همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور

ابهام در تاخیر عمدی مطرح است

کارت زرد برای بلاتكليفي 11 ساله سامانه جامع مالياتي

نادر نينوايي

هفته پيش وزير اقتصاد استيضاح شد و نمايندگان سوالاتي از او در خصوص سامانه جامع مالياتي پرسيدند كه نتوانست به آنها پاسخ مناسب دهد و به همين علت از مجلس كارت زرد گرفت.

در‌حالي‌كه اين روزها در دولت مرتب حرف مبارزه با فساد، شفافيت، دسترسي آزاد به اطلاعات و شعارهايي از اين دست مطرح مي‌شود، يك طرح كليدي و استراتژيك كشور كه تاثير مستقيمي بر شفافيت مالي دارد به اجرا گذاشته نشد تا در نتيجه اين تعلل وزير اقتصاد از مجلس كارت زرد بگيرد.

با اجرا نشدن سامانه جامع مالياتي و مشخص‌نبودن زمان اجرايي‌شدن نهايي آن، براي خيلي‌ها این ابهام وجود دارد كه اجراي طرح‌هاي مبارزه با فساد و شفافيت در آنجا كه منافع صاحبان قدرت را تهدید کند با كندي و بهانه مواجه می‌شود، اما براي اجراي طرح‌هايی مثل جرايم راهنمايي و رانندگي، پروژه‌ها با نصب دوربين‌هاي جديد و سيستم‌هاي هوشمند به‌سرعت و بدون هیچ مشکلی اجرايي مي‌شوند.

نيم‌نگاهي به ميزان پيشرفت پروژه دولت الكترونيكي نيز گوياي آن است كه در آنجايي كه سازماني دولتي به دنبال كسب پول بوده مثل دارايي و گمرك، سامانه‌ها به‌سرعت ايجاد شده و دولت الكترونيكي خوب پیش رفته اما در مباحثي مثل آموزش و پرورش كه دولت مي‌بايست خدمات ارايه دهد كمترين پيشرفت در اجراي دولت الكترونيكی اتفاق افتاده است.

اين يك بام و دو هوا در مبارزه با فساد و ايجاد شفافيت وقتي مشهودتر مي‌شود كه مي‌بينيم در شرايطي كه پاي گردن‌كلفت‌ها و صاحبان منافع به پيش مي‌آيد، اجراي سامانه‌ها كند و كندتر مي‌شود تا مبادا منافع ايشان به خطر بيفتد.

از آنجايي كه پرونده سامانه جامع مالياتي اهميت ويژه و تاريخي دارد و پيش از اين نيز بارها پيگير آن بوده‌ايم، سعي كردیم در اين مطلب به مشروح آنچه در مجلس در خصوص آن بيان شد، بپردازيم.

11 سال بلاتكليفي سامانه جامع مالياتي

چهاردهم مرداد‌ماه سال 97 نمايندگان مجلس از وزیر اقتصاد سوالاتي را درباره سامانه جامع مالیاتی که مزایا و دستاوردهای مثبت آن در اقتصاد کشور بر کسی پوشیده نیست، پرسيدند كه البته با پاسخ شفاف و مناسبي همراه نشد.

طرح جامع مالیاتی یکی از ابرپروژه‌های وزارت اقتصاد و امور دارایی است که 11 سال از اجرای آن می‌گذرد و 37 زیرپروژه نیز در آن طراحی شده است. يكي از نمايندگان با ذكر اينكه بارها قول تکمیل طرح سامانه جامع مالياتي از سال 95 داده شده در خصوص اينكه چرا سازمان مالیاتی تاكنون توضيحي دراين باره نداده سوالاتي را مطرح كرد.

اين نماينده با اشاره به اینکه یکی از اهداف اجرای پروژه، افزایش درآمدهای مالیاتی از طریق جلوگیری از فرار مالیاتی است، گفت: توضیحات وزیر در خصوص سامانه جامع مالياتي کمّی است. برای اینکه ابهامات طرح برطرف شود، شفاف توضیح دهند که میزان مصرف کاغذ به چه میزان کاهش یافته؟ کدام فرایندهای مالیاتی اجرا شده؟ هزینه اجرای این طرح به صورت دقیق چه میزان است؟ نقش شرکت‌های خارجی و ابهامات امنیتی نرم‌افزار، میزان تحقق درآمدهای مالیاتی و اینکه از 37 یا 32 پروژه طرح چه تعداد از آنها تکمیل شده است؟

نواقص جدي در طرح سامانه جامع مالياتي

آن‌طور كه نماينده بروجن در مجلس شورای اسلامی گفته، سامانه جامع مالياتي داری نواقص جدی است و با وجود هزينه‌هاي هنگفت براي اجراي آن همچنان با مشكلات زيادي همراه بوده و هست. اين نماينده در اين خصوص ابراز داشته: با وجودی که 721 میلیارد تومان هزینه اجرای طرح شده، همچنان این طرح با چالش‌های جدی روبه‌رو است.

