همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور

جایگاه زنان در انقلاب دیجیتالی

عباس زندباف

انقلاب دیجیتالی برای زنان جهان همچون شمشیری دولبه است. دسترسی بیشتر مردان به این فناوری‌ها موجب مي‌شود زنان از لحاظ اقتصادی و اجتماعی از آنان عقب بمانند. اما اگر زنان بتوانند به‌طور کامل از قدرت فناوری‌های دیجیتالی بهره‌برداری کنند، به فرصت‌های حیاتی جدیدی روي خواهند آورد.

طبق برآورد انجمن جی‌اس‌ام، دسترسی زنان به اینترنت و تلفن همراه به‌طور میانگین حدود ۸۵ درصد دسترسی مردان است و در کل 7/1 میلیارد نفر از زنان کشورهای دارای درآمد کم و متوسط از این دسترسی محروم هستند. این محرومیت نیز چشم‌انداز پیشرفت زنان و دختران را به‌شدت محدود می‌کند.

فناوری‌های دیجیتالی باعث می‌شوند دسترسی زنان به خدمات مالی اعتباری افزایش یابد و با وجود فناوری بانکداری همراه، دیگر لزومی ندارد کلی مسافت را طی کنند تا خود را به خودپرداز یا شعبه‌ای برسانند. خدمات بهداشتی مبتنی بر فناوری نیز که از طریق گوشی یا رایانک در دسترس است بهداشت را ارتقا می‌دهد، زیرا حتی زنان ساکن در دور‌افتاده‌ترین مناطق هم به این خدمات دسترسی دارند و دیگر لازم نیست مسیری طولانی و اغلب پرخطر را طی کنند تا خود را به پزشک برسانند.

قابلیت فناوری‌های دیجیتالی در صرفه‌جویی کردن در وقت چنان زیاد است که می‌توانند به اشتغال بر اساس مزد کمک زیادی بکنند. هم‌اکنون سه‌چهارم کل کارهای مراقبتی بدون مزد را زنان انجام می‌دهند که حدود 10 تریلیون دلار یعنی 13 درصد جی‌دی‌پی جهان ارزش دارد؛ بی‌آنکه درآمدی برای زنان ایجاد کند.

تجارت الکترونیکی و کسب‌وکارهای مبتنی بر فناوری ذاتا می‌توانند انعطاف و خودمختاری بیشتری برای زنان فراهم کنند و به زنان کمک می‌کنند در کنار کار مزدی بتوانند مسوولیت‌های خانه‌داری خود را نیز مدیریت کنند. مثلا در اندونزی، کسب‌وکارهای متعلق به زنان 35 درصد درآمد تجارت الکترونیکی را شامل مي‌شود، درحالی‌که سهم کسب‌وکارهای زنان از درآمد کسب‌وکارهای غیرالکترونیکی فقط 15 درصد است.

همچنین در چین نیز زنان 55 درصد کسب‌وکارهای جدید اینترنتی را به خود اختصاص مي‌دهند و شمار مالکان مونث و مذکر فروشگاه‌ها در بن‌سازه‌ تجارت الکترونیکی تائوبائو متعلق به گروه علی‌بابا با هم برابر است. در واقع از 147 زن میلیاردر جهان 114 نفر در چین هستند، درحالی‌که این شاخص در ایالات متحده که در رده‌ دوم قرار دارد فقط 14 نفر است.

توانبخشی اقتصادی زنان فقط برای زنان مفید نیست. طبق برآورد موسسه‌ جهانی مکینزی (ام‌جی‌آی) رسیدن به برابری جنسیتی می‌تواند تا سال 2025 میلادی سالی 12 تریلیون دلار به اقتصاد جهان بیفزاید و فقط اگر منطقه‌ آسیا_اقیانوسیه را در نظر بگیریم، چنانچه زنان بیشتری به اشتغال تمام‌وقت در بخش‌های دارای مزد بالاتر و بهره‌وری بالاتر راه یابند، سالی 5/4 تریلیون دلار به جی‌دی‌پی اضافه می‌شود که 12 درصد بیشتر از وضعیت کنونی است.

