همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور

تکلیف بسیاری از کشورها روشن شده است

رویکرد نامعلوم حاکمیت به رَمزاَرز

عباس پورخصالیان

هنوز تصمیمی در مورد استفاده رسمی از رمزارز در ایران اتخاذ نشده است!

پس از گذشت 10 سال از ایجاد بیش از یکصد ارز مجازی (ارز دیجیتالی، رمزارز یاcryptocurrency ) در سطوح ملی و بین‌المللی و عدم تصمیم‌گیری از سوی شوراهای عالی پول، امنیت ملی، اقتصاد مقاومتی و فضای مجازی در مورد استفاده از رمزارزها، اینک باید از ريیس‌جمهور تشکر کرد که در گیرودار مقابله با تحریم‌ها، به دستگاه‌های دولتی تحت سرپرستی خود، برگزاری نشست و مطالعه در مورد رمزارزها را ابلاغ کرده است!

این در حالی است که:

ارزش تراکنش‌های روزانه ارزهای مجازی در روزهای اخیر، به بیش از ارزش فروش روزانه نفت توسط اعضای اپک رسیده است!  (نگاه کنید به:  bit.ly/2KQlQRY)

•اکنون همه دسترسی‌ها به وبگاه‌های مبادلات ارزی رمزارزها، به درخواست بانک مرکزی و به دستور دادستانی مسدود هستند!

•آیا اگر تصمیم وزارت ارتباطات براین شد که رسما از رمزارزها استفاده شود، امید یا سازوکاری وجود دارد که دادستانی دنده‌عقب بگیرد و از وبگاه‌های مسدودشده رفع انسداد بکند؟

 

فرمول محافظه‌کاران: «(سیاست‌گذاری) منهای (تجربه) = (غفلت) به‌علاوه (ناکارآمدی)»

اگر دستگاه‌های مسوول در کشور با استفاده از عقل سلیم مدیران و کارشناسان خود، طی این 10 سال با یکی یا چند تا از این ارزهای مجازی عملا کار می‌کردند؛ اگر ته‌وتوی آنها را به‌موقع در می‌آوردند؛ اگر خیلی زود می‌فهمیدند که مبادلات رمزارزی چه امکاناتی را (مثلا برای کسب ثروت یا دور زدن تحریم‌ها) در اختیار کاربران، شرکت‌ها و حکومت می‌گذارد؛ اگر مقامات محترم با داشتن تجربه کافی از کار با رمزارزها می‌رفتند برای کاربری گسترده رمزارزها یا ایجاد رمزارزی ملی، سیاست‌گذاری و قانون‌نویسی می‌کردند، آن‌وقت می‌شد گفت: «کاردرست» بودند.

اما مسوولان به جای درک فرصت رمزارزها، مدت مدیدی دست روی دست گذاشتند، هیچ کار مثبتی نکردند ولی وقتی که دیدند فانویسان و تحلیلگران فاوا راه‌به‌راه و پشت سر هم در باب ارز مجازی و پول دیجیتالی می‌نویسند، از رونق «بیت‌کوین» و «اتریوم» اطلاع‌رسانی می‌کنند و برخی شرکت‌ها و کاربران ایرانی نیز فرصت مبادلات ارزی بیت‌کوین را غنیمت شمرده‌اند، کمتر از یک‌سال است که سرانجام «دوزاری کجشان افتاده» ولی مثل همیشه در مواجهه با امری نو و بی‌سابقه، به تحقیق و تفحص پیرامون چالش‌ها و ابعاد امنیتی این ارزهای نوپدید پرداخته‌اند. نتیجه بررسی غیرسیستماتیک چالش‌ها و ابعاد امنیتی هم معلوم است: فیلترینگ فنی «ناهوشمند»! و باز هم فرصت‌سوزی!

کار همیشگی کاربران: مقابله با مسدودسازی‌ها

در این میان اما کاربران ایرانی، گریزپا و خط‌شکنانه عمل می‌کنند! یک تولیدکننده ایرانی کالاهای چرمی در اصفهان، از ابتدای ظهور بیت‌کوین، چاره دور زدن تحریم‌ها را در فروش اینترنتی و قبول بیت‌کوین در ازای دلار دید (bit.ly/2MdwAPT). یک تولیدکننده شیرآلات مرغوب در تبریز نیز همین کار را کرد. این‌ها مثال‌هایی هستند از تیزهوشی کاربران ایرانی در مقابل «دست‌ به‌ عصایی» مسوولان!

