همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور

تمام حواشي دیدار مديران ايران و تلگرام

نادر نينوايي

موضوع مذاكرات مسوولان دولتي با مديران تلگرام مدت‌ها است در مركز توجه رسانه‌ها، مردم و مجلس شوراي اسلامي قرار دارد اما همچنان دولت و مشخصا وزير ارتباطات ابهامات موجود را برطرف نكرده‌اند.

اول خرداد‌ماه امسال، ۳۶ نماینده مجلس طرح تحقیق و تفحص از مذاکرات پنهانی دولت با مدیر تلگرام را تهیه و تدوین کردند اما سرنوشت این تحقیق و تفحص هم بعد از انتشار خبر اولیه روشن نشد.

هفتم مهرماه بار ديگر اعلام شد موضوع مذاکرات پنهانی دولت با مدیر شبکه پیام‌رسان تلگرام، به درخواست تعدادی از نمایندگان، در کمیسیون صنایع مجلس بررسی شود اما همچنان اين بررسي صورت نگرفته يا نتايج آن منتشر نشده است.

در آخرين اظهارنظر در اين باره حميده زرآبادي كه گويا بيش از ساير نمايندگان دغدغه موضوع را دارد اعلام كرد كه اگر پرسش آنها با پاسخ مناسبي همراه نشود، موضوع گزارش شده و به عنوان تخلف به قوه قضاييه ارسال مي‌شود.

ملاقات وزير و دوروف در تهران

اواخر اردیبهشت در کشاکش فیلتر تلگرام بود که روزنامه «صبح ‌نو» گزارشی درباره مذاکره‌های پنهانی دولت با پاول دوروف، مدیر تلگرام منتشر کرد. چند روز قبل از این گزارش بود که حسام‌‍‌الدین آشنا، مشاور رییس‌جمهوری خبر لغو استقرار سرورهای شبکه توزیع محتوای پیام‌رسان تلگرام (CDN) در ایران را داد؛ خبری که هرچند درست بود اما تمام ماجرای دولت و تلگرام نبود. حسام‌الدین آشنا در واقع به‌صورت ناخواسته ماجرای توافق پنهانی دولت با این پیام‌رسان را افشا کرده بود.

بنابر گزارش منتشره در صبح ‌نو ماجرا از اين قرار بوده كه در نیمه نخست سال ‌94، پاول دوروف در سفری به تهران می‌آید و با دولتی‌ها به مذاکره می‌نشیند. توافقات انجام می‌شود و بنا بر ادعای دولتی‌ها قرار می‌شود کانال‌های مستهجن توسط تلگرام فیلتر شود؛ امری که ظاهرا انجام می‌شود اما از دی‌ماه ‌96 مدیر تلگرام راه و روش دیگری در پیش مي‌گيرد و تقاضاهای علنی دولت ایران را برای مسدودسازی کانال‌های تروریستی بی‌جواب می‌گذارد؛ امری که برای دولت گران تمام شد و دستور مسدودسازی آن را صادر کرد. با این‌حال تلگرام مدتی بعد دوباره به‌صورت عادی به فعالیت خود ادامه داده و در نهايت پس از كش‌وقوس‌هايي در دهم ارديبهشت 1397 فيلتر مي‌شود.

اگرچه جهرمي، وزير فعلي ارتباطات مدعي است كه مذاكره با تلگرام پنهاني نبوده و در سال 94 با اطلاع دادستان وقت توسط محمود واعظي صورت گرفته، اما آن‌طور كه روزنامه صبح ‌‌نو در گزارش خود آورده بر خلاف ادعاي وزير، اين مذاكرات توسط شخص محمدجواد آذري جهرمي انجام شده است.

جالب است که آن موقع آذری ‌جهرمی، عضو هیات‌مدیره غیرموظف شرکت خدمات ارتباطی رایتل و عضو هیات‌مدیره شرکت ارتباطات زیرساخت بوده و مشخص نیست چگونه وی به‌عنوان مذاکره‌کننده با تلگرام انتخاب شده است. آذري جهرمي چندماه بعد هم در اردیبهشت 1395 به‌عنوان مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت معرفی شد و در دولت دوازدهم نیز به‌عنوان وزیر ارتباطات معرفی و مشغول کار شد. آن‌طور که در «صبح نو» مطرح شده، این دیدار در آذر 1394 در تهران برگزار شده است. زمان برگزاری این مذاکرات سه ماه قبل از انتخابات مجلس شورای اسلامی بوده که در آن فهرست امید در تهران با اکثریت آرا وارد مجلس شد.

پاسخ نصفه و نيمه جهرمي به ابهامات

محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات روز دوم خردادماه در حاشیه جلسه هیات دولت، در جمع خبرنگاران در پاسخ به پرسشی پیرامون مذاکرات محرمانه دولت با مدیر تلگرام در سال ٩٤ با بیان اینکه مذاکره دولت ایران با تلگرام موضوع مخفیانه‌ای نبوده، گفت: چنین موضوعی صحت دارد و این کار در زمان وزیر وقت ارتباطات و با اطلاع دادستانی وقت کشور انجام شد.

