همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
Soroush - Asreertebat | عصر ارتباط - پیام‌رسان سروش

ICT ایرانی در هفته‌ای که گذشت

سفر محرمانه مالک تلگرام به تهران در سال 94

پريسا خسروداد

با گذشت حدود يك ماه از فيلتر تلگرام، همچنان علاقه براي رمزگشايي از زوايه‌هاي مختلف اين تصميم‌گيري فروکش نکرده است. به طوري كه هفته گذشته، مجلس ضمن ورود به اين جريان خواستار تحقيق و تفحص از مذاكرات پنهاني دولت در سال 94 با مديرعامل روس پيام‌رسان تلگرام شد. (هرچند که بسیار بعید است به نتیجه خاصی برسد) اين در حالي است كه اختلاف نظر بر سر تعداد كاربران پيام‌رسان‌هاي وطني نيز همچنان ادامه دارد. در اين ميان تحركاتي نيز از اف‌بي‌آي در خصوص آماده‌باش سايبري عليه ايران رسيده است كه در اين گزارش به تفصيل به تمامی رويدادهايي كه اشاره كرديم، مي‌پردازيم.

•          معماي توافق پنهاني ايران و تلگرام

طبق اطلاعاتي كه نمايندگان مجلس  هفته گذشته در خصوص مذاكره بحث‌برانگيز دولت و تلگرام منتشر کرده‌اند، دوروف در سال 94 به تهران سفر می‌کند و با دولت بر سر چهار بند به توافق می‌رسد. توافقات وي با دولت بدين شرح بود كه تلگرام باید تضمین دهد اطلاعات کاربران ایرانی را به غیر، که احتمالا در اینجا شرکت‌ها یا دولت‌های غربی است، ندهد. دوم اين كه تلگرام تضمین دهد مقررات ایران را در مسايل فرهنگی رعایت کند. سومين بند (جالب‌تر از بقيه) اين كه تلگرام تضمین دهد منافع اقتصادی حاصل از ایران را با دولت تقسیم کند. توافق آخر نيز اين بوده كه تلگرام باید تعهد دهد که احکام دادگاه‌های ایران را به رسمیت بشناسد.

لذا گويا كه اين توافقات به خوبي نيز پيش مي‌رفته است و طرفين راضي بوده‌اند. تا اين كه اعتراضات دي ماه 96 بازي را برهم مي‌زند و دوروف اقدام به تمكين خواسته‌هاي ايران نمي‌كند كه همين عامل، زمينه اصلي خداحافظي با تلگرام را فراهم مي‌كند. اما پس از مطرح شدن تحقيق و تفحص مجلس در هفته گذشته، وزارت ارتباطات نيز واكنش نشان داد. نخستين واكنش جهرمي ‌به سوالات مجلس داراي دو محور بود: 1. بله، اين مذاكره صحت دارد. 2. دادستاني در جريان آن قرار داشت. اما آن بخش از توافق كه به نظر مي‌رسد، همچنان به عنوان نقطه ابهام باقي مانده، بخش مالي است، زيرا جهرمي ‌در رمزگشايي اين توافق هيچ اشاره‌اي به تقسيم منافع اقتصادي تلگرام با دولت نكرد و صرفا به  رعایت الزامات فرهنگی به عنوان اصلي‌ترين بخش توافق پرداخت. در حالي كه سوالي كه در تحقيق و تفحص مجلس طرح شده، اين است كه منافع و نحوه بهره‌برداری و فروش دولت از ترافیک سرورهای تلگرام چگونه بوده و رقم‌های هنگفت دریافتی از مردم بابت فروش و تبادل ترافیک تلگرام به جای اینترنت بین‌الملل به حساب کدام شخص یا مجموعه واریز شده است؟ 

در اين ميان، ما نيز به عنوان نمايندگان افكار عمومي‌در نظر داريم، براي رمزگشايي از جزييات بيشتر اين توافق به سراغ دوروف برويم و با توجه به سابقه‌اي كه وي در پاسخ‌هاي صريح و سريع توييتري دارد از وي سوالاتي را بپرسيم كه در شماره‌هاي بعدي منتشر خواهيم كرد.

