همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
Soroush - Asreertebat | عصر ارتباط - پیام‌رسان سروش

در گفت‌وگو با عبدالرضا زرسازي مسوول سامانه بررسی شد

رمزگشايي از سامانه جدید طرح ترافيك تهران تاکسی‌های اینترنتی برنده مدل جدید طرح ترافیک شده‌اند

نادر نینوایی– علی شمیرانی

 

طرح جديد ترافيك تهران در ماه‌هاي اخير بحث‌ها و سروصداهاي فراواني را به‌وجود آورده و با وجود آنكه اين طرح به اجرا گذاشته شده، اما به دليل پيچيدگي‌هايي كه دارد همچنان بسياري از مردم در جریان چند و چون عملکرد آن قرار ندارند؛ موضوعی که متولیان اجرای طرح نیز آن را قبول داشته و معتقدند اطلاع‌رسانی در این خصوص به مقدار لازم و کافی نبوده است.

این ابهامات در حدی بود که حتی دارندگان سهمیه طرح ترافیک نیز به‌درستی نمی‌دانند این سامانه چگونه عمل می‌کند. به همین منظور براي اطلاع از نحوه كار و شيوه محاسبه هزينه طرح جديد ترافيك پايتخت از يك‌سو و نيز براي آشنا كردن مردم با ابعاد فني اين طرح جديد، با عبدالرضا زرسازي، مسوول سامانه‌هاي خودرويي سازمان فناوري اطلاعات شهرداري تهران، به‌عنوان مسوول فنی سامانه جدید طرح ترافیک گفت‌وگویی انجام داديم.

زرسازي در صحبت‌هاي خود از طرح ترافيك جديد تهران رمزگشايي مي‌كند، از جمله اینکه مدت زمان ماندن در طرح در محاسبه شارژ روزانه شما هيچ تاثيري نداشته بلكه صرفا زمان تردد خودرو در ساعات شلوغ و غيرشلوغ است كه اهميت دارد. اگرچه همچنان انتقادهاي زیادی به طرح جدید ترافیک وارد می‌شود، اما وي معتقد است كه طرح جديد باعث كاهش شديد ترافيك در مناطق طرح شده است و اين طرح را بسيار موفق ارزيابي مي‌كند.

زرسازي با اشاره به اينكه بيش از 11 سامانه روزانه بالغ بر 5 ميليون عكس گرفته‌شده از سراسر پايتخت را تحليل كرده و ورود و خروج به منطقه طرح را به‌دقت رصد مي‌كنند، می‌گوید ساخت صفر تا صد سامانه‌ها و نرم‌افزارهاي مرتبط با طرح ترافيك توسط متخصصان داخلي انجام شده است.

در نهایت آنکه نگاهي به شيوه محاسبه هزينه طرح مشخص مي‌كند كه تاكسي‌هاي اينترنتي در واقع برنده اصلي طرح ترافيك جديد پايتخت هستند؛ آنچه خود زرسازي نيز آن را تایید می‌کند.

گفت‌وگو با عبدالرضا زرسازي، مسوول سامانه‌هاي خودرويي سازمان فناوري اطلاعات شهرداري تهران كه در آن بسياري از نكات درباره طرح ترافيك پايتخت براي نخستين بار مطرح شده در پي مي‌آيد.

*از چه زماني كار تغيير و طراحي سامانه جديد طرح ترافيك كليد خورد؟

تقريبا از دو سال پيش در سامانه قديم طرح ترافيك تغييراتي را اعمال كرديم؛ چراكه سيستم قبلي يك مقداري غيرعادلانه بود و تغيير خاصي هم در ترافيك شهر ايجاد نمي‌كرد و تخصيص سهميه‌هاي آن نيز غيرعادلانه بود.

وقتي كه اعلام شد مي‌خواهند در طرح ترافيك تغييراتي اعمال كنند، همكاران ما رفتند و مجموعه‌اي از سيستم‌ها را در كل دنيا بررسي كردند تا ببينند در سایر شهرهای دنیا چگونه عمل مي‌شود و پيش‌تحقيقاتي نيز شروع شد.