وی افزود: در زمان دولت یازدهم مذاکراتی با تلگرام در حیطه رعایت الزامات فرهنگی کشور انجام شده که البته توافق‌هایی هم به دست آمده است و تلگرام ملاحظات ما در مورد کانال‌های غیراخلاقی یا کانال‌های مرتبط با تروریسم را لحاظ کرده است.

آذری جهرمی در خصوص اختصاص يافتن پهناي باند ويژه به تلگرام نيز گفت: این بحث که پهنای باند ویژه‌ای در اختیار تلگرام قرار داده شده صحت ندارد و مذاکرات با تلگرام با اطلاع مقامات درگیر در این امر از جمله کارگروه تعیین مصادیق و محتوای مجرمانه صورت گرفت.

وزير ارتباطات البته هيچ توضيحي پيرامون موضوع هاتگرام و طلاگرام و احتمال ارتباط اين دو فرزند ايراني تلگرام با توافقات صورت‌گرفته نداشته و ديگر جزييات مذاكرات انجام‌شده را نيز به‌هيچ‌عنوان مطرح نكرده است.

تفحص از مذاکرات پنهانی دولت با مدیر تلگرام

اوايل خرداد‌ماه طرح تحقیق و تفحص از مذاکرات پنهانی دولت با مدیر تلگرام در مجلس شورای اسلامی کلید خورد.

 ۳۶ نماینده مجلس شورای اسلامی طرح تحقیق و تفحص از مذاکرات پنهانی دولت با مدیر تلگرام را با جزييات و سوالات آن تهیه و تدوین کردند.

آن‌طور كه در گزارش مجلس آمده، مجلس پيگيري موضوع ديدار دولتي‌ها با مدير تلگرام را در برنامه قرار داده است. در گزارش مجلس همچنين آمده براساس اخبار منتشره در رسانه‌ها مدیر تلگرام سال 94 به تهران سفر می‌کند و با دولت بر سر چهار بند به توافق می‌رسد. جزيیات این توافق به شرحي است كه در پي مي‌آيد و ظاهرا اگر مدیر تلگرام آن را رعایت می‌کرد با مسدودسازی در ایران مواجه نمی‌شد:

1. تلگرام باید تضمین دهد اطلاعات کاربران ایرانی را به غیر که احتمالا در اینجا شرکت‌ها یا دولت‌های غربی هستند، ندهد.

2. تلگرام تضمین دهد مقررات ایران را در مسايل فرهنگی رعایت کند.

3. تلگرام تضمین دهد منافع اقتصادی حاصل از ایران را با دولت تقسیم کند.

4. تلگرام باید تعهد دهد که احکام دادگاه‌های ایران را به رسمیت می‌شناسد.

براساس گزارش مجلس، اين توافقی است که ابوالحسن فیروزآبادی، دبیرشورای‌عالی فضای مجازی نیز 20 فروردین در مجلس به آن اشاره کرد «وزارت ارتباطات با تلگرام توافقاتی داشت که در این راستا همکاری‌های خوبی تا دی‌ماه 96 انجام شد اما در ماجراهای دی ماه سال 96 تلگرام به توافقات عمل نکرد.» و پس از آن حسام‌الدین آشنا در 6 اردیبهشت در تويیتر خود از آن خبر داد: مجوز استقرار سرورهای شبکه توزیع محتوای پیام‌‌رسان تلگرام(CDN)  در ایران لغو شده و ترافیک این پیام‌رسان تنها از طریق ارتباطات بین‌المللی کشور راه‌یابی خواهد شد. این تسهیلات حاصل یک توافق مشروط بود، حالا که موسس تلگرام به تعهداتش عمل نکرده است دلیلی برای ادامه آن باقی نمی‌ماند.

در گزارش مجلس آمده است: هنوز هیچ مقام دولتی در رابطه با این خبر واکنشی نشان نداده و نحوه «همکاری تلگرام» را توضیح نداده است که ابهامات زیادی را نشان می‌دهد. همچنین به جای پاسخگویی و عذرخواهی از ملت به خاطر توافق پنهانی و ضعیف خود در همین ایام که آمریکا تحریم‌های خود علیه ایران را تشدید کرده است، شش وزیر دولت در نامه‌ای به شورای‌عالی امنیت ملی درخواست رفع مسدودیت برای شرکت‌های آمریکایی یوتیوب و تويیتر را نیز مطرح کرده‌اند. معلوم نیست این بار چه توافق پنهانی با طرف غربی انجام شده است.

