صورت گرفته است.

سازمان ملل متحد به‌دليل سرعت بالاي توليد زباله‌هاي الکترونيکي، آنها را سريع‌ترين زباله‌‌هاي جهان مي‌داند و در مورد آنها هشدار نيز داده است.

همان‌طور که مي‌دانيد، زباله‌هاي الکترونيکي در صورت سوزانده شدن مي‌توانند خطرات زيادي براي محيط زيست ايجاد کنند و در عين حال انداختن آنها در سطل زباله هم باعث افزايش مخاطرات براي طبيعت و ورود اين زباله‌هاي خطرناک به چرخه زيست مي‌شود.

اگرچه معمولا توصيه‌هايي براي خاک کردن زباله‌هاي الکترونيکي مطرح مي‌شود، اما بايد توجه كرد که اگر قصد خاک کردن اين زباله‌ها در ميان باشد بايد آنها را در جايي دور از محل رويش گياهان يا عبور آب و در يک صحراي به تمام معني خاک کرد؛ چراکه در غير اين صورت خطر ورود مسموميت‌هاي آنها به چرخه طبيعت همچنان وجود خواهد داشت.

آسيب‌هاي ورود زباله‌هاي الکترونيکي به چرخه طبيعت

در صورتي که زباله‌هاي الکترونيکي در آب رها شوند، مي‌توانند باعث ايجاد بيماري‌هاي پوستي، شنوايي و البته تنفسي براي کساني شود که از آن آب به‌صورت مستقيم يا غيرمستقيم استفاده کرده‌‌اند.

همچنين رها کردن آنها در زباله‌هاي معمولي هم با مخاطرات فراواني همراه است؛ چراکه در کشور ما دام‌هاي زيادي هستند که از زباله‌ها تغذيه مي‌کنند و اگر آلودگي‌هاي زباله‌هاي الکترونيکي وارد بدن اين حيوانات اهلي شود، تمام بيماري‌هاي آنها مي‌تواند از طريق شير يا گوشت‌شان به بدن انسان‌ها نيز منتقل شود.

علاوه بر اين، در صورت رها کردن زباله‌هاي الکترونيکي در آب، فلزات سمي به‌کار‌رفته در آنها خطر ابتلا به بيماري‌هاي گوارشي خطرناک را در افراد بالا برده و البته وجود ماده سمي کادميوم که در باتري تلفن همراه وجود دارد نيز مي‌تواند در نوع خود براي سلا مت انسان بسيار خطرناک باشد.

اين موضوع وقتي جالب‌تر مي‌شود که بدانيد کادميوم موجود در هر باتري گوشي تلفن همراه مي‌تواند 600 متر مکعب آب را آلـوده کند.

خلاقيت ژاپني‌ها براي بازيابي زباله‌هاي الکترونيکي

در کشور ژاپن که يکي از بزرگ‌ترين توليد‌کنندگان زباله الکترونيکي در جهان است، ورود اين زباله‌ها به چرخه طبيعت باعث بروز بيماري‌هاي عصبي، زايده‌هاي مغزي، نواقص جنيني و حتي مرگ در افراد شده است.

 از طرف ديگر، خطرات هميشگي زباله‌هاي الکترونيکي اما تشعشعات الکترومغناطيسي که آنها از خودشان ساطع مي‌کنند مي‌تواند باعث بروز پديده تولد نوزادهاي ناقص‌الخلقه و غيرطبيعي شود که ژاپني‌ها به‌دليل اصابت دو بمب اتمي در جنگ جهاني دومي به کشورشان خاطره خوشي از آن ندارند.

اگرچه در سراسر جهان گفته مي‌شود بهترين راه براي خلاص شدن از شر مضرات تمام‌نشدني زباله‌هاي الکترونيکي خاک کردن آنها در قالب‌هاي بتني و البته حداقل در عمق هشت متري زمين است، اما ژاپني‌ها راه‌حل متفاوتي را براي حل اين معضل انتخاب کرده‌اند.

از آنجايي که ژاپني‌ها پذيراي دور بعدي المپيک هستند، قصد دارند با ابتکاري جالب از همين زباله‌هاي الکترونيکي براي ساخت مدال‌هاي طلا، نقره و برنزي که قرار است در المپيک آينده بر گردن ورزشکاران آويخته شود استفاده کنند.

