همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور

امضاي طلايي براي تلگرام طلايي

مرجعی که مشخص نیست و مهلتی که تمدید شد

كاوه درفشاني

در ایام مطرح شدن زمزمه توقف و فيلترينگ تلگرام، اعلام شد پنج پيام‌رسان بومي مشمول حمايت مركز ملي فضاي مجازي قرار گرفته و تعرفه استفاده از اين پيام‌رسان‌ها نيم‌بها محاسبه مي‌شود. كمي بعد خبر اعطاي وام 5 ميلياردي به پيام‌رسان‌ها مطرح شد و متعاقب آن جدل‌ها و بگومگوهاي پرتنشي در رسانه‌ها آغاز شد و در پاره‌اي مواقع دامنه بحث‌ها و انتقادهای صاحبان پيام‌رسان‌ها به سمت وزير ارتباطات نيز نشانه رفت و مجادلاتي پيرامون امكانات فني و زيرساخت‌هايي كه توقع داشتند در اختيار آنها قرار گيرد، به وجود آمد.

كمي بعد و در‌حالی‌که توجه رسانه‌ها، کاربران و پیام‌رسان‌های داخلی متوجه این مسایل بود، زمزمه‌هايي مبني بر ادامه فعاليت نسخه‌هاي واسط تلگرامي كه در آنها با فيلتر كردن برخي از كانال‌هاي عمدتا خبري و مغاير با قوانين كشور، ارتباط كاربران با تلگرام برقرار بود، مطرح شد. اگرچه عدد واقعي كاربران دو نسخه بیشتر شناخته‌شده واسط تلگرام یعنی تلگرام طلایی و هاتگرام (هر دو متعلق به یک شرکت) هيچ‌گاه مشخص نشد، اما گفته مي‌شود ده‌ها ميليون كاربر همچنان از اين طريق در تلگرام حضور دارند؛ موضوعي كه با اعتراض برخي مقامات و مديران پيام‌رسان‌هاي داخلي مواجه شد و حتي از اين نسخه‌هاي واسط به‌عنوان فيلترشكن‌هاي ملي و ناقض حكم فيلترينگ تلگرام ياد كردند.

در اين ميان مديران پيام‌رسان‌هاي داخلي معتقد بودند در شرايط نابرابري در حال رقابت با نسخه‌هاي واسط تلگرام هستند و حتي اتهاماتي در خصوص حمايت‌هاي ويژه دولت (وزارت ارتباطات) از نسخه‌هاي واسط تلگرام را نيز مطرح كردند.

برخي از اين پيام‌رسان‌ها مدعي بودند كه امكان جذب كاربران ايراني تلگرام را داشته‌اند، اما اين نسخه‌هاي واسط مانع آنها شده‌ و حتي سرمايه‌گذاري‌هاي آنها را به خطر انداخته‌اند و اگر در جریان وجود این رابط‌های تلگرام در ایران بودند، شاید اقدامات خود برای سرمایه‌گذاری و تبلیغات را به تعویق می‌انداختند.

متعاقب اين اعتراضات سرانجام ابوالحسن فيروزآبادي، دبير شوراي‌عالي فضاي مجازي، از وجود مصوبه‌اي براي فعاليت اين نسخه‌هاي واسط خبر داد كه تا پيش از آن كسي از آنها اطلاع نداشت.

به گفته فيروزآبادي، اين مهلت مي‌بايست 15 شهريور سال جاري به اتمام مي‌رسيد و وزارت ارتباطات اقدامات لازم برای فیلترینگ آنها را به عمل مي‌آورد، اما همان‌طور كه قابل پيش‌بيني بود اين اتفاق رخ نداد.

حالا صحبت از تمديد مهلت جديد مطرح شده، اما نكته اينجا است كه هيچ مقام مسوولي رسما مسووليت اين تمديد مهلت را به عهده نگرفته است. اگرچه پيش از اين به نقل از وزير اطلاعات اعلام شده بود كه تلگرام طلايي متعلق به دولت است، اما محمد‌رسول كاظمي، مديرعامل پيام‌رسان آي‌گپ در توييتي مدعي شد رييس قوه قضاييه با اين تمديد مهلت موافقت كرده است و موضوع ربطي به دولت ندارد.

