همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور

به دنبال خروجی قرارگاه سایبری سازمان پدافند غیرعامل

هلیا ظهیری

سازمان پدافند غیرعامل برای دفاع غیرمسلحانه از منافع نظام و مردم در برابر حملات دشمن ایجاد شده و بر همین مبنا ماموریت‌ها و اهدافی برای آن تعریف شده است؛ مواردی که با توجه به وسعت و اهمیت آنها و گره خوردن آن با تهدیدات سایبری و فضای مجازی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند و به دلیل همین اهمیت به دنبال خروجی قرارگاه سایبری سازمان پدافند غیرعامل گشته‌ایم.

در نخستین مراجعه، سایت این سازمان چیزی شبیه به سایت پلیس فتا است که در آن لینک‌های خبری و باید و نبایدهای آموزشی مشاهده می‌شود.

سازمان پدافند غیرعامل کشور در سال 1382 بر اساس فرمان مقام معظم رهبری تشکیل شد و بعد از آن مجلس شورای اسلامی با درج چند ماده قانونی در حوزه پدافند غیرعامل در برنامه‌های پنج‌ساله چهارم، پنجم و پیش‌نویس برنامه ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران و سیاست‌های کلی نظام (توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام) خلاهای قانونی مرتبط با تشکیل این سازمان را رفع کرد.

همچنین اساس‌نامه سازمان پدافند غیرعامل کشور در نیم سال 94 از طریق ستاد کل نیروهای مسلح مورد تایید و تصویب مقام معظم رهبری قرار گرفت و حالا در اسناد بالادستی چارچوب‌های قانونی فعالیت این سازمان تببین شده است.

ضرورت و اهمیت صیانت از فضای سایبری کشور، در مقابل انواع تهدیدات و تهاجمات سایبری و به‌ویژه جنگ سایبری، موجب شد قرارگاه پدافند سايبري كشور با هدف تمرکز بر دفاع از زیرساخت‌های حیاتی، حساس و مهم کشور در مقابل انواع تهدیدات و تهاجمات سایبری ایجاد شود. قرارگاه پدافند سایبری کشور وظیفه صیانت از مرزهای سایبری کشور در حوزه غیرنظامی و به‌ویژه در حوزه ایمن‌سازی زیرساخت‌های حیاتی و حساس واقع‌شده در این فضای سایبری را بر عهده خواهد داشت.

ماموریت‌ها و اهداف قرارگاه پدافند سایبری کشور چیست؟

در حوزه ماموریت‌های عمده قرارگاه پدافند سایبری کشور ۹ مورد تعریف شده که عبارتند از: پدافند سایبری از زیرساخت‌های اساسی کشور متناسب با سطح اهمیت آنها، دفاع هوشمندانه چندلایه و اثربخش از سرمایه‌های سایبری کشور، فرماندهی، هدایت و کنترل صحنه عملیات پدافند سایبری در سطوح ملی، منطقه‌ای و دستگاهی،     ایجاد، ارتقا و راهبری نظام جامع پدافند سایبری کشور، تولید و ارتقاي آمادگی پدافند سایبری در دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و آحاد جامعه، صیانت، پدافند، پایدارسازی و استحکام زیست‌بوم سایبری و سرمایه‌های ملی سایبری کشور، ایجاد، حمایت و ارتقاي ظرفیت‎های ‎خوداتکاي صنعت بومی دفاع سایبری کشور (دولتی و غیردولتی)،  نهادینه‌سازی اصول، الزامات و ملاحظات فنی پدافند سایبری در ذات برنامه‌ها و طرح‌های توسعه سایبری کشور و در نهایت نهادینه‌سازی مفاهیم پدافند سایبری در ذات برنامه‌های آموزشی و فرهنگی کشور در سطوح مختلف.