ژاپن قصد دارد با اين اقدام توجه مردم دنيا را به لزوم بازيافت زباله‌هاي الکترونيکي جلب کند و در اين زمينه به نوعي فرهنگ‌سازي کرده باشد.

از آنجايي که ژاپن توليدات الکترونيکي بسيار زيادي دارد، ميزان توليد زباله‌هاي الکترونيکي‌اش نيز سيري صعودي دارد. همين امر باعث شده که چيزي ميان 16 تا 22 درصد منابع طلاي حال حاضر جهان در زباله‌هاي الکترونيکي اين کشور جمع شوند. به اين ترتيب بايد گفت که ترتيب دادن چنين خلاقيت‌هاي نوآورانه‌اي براي کشوري که بيشترين ميزان قطعات الکترونيکي را توليد کرده و به تبع آن بيشترين ميزان زباله الکترونيکي را نيز دارد، امري بسيار لازم و جالب توجه است.

البته خلاقيت و نوآوري مختص ژاپني‌ها نيست، چندي پيش «شان آوري»، هنرمند استراليايي با اتصال هزاران سي‌دي که خش‌دار بوده يا به هر علت ديگر قابل استفاده نبودند، توانست مجسمه‌هاي زيبايي از حيوانات بسازد که البته اين مجسمه‌ها نه‌تنها در استراليا بلکه در سراسر جهان طرفداران پروپاقرصي پيدا کردند.

ديگر روش‌هاي بازيافت زباله‌هاي الکترونيکي

در نقاط مختلف دنيا از روش‌هاي گوناگوني براي بازيافت و تفکيک زباله‌هاي الکترونيکي استفاده مي‌کنند. براي مثال، آلماني‌ها دستگاهي ساخته‌اند که قادر به بازيافت زباله‌هاي الکترونيکي است.

در کشور ما نيز اگرچه بعضي افراد فقط به فکر صادر کردن اين زباله‌ها که به‌دليل طلا و ساير فلزات گرانبهاي به‌کار‌رفته در آنها مي‌توانند بسيار ثروت‌ساز باشند هستند، اما اقداماتي نيز براي بازيافت زباله‌هاي الکترونيکي صورت گرفته است.

اگرچه در سال 94 پژوهشگران مرکز رشد دانشگاه فردوسي مشهد با دستيابي به دانش فني بازيافت زباله‌هاي الکترونيکي موفق به راه‌اندازي پايلوت اين طرح شدند، اما فقط دو هفته بعد خبر توقف اين طرح اعلام شد.

مجري طرح بازيافت زباله‌هاي الکترونيکي اواخر شهريورماه سال گذشته با اشاره به توقف اين طرح گفت: «در حال حاضر اين طرح دانش‌بنيان مسکوت مانده و ادامه‌ آن به يک شرکت خصوصي واگذار شده، اهداف ما در اين طرح محقق نشد. در اين طرح قرار بود با همکاري سازمان مديريت پسماند شهرداري مشهد پس از راه‌اندازي موفقيت‌آميز پايلوت، وارد فاز نيمه‌صنعتي و صنعتي شويم که به‌دليل وجود مسايل مختلف ادامه‌ اين طرح ميسر نشد».

اگرچه مجري طرح به علت اصلي توقف طرح اشاره نکرده، اما گفته مي‌شود تامين نشدن زباله‌الکترونيکي براي بازيافت و ارسال شدن آنها از نقاط مختلف کشور به کشورهايي مانند مالزي و ترکيه باعث بروز اين اتفاق است.

به هر روي اگر ما هم قصد داشته باشيم مانند بسياري از کشورهاي جهان سيستم بازيافت زباله الکترونيکي ويژه خود را داشته باشيم، به‌نظر مي‌رسد از يک‌سو لازم است ساختاري هدفمند براي جمع‌آوري اين زباله‌ها پيش‌بيني کنيم و از سوي ديگر بايد از صادر شدن آنها جلوگيري کرده و به‌عنوان يک سرمايه ملي آنها را فقط در اختيار کارخانه‌هاي بازيافت داخلي بگذاريم.

 

درج دیدگاه

بررسی بازی