از منظر شرکتی نیز شواهد فزاینده‌ای نشانگر آن است که افزایش برابری جنسیتی برای ترازنامه‌ مالی شرکت‌ها خوب است. افزایش تنوع در سبک‌های رهبری سبب می‌شود کیفیت تصمیم‌گیری‌ها بهبود یابد. زنان اگر فرصت داشته باشند می‌توانند در روزگار خودکارسازی و هوش مصنوعی در نوآوری پیشتاز شوند و تبعیض‌های جنسیتی در روند کار را از بین ببرند.

اما موانع بزرگی وجود دارد که سبب می‌شوند زنان نتوانند از این فرصت‌ها بهره‌برداری کنند. مثلا در هندوستان که فقط 29 درصد کل کاربران اینترنت را زنان تشکیل می‌دهند، دختران روستایی غالبا در کاربری فناوری‌‌های ارتباطات و اطلاعات با محدودیت‌های جنسیتی مواجه هستند، به‌طوری که در یکی از روستاهای ایالت اوتارپرادش هر دختری را که بیرون از خانه از تلفن همراه استفاده کند، جریمه می‌کنند.

سوای موانع اجتماعی که جلوی دسترسی زنان به فناوری‌های دیجیتالی را می‌گیرد خود زنان هم غالبا از مهارت‌های لازم برای بهره‌گیری از فرصت‌های روزگار دیجیتالی برخوردار نیستند. براي مثال، در سنگاپور زنان در تحصیل علوم پایه، ریاضی، مهندسی و فناوری از مردان عقب هستند، به‌‌طوری‌ که در سال 2015-2016 در دانشگاه فناوری نانیانگ فقط 27 درصد دانشجویان دوره‌ کارشناسی علوم رایانه زن بودند، درحالی‌که نیمی از کل دانشجویان این دانشگاه در آن سال زن بودند.

فقط بحث ناتوانی زنان در استفاده از فرصت‌های انقلاب دیجیتالی نیست، بلکه موج خودکارسازی فرایند کار هم به زنان بیشتر لطمه می‌زند. طبق تحقیقی که ام‌جی‌آی انجام داده است، بر اثر خودکارسازی در کشور کوچکی مثل سنگاپور، تا سال 2030 میلادی 800 هزار شغل تمام وقت از بین می‌رود. آسیب‌پذیرترین شغل‌ها در برابر خودکارسازی هم شغل‌های دارای حقوق کم و نیازمند تخصص کمتر هستند، یعنی شغل‌هایی که اغلب در اختیار زنان است.

در عین حال، خودکارسازی با آنکه بسیاری از شغل‌های زنان و مردان (یا بخشی از کارها در چنین شغل‌هایی) را به خطر می‌اندازد، مقداری از زحمت کارها نیز کم می‌کند و آنها را با توانایی‌های انسان سازگار می‌کند. در نتیجه ایجاد شغل‌های جدید بازار داغ‌تری پیدا می‌کند (‌300 تا 365 میلیون شغل در جهان) و اقتصادهای نوپدید بیش از همه منفعت می‌برند.

در ضمن بسیاری از شغل‌های جدید در حوزه‌هایی مانند مراقبت‌های بهداشتی و آموزش و پرورش خواهد بود که از قدیم زن‌ها در آن وضع خوبی داشته‌اند. طبق تحقیق ام‌جی‌آی، در 10 تا 15 سال آینده با توجه به آنکه تقاضا در بخش‌های آموزش و پرورش و بهداشت رو به افزایش خواهد بود، بیش از 100 میلیون شغل در این بخش‌ها ایجاد خواهد شد.

هنوز دقیقا روشن نیست که خودکارسازی چگونه بر اشتغال زنان اثر خواهد گذاشت، ولی شکی نیست که لازمه‌ حفظ و حتی تقویت اشتغال و درآمد زنان، ارتقا دادن مهارت‌های آنان است تا بتوانند از فرصت‌های جدید و متغیری که تداوم انقلاب دیجیتالی پدید می‌آورد، بهره ببرند.

موفقیت زنان در تجارت الکترونیکی نشان می‌دهد که فناوری دیجیتالی می‌تواند میدان را برای زنان و گروه‌های زنان باز کند و به نفع اقتصاد جهان است. هرچه زنان بیشتری وارد بازار کار شوند (به‌خصوص در صنایع فناوری که آینده‌ جمعی ما را شکل می‌دهند) برای همگان بهتر است.

 

درج دیدگاه

بررسی بازی