تکانه‌های تدریجی سیاست‌های محتاطانه

با ناکامی فرجام برجام، از اواخر سال گذشته (1396) چند همایش در خصوص ارزهای مجازی برگزار و امکان دور زدن تحریم‌ها به کمک بیت‌کوین مطرح شد.

به‌ویژه انتشار دو گزارش از سوی مرکز پژوهش‌های مجلس در مورد رمزارز، در تیر و مرداد 1397، تکانی به دست‌اندرکاران داد.

گزارش اول دارای عنوان «فناوری دفاتر کل توزیع‌شده، فراتر از فناوری زنجیره بلوکی» است که با نگاهی مثبت به ارز مجازی و فراتر از آن پرداخته؛ و گزارش دوم: دارای تیتر «مقدمه‌ای بر تنظیم‌گری رمزینه‌ارزها در اقتصاد ایران» است که با نگاهی نه‌چندان مثبت و نه‌چندان درست به مقوله ارز مجازی نظر کرده است؛ اولی را در نشانی  bit.ly/2w4X0Zf می‌یابید و دومی را نیز در نشانی‌ bit.ly/2w4P8Hm

امید است که سیاست‌گذاران وزارت ارتباطات، بانک مرکزی و قانون‌گذاران با مطالعه این دو گزارش و گزارش‌های علمی و کاربردی تکمیل‌کننده آنها، تاحدودی بتوانند موضوع‌های مرتبط با ارز مجازی (و به قول من «رمزارز») را بهتر لمس کنند.

روز چهارشنبه 17 مرداد 1397 در حاشیه نشست هیات وزیران درباره انتشار رمزارز توسط «پست‌بانک»، سربسته اعلام شد: «مطالعات لازم انجام شده!»

اما چه مطالعاتی؟ با کدام نتیجه؟ ‌معلوم نیست!

رویکرد مثبت بسیاری از کشورها به رمزارز

موضوع بخش 3 گزارش «مقدمه‌ای بر تنظیم‌گری رمزینه‌ارزها در اقتصاد ایران»، انواع سیاست کشورهای در حال توسعه و توسعه‌یافته در قبال رمز‌ارزها است.

حکومت‌های دارای رویکرد مثبت عبارتند از 18 کشور زیر:

آمریكا: دولت آمریكا ضمن پذیرش بيت‌کوین، سود حاصل از آن را یک درآمد مشمول ماليات محسوب کرده و از طریق فرایند خوداظهاری، ماليات آن را اخذ می‌کند.

كانادا: دولت کانادا بيت‌کوین را با عنوان «دارایی نامشهود» دسته‌بندی کرده است. همچنين برای جلوگيری از آثار مخرب بيت‌کوین، این دولت در قوانين و مقررات پولشویی و ضدتروریست خود مفادی را به بيت‌کوین اختصاص داده است (رابنفلد).

ژاپن: در سال 2017 دولت ژاپن به‌طور رسمی بيت‌کوین را به عنوان وسيله پرداخت همچون سایر پول‌های متداول پذیرفت. یكی از هدف‌های مطرح‌شده در این طرح، جذب گردشگران و سرمایه‌گذاران بين‌المللی است. شاید این حمایت قانونی و شفاف دولت ژاپن از بيت‌کوین باعث شده باشد که حدود52  درصد معاملات بيت‌کوین با ارز «ین» ژاپن در جهان صورت پذیرد.

نیوزیلند: بانک مرکزی کشور نيوزیلند اعلام کرده است که نهادهای مالی به غير از بانک‌ها، نيازی به اجازه بانک مرکزی درخصوص نحوه انتقال پول و ذخيره ارزش ندارند، بنابراین استفاده از بيت‌کوین برای نهادهای غيربانكی مجاز است (بانک مرکزی نيوزیلند،  2013 ).

امارات (دوبي): دوبی اولين منطقه در خاورميانه است که در ماه فوریه سال 2018 به یكی از شرکت‌های خود به نام رگال  (Regal RA DMCC) ‌مجوز معامله رمزارزها را داده است.

