همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور

برای پایان دادن به اقتصاد زیرزمینی و شفافیت حداکثری

چین به دنبال حذف پول نقد است

نادر نینوایی

بانک مرکزی چين قصد دارد طرحي را اجرا كند كه به موجب آن استفاده از پول نقد در پرداخت‌های مالی اين كشور از ميان مي‌رود. به اعتقاد برخی منتقدان اين امر باعث شده چنين به نظر برسد كه دولت چين راه دیگری را برای كنترل بيش از پيش شهروندان خود در سر دارد.

بانك مركزي چين به دنبال ايجاد نسخه ديجيتال از ‌يوان (واحد پول ملی چین) است كه بتوان از طريق آن سهم قابل توجهي از پرداخت‌ها را به شكل الكترونيكی در آورد.

با اين وجود، اين اتفاق براي بانك مركزي چين به عنوان فرصتي براي ايجاد كسب‌و‌كاري جديد نگريسته نمي‌شود، بلكه اين بانك ارز دیجیتالی را به عنوان یک ابزار فناورانه ارايه می‌دهد که به كمك آن مي‌توان به طرز چشمگيري امكان نظارت دولت و بانك مركزي بر حتی کوچک‌ترین فعاليت اقتصادي كه مردم و شركت‌هاي این کشور انجام مي‌دهند را توسعه بخشيد.

 درواقع بانك مركزي چين با اين ارز ديجيتالي مي‌تواند بفهمد كه مردم چين و كمپاني‌هاي بزرگ اين كشور پس از به دست آوردن پول با آن چه مي‌كنند و براي خريد چه محصولاتي از آن بهره مي‌برند.

تبديل پول کاغذی چين به اي‌‌يوان مي‌تواند موجب شود كه امكان نظارت كامل بر پرداخت ماليات فراهم شده و راه فرار مالياتي نيز مسدود شود. همچنين تا حدود زيادي امكان انجام هر نوع پولشويي نيز محدود خواهد شد. اگرچه استفاده از پول ديجيتالي بسيار راحت‌تر و كم‌دردسرتر از پول نقد است اما كارشناسان بيم دارند كه تاكيد بيش از اندازه چين به استفاده از ارزهاي ديجيتالي حريم شخصي مردم اين كشور را با چالشي جدي مواجه كند.

اگرچه بانك مركزي چين مدعي محافظت از اطلاعات حريم شخصي افراد است اما به دليل وجود اين احتمال كه همواره ممكن است از داده‌های مالی مردم سوءاستفاده شود، كارشناسان بانكي معتقدند كه مي‌بايست حق مردم را در امكان استفاده از پول نقد بدون محدوديت به رسميت شناخت.

باتوجه به سرعت بالاي چيني‌ها در فراهم كردن امكان پرداخت الكترونيكي در گوشي‌هاي هوشمند و همه‌گير شدن آن بايد گفت به نظر مي‌رسد برنامه دولت چين براي دهه آينده حذف كامل پول نقد و الكترونيكي كردن تمام پرداخت‌ها در سطح اين كشور است.

براي مردم چين ‌يوان و ‌يوان الكترونيكي به لحاظ پولي ارزش يكسان خواهد داشت و تنها تفاوت ايجادشده جايگزيني پول فيزيكي با پول نقد خواهد بود. البته طبيعي است كه شيوه پرداخت در اي‌‌يوان كمي با پرداخت آنلاين در سايت‌هايي مانند Alipay يا وي‌چت‌پي متفاوت خواهد بود. اين تغييرات بستگي به شيوه ساخت و عرضه اي‌‌يوان توسط بانك مركزي چين خواهد داشت و بايد ديد كه آيا اين بانك مي‌تواند ارز ديجيتال خود را به شيوه‌اي عرضه كند كه قابليت ارايه روي اپ‌هاي موبايلي و سيستم‌هاي پرداخت آنلاين موجود در چين را داشته باشد يا خير.

البته همان‌طور که گفته شد، براي موفقيت اجراي حذف پول كاغذي و جايگزيني ‌يوان الكترونيكی با آن لازم است كه بانك مركزي چين به نوعي ارز ديجيتالي خود را ارايه دهد كه توان اجراي آن روي بسترها و سرويس‌هاي موجود وجود داشته باشد. درواقع بانك مركزي چين در ابتداي مسيري است كه مي‌بايست در آن مشخص كند كه ‌يوان الكترونيكی چگونه كار خواهد كرد.

به همین منظور اين بانك يك پژوهشگاه ارزهاي ديجیتالي ايجاد كرده كه از سال گذشته آغاز به‌ كار كرده و حالا مدتي است كه شروع به استخدام متخصصان ارزهاي ديجیتالي كرده است؛ اين پژوهشگاه همچنين 40 پرونده ثبت اختراع مربوط به ایجاد زيرساخت فناوري ارزهاي ديجيتالي دارد.

براین اساس پيش‌بيني مي‌شود كه ‌يوان الكترونيكي يك كيف پول ديجيتال شخصي باشد كه بتوان به وسيله آن پرداخت‌ها را به شكل مستقيم انجام داد و البته توان بالقوه پرداخت آفلاين را نيز دارا باشد. در مقابل، پرداخت‌ها در Alipay از طریق شبکه‌های پردازش آنلاین صورت خواهد پذيرفت.

يائو كيان، رييس پژوهشگاه ارزهاي ديجيتال بانك مركزي چين گفته است كه اي‌‌يوان در جايگاهي برتر از همه ارزهاي ديجيتالي قرار خواهد گرفت؛ چراكه امكان صدور و كنترل ارز در آن وجود خواهد داشت. اين ارز همچنين مي‌تواند ديواري كه بين پرداخت‌ها و سياست‌هاي پولي وجود دارد را نیز از بين ببرد و به اين ترتيب بانك مركزي خواهد توانست نرخ‌های بهره اسمی را به صفر کاهش دهد.