همچنین در بخش اهداف کلان در افق چشم‌انداز پدافند سایبری کشور نیز برای این سازمان ۱۳ مورد، از جمله  دستیابی به نظام جامع بومی پدافند سایبری، دستیابی به زیرساخت‌ها و سرمایه‌های ملی مصون سایبری،  دستیابی به زیست‌بوم سایبری مصون، امن و پایدار، دستیابی به منابع انسانی توانمند و کارآمد سایبری و... تعیین شده است. همچنین راهبردهای شش‌گانه‌ای نیز برای انجام این ماموریت‌ها و رسیدن به این اهداف مشخص شده که در سایت این سازمان در دسترس است.

سوالاتی که بی‌نتیجه ماند

تا اینجا همه‌چیز روشن است اما از اینکه چگونه و چه میزان از این ماموریت‌ها و اهداف محقق شده اطلاعی در دست نیست و تلاش برای کسب اطلاعات از خود این سازمان نیز بی‌نتیجه ماند.

فناوری اطلاعات و ارتباطات یکی از معاونت‌های این سازمان محسوب می‌شود که این بخش از سایت سازمان پدافند غیرعامل غیرفعال است و فرد پاسخگو در سایت پایداری نیز علت را فنی اعلام کرد و گفت موضوع در حال رفع است.

سخنرانی، همایش، مصاحبه

پیدا کردن خروجی عملیاتی مشخص از این سازمان در بخش سایبری از طریق سایت خود این سازمان نتیجه بخش نبود، اما گشت‌وگذار در اینترنت نیز کار را سخت‌تر کرده و اطلاعاتی به‌جز سخنرانی، همایش و مصاحبه در خصوص باید‌ها و نبایدها به دست نمی‌آید.

در اینجا به نمونه‌هایی از خروجی و اتفاقات مشخص در حوزه سایبری که در اخبار دیده می‌شود، اشاره می‌کنیم. از جمله یکی از آخرین رویدادهای مرتبط با این سازمان در ششم تیرماه رخ داد و در دیدار ريیس سازمان پدافند غیرعامل با ريیس ثبت احوال مقرر شد، پلن دفاعی سایبری سازمان ثبت و احوال کشور با همکاری قرارگاه پدافند سایبری ایجاد شود.

در رویداد دیگری مرتبط با سازمان پدافند غیرعامل، کریمی قدوسی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس می‌گوید: دولت، پیوست‌های تمام اقدامات خود در فضای پدافند غیرعامل در حوزه سایبری معرفی کند اما در زمینه پدافند سایبری خلا قانونی وجود دارد و متناسب با این تحولات قوانین به‌روز نمی‌شوند. او از طرحی در مجلس خبر داده بود تا یک کمیسیون‌های تخصصی برای حوزه فضای مجازی و سایبری تشکیل شود.

علاوه بر این، هر ساله در سالروز صدور فرمان تشکیل این سازمان برنامه‌ها و اهدافی رونمایی می‌شود.

آموزش استفاده از گوشی هوشمند به مسوولان

در دهم آبان‌ماه سال ۹۴ ريیس سازمان پدافند غیرعامل با اشاره به اینکه گوشی‌های هوشمند ابزار تهدید و استفاده از داده‌های مهم هستند، گفت: دستورالعمل نحوه استفاده از گوشی‌های هوشمند در زیرساخت‌های حیاتی کشور را برای مسوولان تدوین کرده‌ایم که این دستورالعمل علاوه بر تکالیف ایجابی، آموزش، توجیه و تفهیم خطرات استفاده از این گوشی‌ها، اقدامات سلبی را نیز برای استفاده نکردن مسوولان از این گوشی‌ها دربر دارد.

یک‌سال بعد ريیس سازمان پدافند غیرعامل گفت: برنامه‌های آموزشی برای تمام مسوولان که در سطح اطلاعاتی و دارای اهمیت بالا هستند، داریم و از ابتدای هفته دولت این برنامه آموزشی را آغاز خواهیم کرد.