*دقيقا از زمان كدام شهردار اين تغييرات شروع شد؛ از زمان نجفي يا قاليباف؟

**ما از زماني كه قاليباف شهردار تهران بود، تصميم داشتيم تغييراتي در طرح ترافيك ايجاد كنيم، اما اصل آن چيزي كه براي مطالعات انجام شد در زمان آقاي نجفي شروع شد.** پيشنهاد طرح فعلي و شكل فعلي پياده‌سازي دقيقا شش ماه پيش مطرح شده و با حمایت مستقیم معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران شروع به پیاده‌سازی آن كرديم. البته پيشنهاد اوليه خيلي كامل‌تر و به نظر من بهتر بود، اما به‌دليل ملاحظاتي كه شورای‌عالی ترافیک تهران و شوراي شهر داشتند باعث شد بخش‌هايی از طرح جدید اجرا شده و بخش‌هايي از آن اجرا نشود.

*لطفا دقيق‌تر توضيح دهيد كه اين طرح در ابتدا چه بود و مشخصا چه تغیيراتي در آن اعمال شد؟

سيستم مطالعاتي قبلي بر اساس زون‌بندي (تقسيم‌بندي محدوده‌ای) بود كه ما در آن دو زون (محدوده) اعمال كرده بوديم، يعني ما دو محدوده مجزا براي طرح ترافيك و زوج و فرد را در نظر داشتيم و درصدد بوديم دو محدوده ترافيكي شامل زون يك و زون دو در نظر بگيريم که در این مدل سنجش براساس هزينه، ضريب زماني و ضريب مكاني انجام مي‌گرفت؛ يعني مي‌گفتيم اگر شما وارد زوج و فرد شديد، ضريب يك مي‌بايست برايتان اعمال شود و اگر وارد طرح ترافيك يا زون 2 شديد، ضريب يك و نيم برايتان محاسبه شود. با اين روش ضريب مكاني هم در نظر گرفته مي‌شد، يعني شما اگر با پلاك زوج يا فرد وارد مي‌شديد مشكلي نبود و در هر روزي مي‌توانستيد تردد داشته باشيد، اما مبلغ ورود به زوج و فرد خيلي كم بود. با اين شيوه عمل اگر شما معاينه فني برتر داشتيد، مبلغ كمي براي تردد در منطقه زوج و فرد در هنگامي كه روزتان نبود در نظر گرفته مي‌شد.

در شيوه فعلي اجراي طرح اما شوراي شهر گفته كه كسي كه روزش با پلاكش يكي نيست قوانين طرح ترافيك برايش اعمال شود، يعني وقتي كه روز شما با پلاكتان يكي نيست طرح زوج وفرد به طرح ترافیک تبدیل می‌شود؛ روزي هم كه يكي است اين زون به طرح ترافيك كوچك مي‌شود.

**توجه كنيد كه در اين طرح و در زمان‌بندي فقط زمان تردد است كه اهميت دارد، يعني اينكه تردد در ساعت شلوغي و در ساعت غيرشلوغ براي ما معيار است، اما اينكه چند ساعت در طرح بمانيد اهميتي ندارد. ممكن است شما خودرويتان را پارك كنيد و تا شب در طرح بمانيد. اين از نظر ما اهميتي ندارد و تراكنشي ايجاد نمي‌كند اما تردد شما در ساعت شلوغي براي ما مساله است.**

*اگر بخواهيد كمي فني‌تر صحبت كنيد، براي راه‌اندازي سامانه جديد وقت كم نياورديد و كار طراحي و ايجاد core سيستم داخلي بوده يا از مشاوران یا نمونه‌هاي خارجي كمك گرفتيد؟

سيستم طراحي و مطالعاتش كه به پایان رسید، ساخت آن از ابتدا تا انتها با خودمان بوده است و به غير از برخي سيستم‌ها اين سيستم خودش از 11 سيستم و زیرسيستم سرويس مي‌گيرد كه سيستم آژانس‌ها، سيستم بارانه كه براي وانتي‌ها طراحي كرديم و چند سيستم ديگر از آن جمله‌اند.