كمي بعد از اين خبرگزاري فارس به نقل از يك مقام آگاه دولتي اعلام كرد مديران تلگرام طلايي و هاتگرام مي‌گويند در حال منتقل شدن از تلگرام و تبديل به يك پيام‌رسان بومي هستند؛ از اين رو در جلسه با رييس قوه قضاييه مقرر شد فرصت دوباره‌اي براي اتمام اقدامات فني به اين دو نسخه واسط و فارسي تلگرام داده شود.

با اين وجود تا اين لحظه هيچ مقام رسمي حاضر به اظهارنظر رسمي در اين خصوص نشده است و مسوولان شوراي‌عالي ‌فضاي مجازي و وزارت ارتباطات نیز در اين باره سكوت كرده‌اند.

اطلاعيه معاون دادستان كل كشور

پس از تمام فراز و فرودهايی كه ذكر آن رفت، ناگهان عبدالصمد خرم‌آبادي، معاون دادستان كل كشور در امور فضاي مجازي و از منتقدان و مخالفان جدی فعالیت تلگرام طلایی و هاتگرام، در كانال شخصي خود مطلبي نوشت كه ظاهرا علت بيان آن از دو حالت خارج نيست؛ يا آنكه وي در جريان تصميم منتسب به رييس قوه قضاييه نبوده يا آنكه مقام دولتي پاسخ‌دهنده به خبرگزاري فارس اطلاعات غلط داده است؛ چراکه وي در اين اطلاعيه رسما ادامه فعاليت نسخه‌هاي واسط تلگرام را تمسخر حكم فيلترينگ تلگرام دانسته و گفته بود ناقضان اين حكم مستوجب مجازات هستند.

متن كامل اطلاعيه خرم‌آبادي به اين شرح است:

با توجه به وعده ريیس مرکز ملی فضای مجازی داير بر قطع ارتباط تلگرام با «هاتگرام و تلگرام طلایی» تا 15 شهریور و عملی نشدن به این وعده، تعداد زیادی از خبرنگاران و فعالان فضای مجازی سوالات و انتقادات زیادی در خصوص علت تمدید مهلت فعالیت دو فیلترشکن مذکور مطرح کرده و نظر اینجانب را جویا شده‌اند. مطالب ذیل در پاسخ به این پرسش‌ها اعلام می‌شود: با توجه به اینکه در دستور قضایی فیلتر تلگرام صراحتا قید شده است: «اعمال مسدودسازی تلگرام باید به نحوی اجرا شود که محتوای شبکه مذکور با هیچ نرم‌افزاری (اعم از فیلترشکن و نظایر آن) در کشور قابل دسترس نباشد»، لذا فعالیت هاتگرام و تلگرام طلایی از ابتدا غیرقانونی و بر خلاف دستور قضایی بوده و ناقضان دستور قضایی مستوجب مجازات ماده 576 قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات) هستند.

یکی از اهداف فیلتر تلگرام، پیشگیری از وقوع جرم از طریق مهاجرت مردم به پیام‌رسان‌های داخلی و جایگزینی آنها به جای تلگرام بوده است، بنابراین تمدید مهلت فعالیت نسخه‌های فارسی تلگرام در واقع به تمسخر گرفتن دستور قضایی فیلتر تلگرام بوده و اقدامی در جهت تضعیف و نهایتا نابودی پیام‌رسان‌های داخلی و دادن تنفس مصنوعی برای ادامه حیات تلگرام در فضای مجازی کشور است.