•          آماده باش سايبري اف‌بي‌آي

هفته گذشته پليس فدرال آمريكا اعلام كرد كه هکرهای ایرانی به تلافی خروج آمریکا از توافق هسته‌ای، حملات سایبری جدیدی را علیه شبکه‌های دولتی و کسب و كارهاي آمريكايي انجام خواهند داد. به همين منظور اف‌بي‌آي با اشاره به فعاليت هكرهاي خارجي در جمهوري اسلامي ‌ايران، به بسياري از شركت‌هاي آمريكايي، حالت آماده‌باش اعلام كرد. گرچه آماده‌باش اف‌بي‌آي براي مواجهه با حمله سايبري ايران در هفته گذشته خبرساز شد، اما در مجموع اين ادعا سردرازي دارد. بر اساس اين گزارش، دولت آمريكا در دوره‌هاي مختلف اعم از جمهوري‌خواه گرفته تا دموكرات تا كنون چندين بار ادعا كرده است كه ايران از طريق حملات سايبري اين كشور را متحمل خسارت‌هاي بسياري كرده است.

بر اساس اين گزارش، از اصلي‌ترين حملاتي كه به ادعاي آمريكا خاستگاه آن ايران بوده است، متهم كردن ۱۰ شهروند و یک موسسه ایرانی  به هک کردن 144 دانشگاه آمريكايي بود كه طي آن وزارت دادگستری آمریکا اعلام كرد، هکرهای ایرانی در مجموع بیش از ۳۱ ترابایت داده‌های علمی از دانشگاه‌های مختلف را سرقت کرده و از این طریق حدود ۴ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار به این دانشگاه‌ها خسارت زده‌اند.

همچنين طي اقدام مشابه ديگري، در سال 2016 نيز وزارت دادگستری آمریکا با انتشار نام و تصویر هفت ایرانی آنها را به هک کردن 46 موسسه مالی از جمله بنک آو امریکا (Bank of America) و بورس نیویورک  و نيز برجا گذاشتن خسارت چند ميليون دلاري متهم کرد.

همچنين در سال 2013 نيز دادخواستي ۱۷ صفحه‌ای در وزارت دادگستری آمریکا طرح شد كه طي آن ادعا مي‌شد يك هكر ايراني به سیستم کامپیوتری سد "بومن" در نیویورک نفوذ کرده و خسارتی ۳۰ هزار دلاری بر جای گذاشته است و توانسته به اطلاعاتی در مورد سطح آب و دمای آن دسترسی پیدا کند. به ادعاي آمريكايي‌ها، این هکر ایرانی در جریان حملات سایبری خود، دروازه‌های سد را که وظیفه کنترل میزان سطح آب و جریان آن را بر عهده دارند، دستکاری كرده بود که به گفته وزیر دادگستری آمریکا حاصل آن می‌توانسته خطری واضح علیه سلامت و امنیت عمومی شهروندان آمریکا باشد. گفتني است در تمامي‌اين ادعاها، واكنش ايران، محكوم كردن آمريكا و رد تمامی اتهامات مذكور بوده است.

•          لورفتن سوالات ديني و اجراي طرحي ضربتي

دو سال پيش بود كه سوالات امتحان نهايي، كمي ‌پيش از برگزاري رسمي‌ جلسه امتحان از طريق شبكه‌هاي مجازي لو رفت. در ابتدا تصور مي‌شد كه بلوفي بيش نيست كه به منظور كسب درآمد صورت گرفته است، اما كمي ‌بعد و با ورود پليس فتا به قضيه، مشخص شد كه جريان لو رفتن سوالات واقعيت داشته است. امسال نيز با آغاز فصل برگزاري امتحانات، جرياني مشابه تكرار شد كه اسباب نگراني مسوولان آموزش و پرورش را فراهم كرد. بدين ترتيب كه هفته گذشته و يك ساعت قبل از برگزاري امتحان دين و زندگي، حدود يك سوم (يك برگه) از سوالات اين درس قبل از شروع امتحان لو رفته و به دست اعضاي كانال‌هايي كه به همين منظور راه‌اندازي شده بود، رسيد.

ظاهرا ساز و كار باند فروش سوالات امتحانات نهايي به اين ترتيب بوده است كه تعدادي از گردانندگان كانال‌هاي مشاوره‌هاي تحصيلي با افراد معدودي از عوامل اجرايي حوزه‌هاي امتحاني در ارتباط هستند. بر اثر اين ارتباط، عوامل متخلف زودتر از زمان مقرر اقدام به بازگشايي پاكات حامل سوالات مي‌كنند و با گرفتن عكس از آنها اقدام به انتشار مي‌كنند. البته قيمت دسترسي به اين سوالات هم با توجه به اهميت درس متفاوت است و از 30 هزار تومان برای درس دینی تا 70 هزار تومان برای دروس عمومی و 90 هزار تومان برای دروس تخصصی فرق مي‌كند. اما با توجه به سهم 30 درصدی سوالات امتحانات نهایی در کنکور به هر حال متاسفانه اغلب دانش‌آموزان در صورت آگاهي از فروش امتحانات، اقدام به خريد آن‌ها مي‌كنند.