 كره جنوبي: دولت کره جنوبی تا کنون موضعی رسمی در قبل رمزارزها نگرفته است، اما مسوولان بورس این کشور در حال وضع مقرراتی در خصوص تامين مالی شرکت‌ها از طریق عرضه اوليه سكه هستند.

بریتانیا: دولت انگليس بيت‌کوین را همانند یک ارز خارجی تعریف کرده و قواعد مالياتی یک ارز خارجی بر آن نيز جاری ساخته است (کتابخانه قانون کنگره، 2014).

استرالیا: استراليا یكی از معدود کشورهایی است که دولت آن، بيت‌کوین را به عنوان پول به رسميت شناخته است و رييس بانک مرکزی استراليا در گفت‌وگويي درباره بيت‌کوین اعلام کرد که در این کشور هيچ‌گونه محدودیتی برای افرادی که می‌خواهند از سایر ارزها برای خرید استفاده کنند، وجود ندارد (هيزلمن، 2013‌).

سنگاپور: سنگاپور که احتمال می‌رود در آینده‌ای نزدیک جزو عمده‌ترین مراکز استفاده از بيت‌کوین باشد، برای آن‌ قوانين مالياتی ارزش‌افزوده همچون کالاها وضع کرده است‌ (کتابخانه قانون کنگره، 2014).

تایلند: کشور تایلند ازجمله کشورهایی است که دستورالعمل‌های متعددی برای رمز‌ارز و به‌طور خاص بيت‌کوین تدوین کرده است. صرافی‌های فعال در حوزه معاملات رمزینه‌ارزها باید مجوز تجارت الكترونيکی اخذ کنند و همچنين به اجرایی‌سازی سياست‌های شناخت مشتری و ارزیابی موشكافانه مشتری ملزم هستند. در راستای این سياست، چنانچه صرافی‌ها وقایع مشكوکی مشاهده کردند باید به کميته مبارزه با پولشویی کشور اطلاع دهند. علاوه بر این، کميسيون بورس و اوراق بهادار مالزی در راستای رونق کسب‌وکارهای نوپا،  در سال 2017 دستورالعملی برای استفاده از پتانسيل تامين مالی از روش عرضه اوليه سكه تدوین کرده است که کارآفرینان با رعایت اصول مطرح‌شده در دستورالعمل، می‌توانند به‌طور قانونی و فارغ از تشریفات و محدودیت‌های بورس، به تامين مالی خود بپردازند.

 مكزیک: بانک مرکزی کشور مكزیک طی اعلاميه‌ای در سال 2014 در خصوص خطرات پولشویی و سرقت رمزارزها هشدارهای لازم را به عموم مردم و موسسات مالی داد (بانک مكزیک، 2014 ). اما در قانون فناوری‌های مالی (فين‌تِک)‌ سال 2017، بيت‌کوین در مكزیک مطابق سرفصل دارایی مجازی این کشور تنظيم مقررات شده است.

قرقیزستان: قانون کشور قرقيزستان بيت‌کوین را به عنوان کالا (نه به عنوان پول یا اوراق بهادار) به رسميت می‌شناسد و این امكان وجود دارد که در بورس کالا خرید و فروش شود. استفاده از بيت‌کوین به عنوان پول در تسویه‌های داخلی محدود است.

ویتنام:‌ تاکنون دولت این کشور هيچ محدودیتی برای رمزارزها قائل نشده است و دو بازار بزرگ معامله بيت‌کوین به نام‌های VBTC و Bitcoin Vietnam در این کشور بدون هرگونه مزاحمت قانونی مشغول به کار هستند. وزیر کشور ویتنام در آگوست 2017 اعلام کرد که دولت قصد دارد تا پایان سال 2018 بيت‌کوین را به‌عنوان وسيله پرداخت به رسميت بشناسد.

روسیه: تاکنون دو پيش‌نویس از سوی وزارت مالی و بانک مرکزی روسيه درخصوص رمزارزها تدوین و منتشر شده است. مطابق آن پيش‌بينی می‌شود دولت روسيه به سرمایه‌گذاران داخلی اجازه معامله با رمز‌ارز را ندهد، اما در مقابل سعی دارد تامين مالی بين‌المللی را از طریق عرضه اوليه سكه برای شرکت‌ها مقررات‌گذاری کند تا رمزارزها را به سمت فعاليت در محيطی قانونی هدایت کند.