براساس آنچه خدیجه ربیعی، نماينده مجلس مطرح كرد، بیش از یک هزار میلیارد تومان برای طرح سامانه جامع مالياتي هزینه شده که 300 میلیارد آن برای خرید تجهیزات بوده است اما همچنان حسابرسان به صورت دستی اظهارنامه‌ها را در سامانه ثبت می‌کنند. کاهش مصرف کاغذ یکی دیگر از اهداف اجرای پروژه بوده، اما مصرف کاغذ در سامانه در مقایسه با سامانه‌های قدیمی بسیار بالاتر است.

همچنين آن‌طور كه اين نماينده مجلس گفته، **سامانه از هوشمندی برخوردار نیست و نمی‌تواند فرارهای مالیاتی را کنترل کند. رضایت مودیان مالیاتی به این مساله ختم شده که اظهارنامه‌ها به صورت الکترونیکی ثبت می‌شوند. از سوي ديگر، در‌حالي‌كه در تمام دنیا از طریق سامانه مالیاتی به سیستم پولشویی می‌رسند، نمی‌توان چنين انتظاري از طرح جامع مالیاتی داشت.** با اين تفاسير جمع‌بندي نماينده سوال‌كننده از وزير اقتصاد اين بود كه با شرايط فعلي، این طرح جز لطمه به بیت‌المال نتیجه دیگری ندارد و مجلسيان هم به همین دلیل نگران هستند.

از سوي ديگر، بنابرگفته اين نماينده، هیچ شرکت ایرانی در مناقصه سامانه جامع مالياتي شرکت نکرده است. اين سوال مطرح مي‌شود كه آیا در کشور چنین شرکتی وجود نداشته است و آيا در ساخت اين سامانه مساله امنيت ملي ديده شده يا به آن بي‌توجهي شده است.

طبق گزارش سال 96 که از طرف وزارت اقتصاد ارسال شده، تنها 150 اداره از سامانه استفاده می‌کنند و همچنین تنها 27 درصد از پرونده‌ها در سامانه یکپارچه بارگذاری شده است.

پاسخ‌های وزير اقتصاد قانع‌کننده نبود

مسعود کرباسیان، وزیر اقتصاد اما در نشست علنی یکشنبه، 14 مردادماه مجلس در پاسخ به سوال مجلسيان مبنی بر علت عدم اجرای پروژه ملی طرح جامع مالیاتی پس از گذشت بیش از ۱۱ سال، به كلي‌گويي بسنده كرد.

وي گفت: بی‌تردید اهداف این سامانه و طرح در سه بخش جلوگیری از فرار مالیاتی و افزایش درآمدها، کاهش هزینه‌های وصول مالیاتی و افزایش رضایت مودیان تعریف می‌شود. خوشبختانه اجرای این طرح در این مسیر گام برداشته است.

وی بدون ذكر جزييات دقیق از پیشرفت‌های ملموس و عملي طرح در بیان میزان تطابق اجرای آن با اهداف تعریف‌شده، ابراز كرد: اجرای این طرح باعث شد که در حوزه دولت الکترونیکی در دو سال متوالی به عنوان سازمان و طرح برتر در ميان کل طرح‌های کشور معرفی شود.

وزير اقتصاد با ذكر اينكه از سال 1390 تاکنون که اجرای این طرح آغاز شده است، گفت: اين طرح تاكنون 28 هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی به همراه داشته و در سال 96 نیز درآمد مالیاتی 96 هزار میلیارد تومان بوده است که نشان می‌دهد در پناه اجرای این طرح درآمدها چهار برابر افزایش داشته است.

كرباسيان با اشاره به وضعیت پیمانکاران خارجی، تاکید کرد: هم‌اکنون در کشور پیمانکار خارجی وجود ندارد؛ چرا‌که از حدود یک سال گذشته آنها خلع ید شده‌اند، بنابراین این باعث افتخار است که بگویم در شرایط کنونی همه این اقدامات توسط تحصیلکردگان و متخصصان کشور انجام می‌شود و همین امر باعث خلع ید پیمانکاران شده و ضمانت‌نامه آنها نیز در حال ضبط است.

صحه وزير بر كندي و زمان نامعلوم اتمام طرح

وزير اقتصاد در نطق خود در مجلس البته ناچارا كند بودن اجراي سامانه جامع مالياتي را پذيرفت و گفت: این درست است که یک کندی در سیستم وجود داشته که شاید ناشی از اتکا نداشتن به نیروهای داخلی بوده است. همچنین استفاده از پیمانکاران خارجی به ارث رسیده که نتوانسته‌اند با نیروهای داخلی تعامل مثبتی داشته باشند.

وزیر امور اقتصادی و دارایی بدون اعلام زمان قطعي راه‌اندازي كامل سامانه جامع مالياتي باز هم به كلي‌گويي پرداخته و مراحل اجراي طرح را به چند بخش تقسيم‌بندي كرده و عنوان کرد: طرح جامع مالیاتی از چهار سامانه تشکیل می‌شود که عملا دارای 14 ماژور و 40 زیرسامانه بوده که تقریبا اجرایی شده است، اما هنوز نهایی نشده و براساس زمان‌بندی صورت‌گرفته در حال اجرا و دنبال شدن است.