در گزارش مجلس همچنين آمده است: اگر براساس توافق مديران تلگرام با دولتي‌ها، بخشی از سرورهای تلگرام به داخل کشور منتقل شده مشخص نيست منافع و نحوه بهره‌برداری و فروش دولت از ترافیک سرورهای تلگرام چگونه بوده و رقم‌های هنگفت دریافتی از مردم بابت فروش و تبادل ترافیک تلگرام به جای اینترنت بین‌الملل به حساب کدام شخص یا مجموعه واریز شده است؟

گزارش مجلس همچنين تاكيد كرده است: در این توافقنامه ذکر شده که تلگرام می‌بایست تضمین دهد که منافع اقتصادی را با دولت ایران تقسیم کند. دراین خصوص مشخص نیست این درآمد دولت ذیل کدام‌یک از ردیف‌های بودجه دولت قرار گرفته، درآمد کسب‌شده به حساب کدام شخص یا نهاد واریز شده و چگونه خرج شده است.

براساس نظر مجلسيان مطابق قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مجلس شورای اسلامی می‌بایست متن این توافقنامه منتشر شود تا مشخص شود چه تعهداتی و چگونه از طرف خارجی گرفته شده و چه میزان از آن رعایت شده است.

پيگيري مجلس از مكالمات ايران و تلگرام

اگرچه مجلسي‌ها گزارش مفصلي كه ذكر آن رفت را با امضاي بيش از 35 نماينده ارايه دادند اما براي پنج ماه تمام اين موضوع مسكوت ماند تا سرانجام در 21 مهر‌ماه سیده حمیده زرآبادی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی بار ديگر پيگير موضوع شود. وي با بیان اینکه 35 نماینده درخواست داشته‌اند برای بررسی مذاکرات بین مسوولان کشورمان با مدیرعامل تلگرام، ماده 236 آیین‌نامه داخلی مجلس اعمال شود، گفت: این موضوع در کمیسیون، بررسی و قرار بر این شد تا جمع‌بندی نهایی این موضوع در قالب گزارشی به صحن علنی پارلمان ارايه شود.

وی با اعلام اینکه نماینده سوال‌کننده از آذری جهرمی وزیر ارتباطات در جلسه‌ای که برگزار شد، معتقد بود مذاکرات بین دولتمردان و مدیران تلگرام به صورت مخفیانه انجام شده است، ادامه داد: مسوولان وزارت ارتباطات این موضوع را رد کردند.

عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با بیان اینکه نماینده سوال‌کننده معتقد بود در حال حاضر برخی خدمات در اختیار تلگرام در قالب هاتگرام و تلگرام طلایی گذاشته شده که به نظر می‌رسد در جلسه‌ مسوولان دولتی با مدیران تلگرام بر سر این موضوع توافقی صورت گرفته است، افزود: مسوولان وزارت ارتباطات این موضوع را نیز رد کردند.

نماینده مردم قزوین در مجلس با اعلام اینکه گزارش کمیسیون صنایع درباره این موضوع در چند روز آینده در اختیار هیات‌ريیسه مجلس قرار داده می‌شود، گفت: باید درباره این موضوع در صحن علنی پارلمان رای‌گیری انجام شود و اگر نمایندگان تشخیص دهند تخلفی در این زمینه رخ داده، گزارش تدوین‌شده در قالب ماده 236 آیین‌نامه داخلی مجلس برای بررسی به قوه قضايیه ارجاع داده می‌شود.

جمع‌بندي

موضوع مذاكرات دولت ايران با مدير تلگرام از همان ابتدا با ابهام و پنهان‌كاري جلو رفته است و با وجود گذشت بيش از سه سال از اين ديدار نه مردم، نه رسانه‌ها و نه حتي مجلس در جريان جزييات مشخص و بدون ابهام اين مذاكرات نيستند. از سوي ديگر دولت و مشخصا وزير فعلي ارتباطات نيز بيشتر ترجيح داده‌اند با سكوت يا با ذكر اينكه اين موضوع پنهاني نبوده به‌سادگي از كنارش بگذرند.

با وجود اين، مذاكرات پنهاني دولت با تلگرام هرچه كه بوده بدون‌شك مردم و نمايندگان آنها حق دارند كه از آن آگاهي داشته باشند و پنهان‌كاري دولتي و هر روز منتشر شدن ابعادي تازه از اين مذاكرات در رسانه‌ها چندان با اصل شفاف‌سازي و مردم‌سالاري سنخيت ندارد.

از سوي ديگر به نظر مي‌رسد نهادهايي مثل مجلس كه در يك نظام مردم‌سالارانه همچون چشم و گوش مردم بوده و مي‌بايست ناظر اعمال دولت و حاكميت باشند مي‌بايست در جريان مسايل قرار گيرند و واقعيات پراهميتي مثل مذاكره با مدير يك پيام‌رسان خارجي و جزييات آن نبايد از آنها مخفي بماند.

 

درج دیدگاه

بررسی بازی