هند: وزیر مالی هند در سخنرانی بودجه سال 2018 اعلام کرد که دولت قصد دارد تمام تلاش خود را در راستای جلوگيری از فعاليت‌های مجرمانه از طریق رمز‌ارز به‌كار گيرد و به جای آن سعی در تقویت استفاده از فناوری زنجيره بلوکی در سيستم پرداخت دارد. اما تاکنون قانونی درخصوص غيرقانونی بودن رمزارزها صادر نشده است.

چین: قانون‌گذاری رمزارزها در کشور چين بسيار حايز اهميت است، زیرا این کشور در صنعت استخراج و معامله رمزارزها سهم عمده‌ای دارد تا جایی که تغيير در سياست‌های این کشور به‌طور مشخص روی قيمت بيت‌کوین اثر مستقيم دارد. در این کشور استفاده از رمز‌ارزها برای نهادهای دولتی و حقوقی ممنوع است، اما مبادله آن توسط افراد حقيقی بلامانع است (شپانسكی، 2014).

استوني: در 15 مارس 2017 وزارت مالی استونی اعلام کرد که استفاده از رمزارزها به عنوان وسيله پرداخت، هيچ ممانعت قانونی ندارد.

 ونزوئلا نیز به‌زودی پیش‌فروش نخستین ارز دیجیتال ملی خود را با پشتوانه نفت و با نام پترو (Petro) و علامت اختصاری PTR آغاز می‌کند. حدود ۸۲ میلیون پترو برای معاوضه با ارزهای رایج و نیز ارزهای دیجیتالی برتر (مانند بیت‌کوین) در دسترس کاربران قرار گرفته است. البته شهروندان این کشور نمی‌توانند در این پیش‌خرید شرکت کنند (bit.ly/2OzkCwB).

رویكرد منفي برخی از کشورها به رمزارز

در آمریکای لاتین: در کشورهایی همانند بوليوی و اکوادور هرگونه پولی که تحت نظارت دولت نباشد رسما ممنوع است (کوتبرتسون، 2014). کلمبيا اما هنوز موضع رسمی در قبال رمزارزها نگرفته است (گارسيا، 2014).

در خاورمیانه می‌توان به اردن و لبنان اشاره کرد که بيت‌کوین را به دليل نوسانات شدید قيمتی و احتمال استفاده در تراکنش‌های مجرمانه، غيرقانونی اعلام کرده‌اند (نوتسن، 2014).

در عربستان: استفاده از بيت‌کوین برای نهادهای دولتی ممنوع است. از طرف دیگر، نهاد ناظر پولی عربستان به عموم مردم و نهادهای خصوصی هشدارهای لازم را درخصوص ریسک بالای بيت‌کوین داده و اعلام کرده است که معامله‌گران بيت‌کوین هيچ‌گونه حمایت و پشتيبانی دولت را نخواهند داشت.

در الجزایر، در ماده 113 قانون مالی جدید این کشور که در سال  2018  ابلاغ شد، بيت‌کوین ممنوع اعلام شده است (آیمن، 2017).

در جنوب آسیا: بانک مرکزی اندونزی طبق ماده 7 ابلاغیه سال 2012، رمزارزها را جزو «ارزهای نگران‌کننده» محسوب کرده بود (جيكوبز، 2014) ولی در سال 2017 دستورالعملی را در خصوص استفاده از رمزارزها منتشر کرد؛ و در 7 دسامبر سال 2017 اعلام کرد: استفاده از رمزارزها به‌عنوان وسيله پرداخت از سال 2018 ممنوع می‌شود. در این اعلاميه درخصوص معامله و استخراج رمزارزها موضعی اتخاذ نشده است.

بانک مرکزی پاکستان در 7 آوریل سال 2018 اعلام کرد که بيت‌کوین و سایر رمزارزها ممنوع هستند.

سرانجام در آفریقا: بانک مرکزی نامیبیا نیز در سپتامبر سال 2017 طی اعلاميه‌ای بيان کرد معامله رمزارزها و همچنين استفاده از آن به‌عنوان وسيله پرداخت در این کشور مجاز نيست.

درج دیدگاه

بررسی بازی