همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
Soroush - Asreertebat | عصر ارتباط - پیام‌رسان سروش

تبدیل ایران به هاب ارتباطی منطقه متوقف شد؟

چوب يك كشور غربي لای چرخ پروژه EPEG

«ایران هاب ارتباطی منطقه می‌شود» این تیتری است که نزدیک به شش سال به اشکال متفاوت در رسانه‌های مختلف و به نقل از مسوولان مختلف منتشر می‌شود.

اوایل سال 91 کنسرسیومی متشکل از چهار شرکت ارتباطاتی از چهار کشور، قرارداد ساخت و نگهداری از سامانه‌‌ کابلی جدیدی را امضا کرده و به این ‌ترتیب طرحی با نام «بزرگراه ارتباطی ایران و اروپا» (ب.ا.ا.ا) (Europe-Persia Express Gateway) (به اختصار EPEG) معرفی شد.

بر اساس اين طرح قرار بود سامانه كابلي جديد به جاي مسير پرمخاطره باب‌المندب و كانال سوئز از دروازه جدید انتقال ارتباطات ایران و اروپا از مسیر آلمان، روسیه، آذربایجان و ایران دنبال شده و از جنوب ایران به عمان و دریای آزاد راه پیدا كند.

درواقع با اجرای کامل این پروژه راهی میان‌بر، ایمن و جایگزین برای کشورهای منطقه و اپراتورهای بزرگ بین‌المللی به وجود آمده و این پروژه ایران را به هاب ارتباطی منطقه تبدیل مي‌كرد.

زمزمه‌هاي اجرايي شدن اين پروژه از سوم شهريورماه 1395 جدي‌تر از هر زمان ديگر شد. محمدجواد آذری‌جهرمي كه در آن مقطع مديرعامل شركت ارتباطات زيرساخت بود، از راه‌اندازی هاب ارتباطی بین‌المللی و مرکز «پیرینگ» در منطقه چابهار خبر داد و اعلام كرد که قرار است اين اقدام با همکاری چهار اپراتور بزرگ بین‌المللی انجام شود.

در آن مقطع راه‌اندازی «هاب» ارتباطی بین‌المللی و مرکز پیرینگ در منطقه چابهار از جمله برنامه‌های شرکت ارتباطات زیرساخت در حوزه تبادل محتوای اینترنتی بود و با آغاز بهره‌برداری از آن که قرار بود ظرف دو ماه صورت گيرد، کاربران اینترنت می‌توانستند خدمات داخلی و بین‌المللی را با کیفیت بهتری استفاده کنند.

هدف اجرای این طرح هم‌راستایی با شبکه ملی اطلاعات، افزایش سرعت و کیفیت دسترسی به محتوای فضای مجازی برای کاربران عنوان شده بود.

با وجود آنكه از زمان مطرح شدن آخرين وعده حدود دو سال و از زمان شروع پروژه حدود هفت سال گذشته اما همچنان خبري از اجراي پروژه نشده است و البته برخي گمانه‌زني‌ها حاكي از اين است كه يكي از كشورهاي غربي به دليل منافعي كه دارد مانع اصلي براي اجرايي شدن اين پروژه است و با پا پس كشيدن از آن مانع اجرا شده است. اما ظاهر در خصوص این موضوع کمی خلط مبحث نیز پیش آمده است.

تاریخچه طرح

پروژه EPEG در سـال 1391 بـین شـرکت ارتباطـات زیرساخت با اپراتورهایی از کشورهای عمان، روسیه و انگلستان منعقد شد. به موجب اين پروژه قرار بود برقراری یک لینک سریع‌السیر بین‌المللی با ظرفیت انتقال ترانزیت به میزان Tbps  3/2 ‌ايجاد شود. در همين راستا تفاهم‌نامه چهـارجانبـه‌اي شكل گرفت و قرار شد مسير اين پروژه از فرانکفورت شروع و پس از گذر از روسیه و ایران به عمان متـصل شود.