خاصيت سيستم فعلي اين است كه مجموع اين ديتابيس‌ها را تجميع كرده و يك نوع از هوش مصنوعي به شبكه‌ دوربين‌هاي شهر تزريق مي‌كند و به اين ترتيب **شما از دوربين كه رد مي‌شويد، علاوه بر اينكه تشخيص داده مي‌شود نوع خودرويتان چيست، آلايندگي‌تان چه ميزان است، ضريب زماني‌ ترددتان چگونه بوده، آژانس بوده‌ايد يا شخصي و كاربري‌تان چه بوده همه بررسي مي‌شوند** و بر همين اساس يك صورتحساب صادر مي‌شود و خود سيستم مبلغ را از حساب شما كسر كرده و ريز تراكنش را به شما نمايش مي‌دهد. اين يكي از اولين سيستم‌هاي شهرداري است كه در زمينه شهر هوشمند ارايه شده و متولي آن هم سازمان فناوري اطلاعات شهرداري بوده است.

*كيفيت و استاندارد اين محصولي كه طراحي كرده‌ايد در چه سطحي است؟

اين سيستم از آخرين تكنولوژي‌هاي UI بهره‌مند است، يعني ما سيستم را طوري طراحي كرده‌ايم كه به‌شدت به رايانه كاربر وابسته است؛ در نتيجه تمام پردازش هم سمت كاربر انجام مي‌شود و اين مساله به ما كمك مي‌كند مواقعي كه رشد انفجاري كاربر داشتيم هيچ اتفاقي در سيستم‌هاي ما نيفتد و هيچ قطعي نداشته باشيم. قطعي‌هاي موضعي كه داشتيم هم غالبا از سيستم‌هاي سرويس‌دهنده بوده است.

*مواقعي كه نوسان داشته باشيد، مشكلي براي مردم به وجود نمي‌آيد يا توانايي دوربين‌ها در ثبت تصاوير از دست نمي‌رود؟

روش كار اين‌گونه است كه دوربين‌ها سيستمي مجزا دارند و ما چيزي به‌عنوان خاموش شدن دوربين نداريم و دوربين‌هاي ما در تمام ساعات دارند عكس مي‌گيرند.

با وجود آنكه ما زمان خارج از سرويس بودن نداشتيم، اما زماني كه نسخه‌اي روي سرور براي كار جديد مي‌گذاريم، يك لحظه كوتاه همه شهروندان با قطعي مواجه مي‌شوند كه البته ما اين كار را در ساعات پاياني شب انجام مي‌دهيم. همچنين زماني كه ديتابيس‌هايمان را بهبود مي‌بخشيم، ممكن است يك مقدار كندي بروز كند، اما اين مسايل در كاركرد دوربين‌ها هيچ اثري ندارد چراكه دوربين سيستمش جدا است.

*‌انتقادي وجود دارد كه مي‌گويند اين سيستم جديد روي همه دوربين‌های محدوده طرح ترافیک اجرايي نشده است. آيا اين موضوع را تاييد مي‌‌كنيد؟

خير، ما تمام دوربين‌هايمان صددرصد به سامانه جدید طرح ترافیک وصل است و هر دوربيني كه كار مي‌كند در سطح شهر به اين سيستم متصل است، مگر آنكه خود دوربين به علت قطعي فيبر مشكل پيدا كرده باشد.

*انتقاد ديگري كه مطرح مي‌شود، اين است كه اگر به هر علت ورود ثبت نشود، خروج را چگونه اين سيستم تشخيص مي‌دهد؟

**سامانه به ورود و خروج از طرح كاري ندارد و مدت زماني كه در محدوده طرح هستيد مهم نيست، بلكه زمان تردد شما اهميت دارد. براي ما فقط مهم است كه در ساعات شلوغ صبح، ساعات خلوت يا ساعات شلوغ بعد از ظهر تردد داشته‌ايد يا خير و اينكه چه ساعتي وارد شديد و چقدر در طرح مانديد براي ما مهم نيست و روي شارژ شدن شما تاثيري ندارد.**

فرض كنيد شما امروز صبح در ساعت شلوغي (پیک) وارد طرح شديد و فردا ساعت 3 بعد از ظهر از طرح خارج شويد. در اين شرايط يك شارژ براي ورود در ساعت شلوغ امروز حدود 24 هزار تومان محاسبه مي‌شود و فردا چون در ساعت غيرشلوغ عبور مي‌كنيد، تردد غيرشلوغ اخذ مي‌شود كه احتمالا هزينه آن حدود 13 هزار تومان خواهد بود.