کرباسیان اظهار كرد: چهار سامانه اصلی در اختیار پایگاه اطلاعاتی و مودیان مالیاتی است که می‌توان گفت در این پایگاه اطلاعاتی بالغ بر یک میلیارد و 300 میلیون رکورد اطلاعاتی واریز شده که به پرونده مودیان وصل شده است، در نتیجه بعد از مراجعه هر موردی می‌توان به رکوردهای اطلاعاتی وی دسترسی پیدا کرد که این امر تاثیر بسزایی در استفاده از کاغذ دارد.

وی یادآور شد: این امر باعث شده که سال گذشته دو میلیون رکورد مالیاتی فاقد سوابق نظام مالیاتی شناسایی شود که وقتی اطلاعات را از بخش‌های مختلف بگیریم و در پرونده قرار دهیم اگر فردی فاقد پرونده باشد برای وی پرونده تشکیل می‌شود، بنابراین از این طریق تاکنون دو میلیون نفر شناسایی شده‌اند، همچنین 22 هزار فرار مالیاتی کشف شده است. ما از طریق این سامانه با 22 وزارتخانه، سازمان و بانک نیز اتصال داریم.

وزیر اقتصاد افزود: دومین سامانه خدمات الکترونیکی مالیاتی است که منجر به این شده که 4.5 میلیون از 45 میلیون اظهارنامه به صورت الکترونیکی گرفته شود بنابراین هیچ اظهارنامه کاغذی در این سامانه گرفته نشده چراکه تمام مراحل ثبت نام، پرداخت تا اعتراض و شکایات هم به صورت الکترونیکی انجام شده است.

وی مطرح کرد: ما اگر بتوانیم سیستم موبایل‌محور را هم اضافه کنیم تا پایان سال جاری به سازمان ثبت هم وصل می‌شویم که از طریق آن مالیات نقل و انتقال و مالیات بر ارث نیز از طریق الکترونیکی انجام خواهد شد.

وزیر اقتصاد افزود: سامانه سوم مدیریت فرایندهای درون‌سازمانی است که امسال 100 درصد عملیاتی می‌شود و این در حالی است که تاکنون تنها 30 درصد از آن عملیاتی شده بود بنابراین تحقق این مهم باعث می‌شود بتوانیم ارتباط با ارباب رجوع را نیز به صورت الکترونیکی انجام دهیم.

کرباسیان اظهار کرد: سامانه چهارم مدیریت ریسک و انتخاب الکترونیکی برای حسابرسی است به این صورت که اگر 25 درصد از مودیان برای حسابرسی توسط سامانه انتخاب شوند و حدود 50 پارامتر و عامل تعیین می‌کنند که روی کدام‌یک از آنها باید متمرکز شویم.

از آنجايي كه وزير اقتصاد زمان مشخصي براي راه‌اندازي و اجرايي شدن سامانه چهارم مشخص نكرده است، لذا نمي‌توان هيچ زمان قطعي براي اجرايي شدن طرح متصور بود و شايد قرار است همچون بسياري طرح‌هاي ديگر همچون شبكه ملي اطلاعات و دولت الكترونيكی با فازبندي و مرحله‌بندي كردن طرح از اجراي كامل آن شانه خالي شود.

راضي نشدن مجلس از پاسخ‌هاي وزير

پس از اتمام نطق و پاسخ‌هاي وزير اقتصاد، نمايندگان مجلس با 106 رای موافق، 52 رای مخالف، 8 رای ممتنع از مجموع 200 نماینده حاضر توضیحات وی را قانع‌کننده ندانستند.

به نظر مي‌رسد اعلام نكردن زمان اجرايي شدن كامل سامانه جامع مالياتي، كندي نامعلوم و ادامه‌دار در اجراي اين طرح و نيز پاسخ‌هاي كلي وزير اقتصاد از جمله دلايلي باشد كه نمايندگان مردم از صحبت‌هاي وزير اقتصاد قانع نشدند.

از سوي ديگر، استفاده از مشاوران خارجي كه به‌زعم برخي از نمايندگان بي‌توجهي به توان داخل بوده و نيز باعث بالا رفتن ريسك‌هاي امنيتي شده شايد از ديگر دلايلي باشد كه نمايندگان را مجاب كرده كه وزير اقتصاد را با يك كارت زرد راهي وزارتخانه‌اش كنند.

بايد ديد دريافت اين كارت در نهايت باعث مي‌شود كه توجه وزير اقتصاد به اجراي عملي اين سامانه جلب شود يا همچنان سامانه‌اي كه مي‌تواند امكان فرار مالياتي را به صفر برساند نيمه‌كاره مي‌ماند تا صاحبان قدرت و متخلفان کلان با خيال آسوده‌ به فرار مالياتي ادامه دهند.

درج دیدگاه

بررسی بازی