همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
Soroush - Asreertebat | عصر ارتباط - پیام‌رسان سروش

نقدی به گزارش «رشته IT را انتخاب نکنید، بیکار می‌مانید»

ایجاد فرصت از تهدید تحریم در بخش فاوا

عباس پورخصالیان

از تهدیدها باید فرصت ساخت و از ضعف‌ها، قدرت!

ما آموخته‌ایم که از تهدید «گسل دیجیتالی» (Digital Divide) می‌توان فرصت «بهره دیجیتالی» (Digital Dividend)  ساخت و هدف از تشکیل دولت ملی، قانون و سیاست‌گذاری‌های بومی و مدیریت محلی، همین است: ایجاد فرصت و قدرت از هر تهدید و هر ضعف!

آغاز دوباره تحریم‌ها علیه ما، فرصتی است مجدد برای بازسازی، نوسازی و تجدید و تغییر ساختارهایی که "بَد" چیده شده و به نسل کنونی تحویل داده‌اند.

دو گزارش در شماره 27 مردادماه 1397 هفته‌نامه عصر ارتباط، منتشر شدند، یکی با عنوان «رشته IT را انتخاب نکنید، بیکار می‌مانید» و دیگری با عنوان «رشته آی‌‌تی را جمع کنید» که هردو (به‌درستی) به تهدید بیکاری روزافزون متخصصان رشته‌های فا و فاوا در کشور اشاره داشتند؛ ولی (از منظر ناشر و نویسندگان محترم آن دو گزارش: ناخواسته) ابهاماتی را در اذهان برخی از خوانندگان باعث شدند.

چند مدیر فاوا و کارشناسی که این دو گزارش را "مرور" کرده بودند و در هفته گذشته، باهم در ارتباط کاری بودیم، پرسش‌هایی را گاه از سر طنز و گاه به صورت نقدی جدی، با من مطرح کردند که در زیر به چند مورد آن اشاره می‌کنم:

•          آیا نشریه تخصصیِ حوزه IT با انتشار عنوان و گزارش «رشته IT را انتخاب نکنید، بیکار می‌مانید»، رسالت خود را زیر سوال نمی‌برد؟ 

•          چرا گاه، نگاه بعضی از گزارشگران نشریه تخصصیِ حوزه IT به رویدادها و مسایل حوزه فاوا، منفی است؟ و درس مثبتی از رویدادها و مسایل منفی حوزه فاوا استخراج نمی‌شود؟

•          چرا باید تهدید را صرفا تهدید دید و در تهدیدها، فرصت‌ها را مشاهده نکرد؟

•          چرا در برهه حاضر که کشور با وضعیت فورس‌ماژور ناشی از تهدید تحریم‌ها روبه‌رو است، «فرصت ذی‌قیمت تحریم» برای آغازی بهتر و جهشی رو به پیش در بخش فاوای کشور ترویج نمی‌شود؟

و پرسش‌هایی بیشتر که تا آنجا که در توانم بود پاسخ آنها را حضورا به همکاران معترضم عرض کردم و اکنون مایلم در این یادداشت به برخی از پرسش و پاسخ‌های مربوط بپردازم.   

در هفته گذشته، مرور سریع عناوین و تیترها توسط برخی از خوانندگان؛ و به عبارت دیگر: صِرف خواندن عنوان اخبار و گزارش‌ها، بعضا بدون خواندن متن آنها که به‌خصوص، شیوه مطالعه اغلب مدیران پرمشغله است، انتقادها و کج‌فهمی‌هایی را در مورد رسالت نشریه‌ای که موضوع اصلی فعالیتش، اطلاع‌رسانی، تهیه گزارش و تحلیل رویدادهای حوزه IT  یا ICT کشور است، برانگیخته است.

ابهام عنوان «رشته IT را انتخاب نکنید، بیکار می‌مانید»

به‌واقع، عنوان «رشته IT را انتخاب نکنید، بیکار می‌مانید» ابهام‌انگیز است. یعنی اگر از میان هزاران نفری که عنوان‌های صفحه اول عصر ارتباط را مرور می‌کنند، و به متن مقاله نمی‌پردازند، از چند نفرشان بپرسید منظور از «رشته IT را انتخاب نکنید، بیکار می‌مانید» چیست؟ دو پاسخ متفاوت می‌شنوید:

•          «رشته IT را انتخاب نکنید، بیکار می‌مانید» یعنی "اگر رشته IT را انتخاب نکنید، بیکار می‌مانید"! پس بشتابید برای تحصیل در رشته IT (که البته این برداشت برخی از خوانندگان، مخالف منظور نویسنده محترم بوده است)؛

•          «رشته IT را انتخاب نکنید، بیکار می‌مانید» یعنی اگر رشته IT را انتخاب کنید، احتمالا پس از اخذ مدرک دانشگاهی، به دلایلی که در گزارش آمده؛ در این بخش، کاری و اشتغالی پیدا نخواهید کرد! برداشتی که موافق و مورد نظر نویسنده محترم است اما جمع‌بندی ناکافی و ناقص نویسنده محترم در انتهای گزارش خود، ابهاماتی را برای برخی از خوانندگانی که این گزارش را تا انتها خوانده‌اند، به وجود آورده است.