در آن مقطع قرار بر آن بود که EPEG به برندی برای سامانه‌‌ فیبر نوری جدید تبدیل شود که اروپا را به خاورمیانه متصل کرده و به سایر نقاط «خلیج فارس» و نیز کشور «هند» گسترش یابد. این سامانه كه از فرانکفورت آغاز مي‌شد پس از گذر از شرق اروپا، روسیه، آذربایجان، ایران و خلیج فارس در برکاء عمان ختم می‌‌شد. اعضای تشکیل‌دهنده کنسرسیوم بزرگراه ارتباطی ایران-اروپا شامل «وودافون» از بريتانيا، «روس‌تلکام» از روسيه، «عمان‌تل» از عمان و «شرکت ارتباطات زیرساخت» (به نمایندگی از «وزارت ارتباطات») بوده و قرار بود از این خط به صورت کابلی و بی‌سیم بهره‌برداری كنند.

بنا بر اخبار منتشره بیشترین سهم در این کنسرسیوم متعلق به ایران بوده و بالاترین مسافت مسیر پروژه توسط ایران عملیاتی شده است. به موجب این طرح ارتباطی، امکاني فراهم شد که با تاخیر 98 میلی‌ثانیه بین دو سر این خط ارتباط را برقرار کند.

فازبندي طرح و اجراي نصفه و نيمه

خردادماه سال 92 ناگهان در خبرها اعلام شد که این پروژه افتتاح شده است، درحالی‌که منظور دقیق فازی از این پروژه بود که البته از اطلاعات فنی، آن‌هم به‌جز همان اطلاعات تکراری قبلی چيزي منتشر نشد.

سوم خرداد‌ماه 92 محمود خسروي، مدیرعامل وقت شرکت ارتباطات زیرساخت از افتتاح بزرگراه ارتباطی ایران و اروپا در روز پنجم خردادماه با حضور مقام‌های ارشد نظام خبر داد. در اين مقطع مديرعامل وقت شركت زيرساخت به صراحت اعلام كرده بود كه اجرای پروژه EPEG كه از سال 91 و با سرمایه‌گذاری مشترک ایران، روسیه، عمان و CABLE&WIRLESS (متعلق به بريتانيا) آغاز شد و بر اساس زمان‌بندی پیش‌بینی‌شده به بهره‌برداری می‌رسد که بیشترین سهم در این کنسرسیوم متعلق به ایران بوده و بالاترین مسافت مسیر پروژه توسط ایران عملیاتی شده است.

در شهریور‌ماه سال 92 باز هم خبری سربسته و کوتاه منتشر شد مبنی بر اینکه سری سوم جلسات کمیته فنی پروژه بین‌المللی EPEG با حضور نمایندگان طرف قرارداد از شرکت‌های عمان‌تل، وودافون، روس تلکام و شرکت ارتباطات زیرساخت به اضافه نمایندگان شرکت دلتا تلکام به نمایندگی از جمهوری آذربایجان، طی روزهای شانزدهم تا نوزدهم شهریورماه در کشور سنگاپور برگزار شده است.

در آن مقطع گفته مي‌شد در این سری جلسات  که با حضور محمود خسروی، عضو هیات‌مدیره و مدیرعامل و همچنین مهدی کریمی نیسیانی معاون طرح و توسعه فناوری‌های نوین شرکت ارتباطات زیرساخت برگزار شده، موضوعاتی  از جمله وضعیت کنونی شبکه EPEG، بررسی شرایط توانمندی فنی شرکت‌های دلتا تلکام، شرکت ارتباطات زیرساخت و عمان‌تل در فعال کردن کابل‌های کشوری پروژه، بررسي شده است.