سامانه گوشی هوشمند بومی چه شد؟

سردار جلالی همچنین همان زمان در سال ۹۴ از برنامه مشترک با شرکت ارتباطات زیرساخت برای حفاظت از اطلاعات و سرمایه‌های حکومتی خبر داده و گفته بود: باید برای جلوگیری از نشر اطلاعات از طریق گوشی‌های هوشمند، خودمان دارای سامانه گوشی هوشمند بومی باشیم. بر این اساس مدیریت نرم‌افزاری روی گوشی‌های هوشمند را به‌صورت پایلوت اجرا کرده‌ایم تا نرم‌افزارهای این گوشی در چارچوب کنترل ما قرار گیرند. همچنین باید مرکز بک‌آپ و سرور گوشی‌ها را در داخل کشور داشته باشیم که بتوانیم اطلاعات را تحت کنترل خودمان درآوریم.

دو سال بعد ريیس سازمان پدافند غیر‌عامل بار دیگر گفت: برای استفاده از گوشی‌های هوشمند الزام حکومتی وجود دارد که سرور آن داخل کشور باشد. وقتی سرورها خارج از کشور باشند، به لحاظ دسترسی به داده‌های گوشی‌های هوشمند امکان این را دارند که در انتخابات نظر افکار عمومی و مردم را در کف خیابان ارزیابی کنند، لذا شناخت آنها نسبت به تحولات داخل کشورمان نسبت به مسوولان بیشتر است.

پرونده شکایت از آمریکا بابت استاکس‌نت

در تیر‌ماه سال ۹۵‌، سردار جلالی از تهیه پرونده شکایت از آمریکا در حوزه استاکس‌نت خبر داده و‌ گفته بود: در این حوزه پرونده‌ای را با هماهنگی قوه قضاییه و وزارت خارجه علیه آمریکایی‌ها طراحی کردیم و آن را برای این دو دستگاه ارسال کردیم تا در این زمینه اقامه دعوی انجام شود و بتوانیم حقوق کشورمان را دنبال کنیم. در این مورد هم جا داشت تا خبر تازه‌ای بعد از آن اعلام شود که نشد.

تلگرام، هاتگرام و دعواهای رسانه‌ای

موضوع دیگری که در مدت اخیر این سازمان با آن درگیر بوده، بحث تلگرام و نسخه‌های فارسی مرتبط با آن بوده است. در یکی از آخرین اخبار از این دست، ريیس سازمان پدافند غیرعامل گفته که ما هنوز نتوانسته‌ایم بیگ‌دیتاهای تلگرام را در داخل کشور حذف کنیم و دشمنان می‌توانند از اطلاعات موجود این داده‌ها استفاده کنند که این اطلاعات تسلطی به دشمن می‌دهد تا مسايل جامعه ما را بهتر از ما رصد کنند.

موضوع دیگر، درگیری رسانه‌ای وی با وزیر ارتباطات بر سر نشانی سرور‌های نسخ‌ فارسی تلگرام بود که سردار جلالی يك نشانی داد که وزیر، خبرنگاران را دقیقا به همان جا برد و گفت که سرورها آنجا نیست. البته کارشناسان در این زمینه معتقد بودند که در ساختمانی دیگر این سرور‌ها وجود دارد و البته یک اختلاف نظر که پیش از آن نیز هم درباره میزان پهنای باند مصرفی تلگرام ميان سردار جلالی و جهرمی بروز کرده بود.

به این موارد می‌شود فهرست دیگری از سخنرانی‌ها، هشدارها و باید‌ها و نبایدها را افزود که جای خالی گزارش مشخص از انجام ماموریت‌ها و رسیدن به اهداف خالی است.

همان‌طور که ذکر شد، تماس با این سازمان برای ارایه گزارش مشخص از خروجی و عملکرد قرارگاه سایبری راه به جایی نبرد و در صورت تمایل می‌توانند اطلاعات را برای انتشار در اختیار هفته‌نامه عصر ارتباط قرار دهند.

درج دیدگاه

بررسی بازی