به دنبال اين جريان، طرحي كه قرار بود از شهريور ماه سال جاري اجرايي شود، به صورت ضربتي به تعجيل افتاد. در همين راستا، عمادي، ريیس مرکز سنجش وزارت آموزش و پرورش اعلام كرد، سوالات امتحانی از اين پس مستقيم از مرکز سنجش برای حوزه‌های اجرا به روش الکترونیکی ارسال مي‌شود و بعد از بسته شدن در حوزه‌های امتحانی، رمز دسترسی به سوالات به مدیران حوزه‌های اجرایی داده می‌شود تا بدين ترتيب دست واسطه‌هاي حوزه تکثیر سوالات امتحان نهایی برچيده شود.

•          آمار متلاطم كاربران پيام‌رسان‌هاي داخلي

هفته گذشته محسني اژه­اي، معاون اول قوه قضاييه، آمار وزير ارتباطات، مبتني بر مهاجرت يك ميليوني كاربران ايراني به پيام‌رسان‌هاي ايراني را نادرست خواند و آمار فيروزآبادي، دبير شوراي‌عالي فضاي مجازي را قابل قبول دانست. به دنبال طرح اين مصاحبه مسوول قضايي، آمار جديد ديگري توسط وزير ICT اعلام شد. وي چنين اظهار داشت كه بعد از فرآیند مهاجرت، یک میلیون نفر تلگرام را حذف کرده‌اند و در حال حاضر نیز در مجموع هفت میلیون نفر پیام‌رسان‌های داخلی را نصب کرده‌اند و با توجه به اینکه برخی افراد همزمان چند پیام‌رسان را دارند، در مجموع ۱۰.۵ میلیون نفر مشترک اقدام به نصب فعال پیام‌رسان‌های داخلی کرده‌اند و این پیام‌رسان‌ها نیز ۴۲ گیگابیت بر ثانیه ترافیک کاربران را می‌توانند مدیریت کنند.

حال با توجه به ارايه اين آمار، به نظر مي‌رسد يادآوري يك توضيح ضروري باشد. با توجه به وجود موجي از بخشنامه‌ها و تعهدات قانوني و غيرقانوني به نظر مي‌رسد يك ميليون كاربري كه به طور كامل از تلگرام خارج شده‌اند و به عبارتي اكانت خود را حذف كرده‌اند را آن دسته از مديران يا كارمندان دولتي تشكيل مي‌دهند كه ناچار به كوچ اجباري شده‌اند و چه بسا متقابلا تعداد قابل توجهي از كاربران پيام‌رسان‌هاي بومي ‌را نيز افرادي تشكيل مي‌دهند كه به اجبار جهت انجام بسياري از فرآيندها به سمت استفاده از اين محصولات كوچانده شده‌اند.

•          چند آمار جالب

هفته گذشته دفتر بررسی‌های اقتصادی وزارت ارتباطات، اقدام به ارايه آماري کرد كه پرداختن به آنها خالي از لطف نيست. از جمله اين كه توسعه تلفن ثابت در كشور متوقف شد و به عبارت ديگر توسعه ارتباطات در شاخص تلفن ثابت در کشور ثابت ماند. پایان سال ۹۶ تعداد ۱۶۹ میلیون و ۵۴۳ هزار و ۳۶۸ سیم‌کارت در کشور واگذار شده که از این تعداد ۸۰ میلیون سیم‌کارت فروخته شده بلااستفاده مانده است. همچنين ایجاد تلفن همگانی در کشور روند نزولی دارد، به طوري كه تا پايان سال ۹۶ حدود ۱۰۷ هزار و ۴۱۷ دستگاه تلفن همگانی در کشور نصب شده است. در نهايت اين كه تا پایان سال ۹۶ ضریب نفوذ موبایل در کشور ۱۱۰ درصد اعلام شد و ۵۳ میلیون نفر با موبایل به اینترنت وصل می‌شوند.

درج دیدگاه

بررسی بازی