*نكته ديگري كه مطرح مي‌شود، اين است كه برخي از كاربران مي‌گويند ورود خود به محدوده طرح را به ساعاتی موکول کرده‌اند که هزینه کمتری برایشان محاسبه شود، اما بعدا متوجه شده‌اند که هزینه زمان پیک برایشان محاسبه شده است. آيا چنين مساله‌اي را تاييد مي‌كنيد؟

خير! **چنين چيزي اصلا شدني نيست و امكان ندارد، اما اگر كسي چنين اعتراضاتي دارد و مثلا مي‌گويد تردد نداشته و برايش ثبت شده، مي‌تواند به سامانه my.tehran رفته و از طريق سامانه پشتيباني، اعتراض يا مشكل خود را مطرح كند. در اين سامانه امكان ثبت درخواست و اعتراض وجود دارد و كارشناسان ما بررسي‌هاي لازم را انجام داده و پاسخ مقتضي را اعلام مي‌كنند. همچنين كاربران مي‌توانند با شماره 137 تماس گرفته و به داخلي 5 متصل شوند و سوال خود را مطرح كنند و ايميل my@tehran.ir نيز يكي ديگر از راه‌هاي ارتباطي ما است. پس اگر هر مساله‌اي در خصوص ميزان شارژ ورود به طرح وجود داشت مي‌بايست از اين روش‌ها پيگيري شود.**

*آيا تصویر ورود به طرح را در اختيار افراد معترض مي‌گذاريد؟

خير. به دلايل امنيتي و مسايل ديگر در حال حاضر اين كار را نمي‌توانيم انجام دهيم، اما در نظر داريم براي شهرونداني كه توسط دفاتر ما تاييد مي‌شوند و ما كاملا مطمئن مي‌شويم كه فرد صاحب خودرو است، اين اطلاعات را در اختيارشان بگذاريم.

*آيا در صورت ورود به طرح، پيامكي براي مالك خودرو فرستاده مي‌شود تا قبل از جريمه شدن شارژ تهيه كند؟

ببینید، دو دسته افراد هستند؛ يك عده كساني كه سهميه‌اي از ارگاني دارند كه نياز به ثبت روزانه ندارند و تردد در تمام ايام سال برايشان مجاز است، اما صورتحساب آنها با بقيه شهروندان يكسان است.

براي ساير افراد ما يك سيستم رزرو داريم، يعني كساني كه سهميه ندارند مي‌بايست درخواست ورود روزانه خود را از قبل ثبت كنند.

*انتقاد مطرح‌شده اين است كه مي‌گويند طرح ايجاد شده كه مردم از وسايل حمل‌ونقل عمومي استفاده كنند، اما در مدل جدید طرح ترافیک هركس كه پول بدهد مي‌تواند به طرح وارد شود؛ این یعنی باز گذاشتن دست قشر متمول، چه پاسخي به اين سبك انتقادها داريد؟

توجه كنيد كه سهميه نسبت به پارسال حداقل 40 هزار مورد كاهش داشته است. در سال‌هاي قبل كساني بودند كه طرح را خريده بودند و به علت آنكه هزينه يك سال را پيش‌پيش داده بودند، حتي در روزي كه استفاده از خودرو برايشان لزومي نداشته ترجيح مي‌دادند خودرويشان را بياورند. از سوي ديگر كسي كه يك‌بار طرح را گرفته بود سال بعد هم آن را مي‌گرفت و اين باعث مي‌شد كه ميزان سهميه‌ها همين‌طور افزايش يابد. برخي هم بودند كه قبل از 6.30 صبح مي‌آمدند و در خودرو مي‌خوابيدند تا در ساعت 17 بتوانند بدون مشكل بروند اما الان چون ساعت اتمام طرح 19 شده است، ترجيح مي‌دهند از حمل‌ونقل عمومي استفاده كنند.