 

ابهامات متن «رشته IT را انتخاب نکنید، بیکار می‌مانید»

 متن گزارش مذکور با این پیام پایان می‌پذیرد:

«باتوجه به جمیع این شرایط همان‌طور که سه سال قبل گفتیم، باز هم به متقاضیان رشته IT توصیه می‌کنیم پول، زمان و انرژی خود را برای ورود به دانشگاه در این رشته صرف نکنند؛ چراکه تحصیلات آکادمیک در این رشته کمکی به آنها برای ورود به بازار کار نمی‌کند.»

اگر حکم مذکور، یعنی اینکه «تحصیلات آکادمیک در این رشته کمکی به آنها برای ورود به بازار کار نمی‌کند» اعتبار نسبی داشته باشد (که دارد!) اعتبار مطلق ندارد یعنی در واقع قابل تعمیم و درست نیست.

در متن گزارش «رشته آی‌‌تی را جمع کنید» نیز، چون کلا از «رشته IT» صحبت است، ابهام‌انگیز است. رشته‌هایی که در دانشگاه‌های کشور در زمینه رایانه، IT  و ICT تدریس می‌شوند، یا با اصطلاح "مهندسی" و یا با مفهوم "مدیریت" شروع می‌شوند، یعنی "رشته فا" یا "رشته فاوا" موضوع‌های تدریس و تحصیل نیستند بلکه "مهندسی" و "مدیریت" در حوزه فاوا موضوع‌های تدریس و تحصیل دانشگاهی هستند، مثلِ:

•          مهندسی فناوری اطلاعات و ارتباطات در ۱۰ گرایشِ

o          مهندسی دیتا (داده‌شناسی، داده‌پردازی و داده‌رسانی)

o          مهندسی سیستم‌های تحت شبکه؛

o          مدیریت  IC؛

o          مهندسی کاربردهای ICT و مالتی‌مدیا؛

o          مهندسی مخابرات سیار (موبایل)؛

o          مهندسی مخابرات ماهواره‌ای؛

o          مهندسی مخابرات نوری؛

o          مدیریت امنیت؛

o          مهندسی شبکه سوییچ و انتقال؛ و

o          مهندسی راهبری سیستم‌های مخابراتی.

گرایش‌های رشته "مدیریت فاوا" نیز عبارتند از:

•          «مدیریت کسب‌و‌کارهای الکترونیکی»،

•          «مدیریت منابع اطلاعاتی»،

•          «مدیریت سیستم‌های اطلاعاتی پیشرفته»، و

•          «مدیریت دانش».

در برهه حاضر که نخبگان کشور نیازمند همفکری و هم‌افزایی برای اغتنام «فرصت تحریم» و تحقق نسبی خوداتکایی در اغلب زمینه‌های باز (باز به لحاظ نبود موانع)، درون‌زا و قابل پیشرفت برای ما هستند، قبول کنیم که نمی‌توان تدریس و تحصیل در رشته‌های مذکور را کلا "جمع کرد" و دانشکده‌های مربوط را تعطیل کرد؛ ولی حتما می‌توان آنها را "جمع و جور کرد"، اصلاح کرد و از این طریق سکویی برای جهش رو به جلو (گاه به‌رغم فشار تحریم‌ها و گاه به یُمن تحریم‌ها) ایجاد کرد.

برای استفاده از خیل عظیم بیکاران تحصیلکرده در رشته‌های مهندسی و مدیریت فاوا، برای مقابله با تحریم‌ها، کدام فرصت، مغتنم‌تر از این؟

به‌جای گذاشتن تحریم‌های داخلی روی تحریم‌های خارجی و تشدید تحریم‌ها، باید برای بسیج عمومی امکانات‌مان به سرعت و دقت اقدام کرد.

 

راه‌حل برای برون‌رفت از معضلات کنونی اقتصاد دولتی کشور

«آنچه اکنون اولویت و ضرورت دارد، تاسیس دفتر ملی مدیریت پروژه‌های دیجیتالی‌سازی کشور است. برای من، فرق دفتر ملی مدیریت پروژه‌های دیجیتالی‌سازی با دفتر ملی مدیریت پروژه‌های فاوا این است که در این دومی، هدف: توسعه "بخش فاوا" است ولی در اولی، هدف: "فاوا درخدمت توسعه" (ICT4D) است».

این مطلب را من در تاریخ 7 شهریور 1394 در همین نشریه نوشتم و اکنون امیدوارم همه وزارتخانه‌های درگیر در ارایه خدمات الکترونیکی و پیوستن به شریان خدمات GSB بیایند برای ایجاد دفتر مدیریت پروژه اقدام کنند تا هم به اشتغال میلیونی متخصصان فاوا در بخش خصوصی و عمومی دامن بزنند و هم از طریق فاوا و به کمک فاوا در راه خوداتکایی گام بردارند.

کشور در رأس دفاتر وزارتی و شرکتی مدیریت پروژه، نیازمند تشکیل و راه‌اندازی دفتر مدیریت پروژه‌های کشور در درون سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی است! نبود کنونی این نهاد در این سازمان و سایر نهادها، باعث و بانی فاجعه تجمیع هزاران «برنامه نیمه‌تمام» است! و ناتوانی در ایجاد جامعه اطلاعات و حکومت دیجیتالی کشور.

باور داشته باشیم که تحریم‌ها تاحدودی "خوب" و پذیرش‌پذیر؛ و نیز تاحدودی "بد" و قابل مقابله هستند. ما موظفیم این "بد" را نیز با فکر و درایت به "خوب" تاویل و تبدیل کنیم! تا بدی‌اش حداقل دامن ما را در داخل کشور نگیرد!

درج دیدگاه

بررسی بازی