ممکن است گفته شود که در این موقعیت که دشمن جنگ اقتصادی تمام‌عیاری را علیه امت انقلابی و نظام جمهوری اسلامی برپا کرده است، جای پرداختن به این مسايل نیست. ولی با عنایت به اینکه رهبر معظم انقلاب فرمودند «در کنار جنگ اقتصادی‌، یک جنگ مهم رسانه‌ای و تبلیغاتی نیز در جریان است که بیشتر اوقات از آن غفلت می‌شود» و با توجه به اینکه تلگرام یکی از مهم‌ترین ابزارهای جنگ رسانه‌ای دشمن است، تمدید مهلت فعالیت غیر‌قانونی نسخه‌های فارسی تلگرام در این موقعیت جای تامل دارد.

در بخش دیگری از این مطلب معاون دادستان اما خبر از یک هماهنگی میان مدیران کانال‌های پربیننده تلگرامی با مدیران تلگرام داده و می‌نویسد: اخبار واصله حاکی از آن است که اخیرا تلگرام ضمن راه‌اندازی درگاه‌های پرداخت، مدیران ایرانی برخی از کانال‌های پربازدید را به کشور امارات فراخوانده و با آنها هماهنگی‌هایی را در خصوص استفاده و توزیع پول مجازی تلگرام (موسوم به «گرام») به‌عمل آورده است. با این وصف ادامه فعالیت نسخه‌های فارسی تلگرام، خواسته یا ناخواسته، کمک به جنگ اقتصادی دشمن و هموار کردن راه خروج سرمایه و ارز و دخالت بیگانگان در امور اقتصادی کشور می‌باشد.»

اعتراض سازمان بسیج اساتید

در آخرین تحولات و اعتراضات پیرامون ادامه فعالیت پیام‌رسان‌های واسط تلگرام، اما سازمان بسیج اساتید کشور در نامه‌ای سرگشاده با اشاره به موارد متعدد در حوزه کاری وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از جمله تاخیر در راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات، وی را مورد خطاب خود قرار داده و عواقب ناشی از ادامه فعالیت تلگرام طلایی و هاتگرام را هم تلویحا متوجه او دانستند.

هرچند وزارت ارتباطات عموما یک نهاد مجری در این خصوص محسوب می‌شود و از بابت بود و نبود تلگرام و مشتقات ایرانی‌اش مسوولیت تصمیم‌گیری ندارد، با این حال در بخش‌هایی از این نامه که مربوط به فعالیت واسط‌های تلگرام در ایران است، آمده: ... علاوه بر این چنان‌که مطلع هستید کماکان سرویس پرآسیب و صهیونیستی «تلگرام»، بر فضای مجازی و بر برخی امور مهم کشور مسلط است!

چگونه است هنگامی‌ که مجموعه نظام به این نتیجه رسید که ادامه فعالیت این سرویس صهیونیستی به ضرر ایرانیان است به اقدامات دیگری در حمایت از سرویس‌های خارجی مبادرت شد! برای نمونه، همگان دیدند که همزمان با فیلتر تلگرام در چندین پیام‌رسان داخلی نیز اختلال ایجاد شد؛ سپس وی‌چت به نقطه رهایی رسید، اما هنگامی ‌که برخلاف انتظار مردم از این سرویس استقبال نکردند، برای رفع فیلتر یوتیوب و توییتر آمریکایی، اقدام شده است!

... با این‌همه، هنگامی‌ که رفع سیاست کنترلی از این دو شبکه آمریکایی (توییتر و یوتیوب) به نتیجه نرسید و دادستان کل کشور، تصمیم‌‌گیری برای کنترل این دو سرویس را به دلیل داشتن حکم قضایی، از صلاحیت کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه خارج دانست، مجددا از دولت و وزارتخانه مطبوع حاشیه‌های امنی برای تلگرام ایجاد و حمایت‌های قابل توجهی از دو فیلترشکن‌ با نام «هاتگرام» و «تلگرام طلایی» صورت پذیرفت که اختصاص چندصد سرور، چند رَک، پهنای باند کافی و نیز توجیه و همراه‌ ساختن برخی از مسوولان در حمایت از این دو فیلترشکن، گوشه‌ای از دیگر اقدامات به‌عمل‌آمده در این‌باره است؛ اقداماتی که به نحوی تنفس مصنوعی در زنده نگه‌‌داشتن تلگرام را در اذهان تداعی کرد؛ ملت بر این امر واقف است که افرادی خودسر با چنین اقداماتی قصد آن دارند که از پراکنده شدن برخی از کاربران تلگرام، تا زمان راه‌اندازی نسخه‌‌ای که گفته می‌شود کنترل‌گریز است، جلوگیری شود یا این حجم وسیع از کاربر به نرم‌‌افزارهای خارجی دیگری متصل شوند؛ با چنین شرایطی برای مردم دور از انتظار نبود که در این روزهای پایانیِ مهلت فعالیت این دو فیلترشکن، شاهد دور جدیدی از برخی رایزنی‌ها در راستای تمدید مهلت فعالیت دو فیلترشکن یادشده باشیم.