چوب يك كشور اروپايي لاي چرخ هاب شدن ايران

اگرچه در آخرين خبر منتشره در خصوص اين پروژه در سال 95 اعلام شده كه دو فاز از این پروژه با حضور روسای جمهوری دولت‌های دهم و یازدهم افتتاح شده اما تا اين لحظه خبري از اجراي كامل پروژه نيست و برخي زمزمه‌ها حاكي از اين است كه پروژه به دليل مخالفت يكي از كشورهاي غربي (احتمالا انگلیس) كه از قرارداد خارج شده متوقف شده و به نظر مي‌رسد شركت انگلیسی چوب لاي چرخ اجراي اين پروژه گذاشته است.

اصل پروژه روی سایت شرکت زیرساخت فریز و هیچ اطلاعاتی به آن اضافه یا کم نشده است و در بخش همكاران پروژه EPEG نيز همچنان همان اطلاعات مختصر و سربسته باقی مانده است.

جست‌وجو در خصوص سرنوشت این پروژه بزرگ و در عین حال بسیار کم‌خبر، ما را به مطلبی جدید رساند. آبان‌ماه سال 96 بود که خبرگزاری میزان، با انتشار مطلبی با عنوان «تلاش ایران برای رسیدن به هاب ترانزیت دیتا در منطقه» بدون اشاره به منبع خاصی، خبر از توقف پروژه‌ای داد که مشخصات آن با پروژه EPEG مطابقت دارد.

خبرگزاری قوه قضاییه در این باره نوشته: «در ایران نیز طی سال‌های گذشته طرح‌هایی برای ترانزیت اینترنت اروپا از خاک ایران مطرح شد که بنا بر(تصمیم) مسوولان وقت با سرمایه‌گذاری 300 میلیون یورویی، پس از بهره‌برداری سالانه می‌توان 200 میلیون یورو از محل ترانزیت ارزآوری داشته باشیم که این طرح عملیاتی نشد.»

دیوان محاسبات کشور نيز در گزارش تفریغ بودجه سال 94 خود اشاره‌ای به پروژه EPEG و الزامات تحقق آن داشته است. در بخشی از گزارش مذکور آمده است: ظرفیت ترانزیت ارتباطات بین‌المللی در پایان 94 و طبق ماده 217 قانون برنامه پنجم 40 هزار STM1 پیش‌بینی‌شده اما با عملکرد زیرساخت در پایان 94 ظرفیت ترانزیت بین‌الملل به تنها 9 درصد میزان پیش‌بینی‌شده رسیده که موید تحقق نيافتن کامل هدف است. در ادامه بخش دیگری از این گزارش نیز آمده: انجام پروژه EPEG به بستر فیبر نوری و تجهیزات انتقال نیاز دارد.

نقدهایی به اجرا نشدن پروژه

توسعه فعالیت‌ها و گسترش ترانزیت، زمینه‌ای مهم برای تبدیل شدن به هاب ارتباطات و نكته‌اي پراهميت در عرصه بین‌الملل برای بسط فضای ارتباطات جهانی است.

با این حال مروری بر شاخص‌های احصاشده در سال‌هاي گذشته حاکی از آن است که در زمان شروع فعالیت دولت یازدهم ظرفیت این بخش 116 گیگابیت بر ثانیه بوده که در پایان سال 93 به 364 گیگابیت بر ثانیه و در نهایت در پایان سال 95 به 558 گیگابیت بر ثانیه رسیده که این عدد تا پایان شهریور 96 تغییری نداشته است. به عقيده برخي از صاحب‌نظران روند ثابت و افزايش نيافتن ظرفيت اين بخش در سال‌هاي اخير ممكن است در آينده مشكلاتي را براي كشور به وجود آورد.

به این ترتیب اگرچه منتظر پاسخ‌های احتمالی از سوی شرکت متولی این امر یعنی ارتباطات زیرساخت هستیم، اما آن‌طور که از کم‌وکیف ماجرا و شنیده‌ها بر می‌آید، ماجرای «تبدیل ایران به هاب ارتباطی منطقه» که در دولت نخست حسن روحانی کلید خورد، متوقف شده است.

درج دیدگاه

بررسی بازی