از سوي ديگر، **پیش از این شهروند عادي روزانه 41 هزار تومان براي طرح پول مي‌داد، اما اكنون در بدترين حالت هزينه ورود به طرح برايش 36 هزار تومان تمام مي‌شود و اگر معاينه فني برتر بگيرد، اين مبلغ تا 28 هزار تومان كاهش مي‌يابد. پس براي شهروند عادي طرح ارزان شده و براي كساني كه طرح سالانه داشتند به‌شدت گران شده است. توجه كنيد كساني كه زياد در طرح تردد دارند هم كساني‌ هستند كه مشغول جابه‌جايي مسافرند. تاكسي‌هاي اينترنتي از آن جمله‌اند و اجراي اين طرح براي آنها هم خوب بوده است.**

* به لحاظ فني از لحظه‌ای که دوربین‌ها پلاک یک خودرو را ثبت می‌کنند، چه فرایند و اتفاقاتی در پشت صحنه شروع به کار کرده و رخ می‌دهد؟

در يك‌بار ورود خودرويي به طرح شايد پنج دوربين از آن عكس بگيرند، بعد از ساعت 19 كه طرح تمام مي‌شود، سامانه دوم ما وارد عمل مي‌شود. عكس‌هايي كه دوربين‌هاي ما مي‌گيرند، از درصدي از دقت برخوردارند. وقتي عكس به نوشته تبديل مي‌شود تا براي كامپيوتر قابل محاسبه شود، دقت اين تبديل هم اعلام مي‌شود و مثلا گفته‌ مي‌شود دقت محاسبه 100 درصد است و مطمئنا پلاكي كه خوانده‌‌شده درست است يا 70 درصد اطمينان وجود دارد و خيلي مطمئن نيست. بنابراين ما با دو دسته عكس مواجه هستيم؛ يكي آن دسته كه مطمئنيم پلاك درست خوانده شده و يكي عكس‌هايي كه در خصوص آنها اين اطمينان وجود ندارد. عكس‌هايي كه از خوانده شدن شماره آنها مطمئن نيستيم، توسط عامل انساني خوانده مي‌شود كه تعداد زيادي از عكس‌ها اين‌گونه‌ هستند و در آنها عكس‌ها با تصوير اصلي مطابقت داده شده و تاييده شده يا ناخوانا اعلام مي‌شود.

وقتي كه ديتا خالص شد و از آن مطمئن شديم، سيستم محاسباتي به‌كار مي‌افتد و از سيستم‌هاي ديگر هم ديتاها را جمع مي‌كند؛ يعني اگر خودرو وانت پلاک ع بود حتما مي‌بايست مجوز از شهرداري براي آن صادر شده باشد. اگر مجوز صادر شده باشد تعرفه صفر مي‌شود، اما اگر صادر نشده باشد تعرفه معمول اعمال مي‌شود. سپس سراغ سرويس آژانس‌ها مي‌رود. اگر آژانس بود تعرفه ويژه آن محاسبه مي‌شود و پس از محاسبه تمام اين موارد عددي اوليه استخراج مي‌شود و بعد بررسي مي‌شود كه در چه ساعتي ديده شده و اولين و آخرين باري كه ديده شده چه زمان بوده است تا ضرايب زماني و مكاني اعمال شده و صورتحساب اعلام شود.

*از زماني كه پلاك خودرو خوانده مي‌شود، دقيقا چه سامانه‌هايي آن را بررسي مي‌كنند؟

اگر بخواهم موردي بگويم، **پس از ثبت پلاک خودرو توسط دوربین‌ها و در پایان روز، سامانه دوربين‌ها، سامانه سيمفا، سامانه آژانس‌ها، سامانه بارانه، سامانه mytehran، سامانه دفاتر خدمات الكترونيك شهر (ويژه ساكنان طرح)، سامانه شهرسازي (براي تشخيص محل سكونت فرد)، سيستم چك اپراتوري (ويژه تصحيح پلاك‌ها و بررسي ميزان دقت خوانش آنها)، سيستم تشخيص جرايم، سيستم پيامكي و سيستم بانكي يا حساب شهروندي سامانه‌هايي هستند كه وارد عمل شده و بررسي را آغاز مي‌كنند. پس از بررسي و اعمال ضريب‌هاي در نظر گرفته‌شده، به سراغ حساب mytehran فرد مي‌رويم. اگر پول در حسابش بود، بر مي‌داريم و پلاك را مجاز مي‌كنيم اما اگر نبود، 24 ساعت براي شارژ كردن به آن زمان مي‌دهيم.**