در بخش دیگری از این نامه آمده است: گو اینکه بنا به اصل شفافیت و نیز با تکیه بر محرم دانستن مردم ضرورت دارد تا دولت محترم و وزارتخانه ذی‌ربط در مورد چند هزار میلیارد مابه‌‌التفاوت پهنای باند داخلی با خارجی حاصل از فعالیت «CDN»های تلگرام در ایران که نصیب سوداگران پهنای باند شده و موجبات اضرار به منافع ملی شده و نقض حقوق آحاد ایرانیان را نیز در پی داشته به ملت شریف ایران توضیح دهد!

پیچیدگی‌های تلگرام طلایی

اما از جمله مسایلی که وضعیت تلگرام طلایی را دچار پیچیدگی و ابهام می‌کند، مواضع و بیانیه‌هایی از این دست است. در متن خرم‌آبادی، معاون دادستان کشور صراحتا به جزییات و مفاد حکم قضایی انسداد تلگرام اشاره و گفته شده با ادامه فعالیت نسخه‌های واسط تلگرام، این حکم قضایی به تمسخر گرفته شده و ناقضان این حکم قضایی مستوجب مجازات هستند. با این حال نه از سوی قاضی صادرکننده حکم فیلترینگ تلگرام و نه از سوی سایر مقامات قضایی شاهد اقدام خاصی در برخورد احتمالی با فرد خاصی نیستیم.

از سوی دیگر،‌ مدیر پیام‌رسان بومی آی‌گپ در توييتي اعلام کرده که مجوز ورود 2 هزار سرور با ارز دولتی برای هاتگرام و طلاگرام داده شده تا آنها بتوانند پس از جدا شدن از سرورهای اصلی تلگرام به پیام‌رسان داخلی تبدیل شوند؛ موضوعی که با هیچ واکنشی اعم از تایید یا تکذیب از سوی هیچ مقامی همراه نشده است تا فضای ابهامات پیرامون این پیام‌رسان‌ها تشدید شود.

این موضوع را هم باید مد نظر داشت که کمی قبل از شروع موج جدید انتقادات پیرامون این دو واسط ایرانی تلگرام، رییس سازمان پدافند غیرعامل کشور نیز خبر از وجود سرورهای دولتی و دسترسی‌های خاص در ساختمان‌های دولتی برای این پیام‌رسان‌ها داد که با واکنش وزیر ارتباطات مواجه شد و به یکباره همه‌چیز به سکوت ختم شد که گویی هیچ‌گاه چنین موضوعی مطرح نشده است.

حالا که حکم تمدید فعالیت تلگرام طلایی تمدید شده هم صرفا به انتشار بیانیه اکتفا می‌شود و در سایه این بیانیه‌ها و نامه‌های اعتراضی اساتید و حکم قضایی منع دسترسی به تلگرام، «تلگرام طلایی و هاتگرام» همچنان بدون مانعی مسیر خود را طی می‌کنند؛ مسیری که البته انتهای آن برای مردم روشن نبوده و ظاهرا تنها تعداد خاصی از مسوولان در جریان پلن نهایی و ایستگاه پایانی این دو نسخه واسط تلگرام هستند.

 

درج دیدگاه

بررسی بازی