آن‌طور كه يي‌‌گنگ، رييس جديد بانك مركزي چين در ماه آوريل گفته، آنها در حال مطالعه آثار مثبت ارزهاي رمزنگاري‌شده هستند تا در عرصه واقعي اقتصاد از آن استفاده كنند. بانك مركزي چين البته تنها بانك مركزي نيست كه به دنبال ايجاد ارزهاي ديجيتالي است؛ بلكه در کشورهایی همچون ونزوئلا، سنگال، سوئد و تونس نیز در زمینه چنین پروژه‌هایی اقداماتي انجام شده است.

 در اين ميان اما شايد جزایر مارشال در جزایر اقیانوس آرام با بيشترين سرعت به سمت ساخت ارز ديجيتالي حركت كرده است، این در حالی است که صندوق بین‌المللی پول به‌تازگي در خصوص اين ميل روزافزون بانك‌هاي مركزي كشورهاي جهان به توليد ارزهاي ديجيتالي ابراز نگرانی کرده است.

رييس سابق بانك مركزي چين كه براي 15 سال اين مسووليت را به عهده داشت پيش از اين لزوم حركت به سمت ارزهاي ديجيتال را مطرح كرده بود و مزيت‌هايي از جمله کاهش هزینه‌هاي صدور و انتشار پول کاغذی، بهبود راحتی و امنیت، افزایش سیاست پولی و تقویت پول حق حاکمیت را از جمله محاسن ساخت اين ارزها توسط بانك مركزی دانسته بود.

در صورتي‌كه بانك مركزي چين صدور و استفاده از پول كاغذي ‌يوان را در اين كشور متوقف كند با توجه به عدم نياز به چاپ پول، كاهش هزينه‌هاي خودپردازها و نگهداري آنها، چيزي در حدود نيم‌درصد از كل توليد ناخالص داخلي چين يعني معادل 414 ميليارد ‌يوان (معادل 60 ميليارد دلار) صرفه‌جويي خواهد شد.

باتوجه به افزایش شدید حجم پرداخت الکترونیکی در مقیاس کوچک در چین، جمع‌آوری پول کاغذی، يك واقعیت در زندگی اقتصادی آنها است.

بر این اساس فوايد اصلي استفاده از ارز رمزنگاري‌شده به جاي پول کاغذی، جلوگيري از فرار مالياتی، پولشويي و اقتصادهای زیرزمینی و خلاف است. در حال حاضر بر اساس آمار بانك مركزي چين، بيش از 14 درصد توليد ناخالص داخلي چين درواقع اقتصاد در سايه بوده و به چنين پول‌هايي مربوط است. البته آنچه باعث نفرت دولت چين از بيت‌كوين شده همين امكان انجام تراكنش براي فرار از ماليات و انجام پولشويي در چين است.

در حال حاضر و با فشار رسمی دولت چين، تاكنون Alipay و WeChat Pay حسابداران خود را از استفاده از بسترهای اختصاصی خود برای استفاده از ارزهاي رمزنگاری‌شده منع كرده‌اند، و در همين حال گروه‌های چت آنلاین رمزگشایی نیز در این کشور مسدود شده‌اند.

در نقطه مقابل بيت‌كوين، اي‌‌يوان در اصل براي اين ساخته مي‌شود كه دقيقا مشخص كند هر پول متعلق به چه كسي است. با اين وجود بر اساس اصول اولیه و پیش‌بینی‌شده در حذف پول کاغذی در چین و جایگزینی آن با پول دیجیتالی، مشخصات افراد و ميزان تراكنش‌هاي مالي آنها بدون رضايتشان در اختيار افراد ثالث قرار نخواهد گرفت؛ اگرچه در صورت نياز مقامات رسمي امكان بررسي تمام اطلاعات تراكنش‌هاي افراد را دارند.

اگرچه برخی منتقدان معتقدند، هنوز در مورد چگونگی ايجاد و اجراي عملي ‌اي‌یوان ملاحظات لازم ديده نشده، ولی برنامه ارزش‌یابی دیجیتالی بانك مركزي چين به احتمال زیاد به‌زودي شروع خواهد شد. بانک مرکزی چين همچنين به نفوذ نظارت قانونی خود بر خدمات پرداخت شخصی و نیز کنترل آن بر بانک‌های تجاری کشور چين براي توسعه زیرساخت ارز جدید دیجیتال ادامه خواهد داد.

براین اساس ممكن است در آينده بانك مركزي چين به‌تدریج از توليد بيشتر ‌يوان كاغذي خودداري كند، اما هيچ بعيد نيست كه در چنين شرايطي بسياري ترجيح دهند ‌يوان‌هاي كاغذي خود را فعلا با اي‌‌يوان مبادله نكنند كه اين امر مي‌تواند چالش‌برانگيز باشد.

بر اساس این گزارش، با ايجاد يك ارز ديجيتال كه توسط بانك مركزي يك دولت قدرتمند ايجاد شده، علاوه بر امكان مديريت بر اقتصاد بدون نياز به پول كاغذي، مدلي جديد از ارايه ارز ديجيتال توسط دولت‌ها نيز شكل مي‌گيرد كه هيچ بعيد نيست در آينده به الگوي ساير كشور‌ها و بانك‌هاي مركزي آنها تبديل شود تا ضمن مسدود شدن راه توسعه ارزهای متفرقه دیجیتال، اقتصاد جهان بيش از هر زمان ديگر زير ذره‌بين دولت‌ها قرار بگيرد.

درج دیدگاه

بررسی بازی