توجه كنيد، زماني كه عدد صورتحساب هر خودروي وارد طرح‌شده محاسبه شد، كساني هم هستند كه در سامانه my.tehran ثبت‌نام نكرده و نيستند. تا امروز (پایان اردیبهشت‌ماه) اين‌گونه بوده كه از طريق سيستم پليس يك پيامك ارشادي به وي مي‌داديم كه مي‌بايست در my.tehran (تهران من) ثبت‌نام كنيد، در غير اين‌صورت جريمه مي‌شويد.

**در سيستم جديد اين‌گونه است كه يك جريمه به خاطر ورود بدون مجوز به محدوده ترافيكي پليس براي شما صادر مي‌كند و شهرداري هم بابت عوارض ورود به طرح شما را بدهكار مي‌كند كه اين بدهكاري در سيستم مي‌ماند و هر وقت خواستيد عوارض خودرو يا معاينه فني را بگيريد، مي‌بايست اين عوارض صاف شود.**

*همکاران خبرنگار ما در زمان ثبت‌نام با پيامي مواجه شدند مبنی بر اينكه 100 هزار تومان براي ثبت‌نام و شارژ اوليه مي‌بايست پرداخت كنند؛ چه ميزان از اين 100 هزار تومان براي ثبت‌نام بوده و چه ميزان به شارژ اختصاص مي‌يابد؟

تمام 100 هزار تومان هزينه بابت ثبت خودرو اخذ مي‌شود. فعلا ما اين 100 هزار تومان را برنداشته‌ايم، اما پس از اتمام ثبت‌نام‌ها اين 100 هزار تومان برداشت مي‌شود. اگر از اين مبلغ به‌عنوان شارژ استفاده شود و جايگزين نشود، خود سهميه دچار مشكل شده و ممكن است باطل شود. لذا مي‌بايست براي استفاده از طرح علاوه بر اين 100 هزار تومان مبلغ اضافه‌اي در حساب فرد موجود باشد.

**از سوي ديگر ما سهميه‌اي‌ها را وقتي كه بدهكارند جريمه نمي‌كنيم، چون قانون مي‌گويد سهميه‌اي‌ها را نبايد جريمه كنيم، اما اگر مثلا سه بار تردد كردند و حسابشان كماكان خالي بوده و منفي شد، به آنها اطلاع‌رساني‌ شده و سهميه باطل مي‌شود.**

*شهرستاني‌هايي كه به تهران مي‌آيند، با چه شرايطي مي‌توانند وارد طرح شوند؟

براي شهرستاني‌ها هم به‌زودي هم ussd و هم اپ موبايلمان فعال مي‌شود و تا آن زمان مي‌توانند از طريق سايتمان اقدام به رزرو كنند. براي آنكه سقف ورود به طرح از آنچه پليس اعلام كرده بيشتر نشود، سهميه شهروند عادي اكنون 40 هزار خودرو شده است. براي آنكه مطمئن شويم از اين سقف بالاتر نمي‌رويم، در حال حاضر رزرو روزانه گذاشته‌ايم، يعني شما مي‌توانيد از روز پنج‌شنبه براي هفته بعد رزرو كنيد كه در يك روز خاص وارد طرح شويد. اما اگر شما به هر دليلي بدون رزرو وارد طرح شويد، يعني بدون مجوز وارد طرح شده‌ايد و اهميتي هم ندارد كه در حسابتان پول باشد؛ پس اين مجوز بسيار مهم و لازم است.

درج دیدگاه

بررسی بازی