همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور

نیازی به ادامه فعالیت ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی وجود دارد؟

تکالیف اقتصاد مقاومتي حوزه فاوا در آستانه فراموشی

دانیال رمضانی

سال 1395، سال اقتصاد مقاومتی؛ اقدام و عمل نام‌گذاری شد و طبق روال مرسوم در اوایل سال‌ها تحرکاتی با محوریت شعار سال شروع شد. اوایل سال 95 اسحاق جهانگیری، به‌عنوان معاون اول رییس‌جمهوری و رییس ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی تکالیف مشخصی برای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تعیین کرد.

برای این وزارتخانه هفت ماموریت پیش‌بینی شد. اگرچه همان زمان برخی کارشناسان و رسانه‌ها اعلام کردند: «عمده پروژه‌های واگذار‌شده به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در قالب پروژه‌های اقتصاد مقاومتی، از پیش برای این وزارتخانه تعریف شده بود. از سوي ديگر گفته شد از آنجا كه اجرای این پروژه‌ها عمدتا نیاز به گسترش زیرساخت‌ها دارد، در یک سال به نتیجه نمی‌رسد. با این حال، پروژه قابل توجه و اثرگذاری در راستای تحقق اقتصاد مقاومتی در این بخش برای این وزارتخانه تعریف نشده است و به‌طور کلی، اقتصاد حوزه ارتباطات کمتر در این پروژه‌ها مدنظر قرار گرفته است. هرچند پیش‌نیاز توسعه اقتصاد این حوزه، ایجاد زیرساخت‌هایی است که در این پروژه‌ها وزارتخانه به دنبال ایجاد آن است.»

هفت پروژه اقتصاد مقاومتی چه بودند؟

آبان‌ماه سال 95 در خبرها آمد، با اضافه شدن یک پروژه پس از ابلاغ پروژه‌های اقتصاد مقاومتی توسط معاون اول، هفت پروژه در حوزه فضایی، شبکه ملی اطلاعات، دولت الکترونیکی، کریدورICT، تولید محتوای داخلی و ساماندهی منابع ارزشمند به وزارت ارتباطات تکلیف شده است.

پس از ابلاغیه معاون اول ريیس‌جمهور در خصوص پروژه‌های اقتصاد مقاومتی به دستگاه‌های اجرایی، شش پروژه اقتصاد مقاومتی برای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات دیده شده بود، که یک هفته پس از ابلاغ جهانگیری، پروژه دیگری با موضوع یکپارچه‌سازی نشانی پستی در کشور (GNAF) به پروژه‌های این وزارتخانه اضافه شد؛ بماند که همین هفته قبل گزارشی در خصوص سرنوشت جی‌نف منتشر کردیم و در آن مجری اعلام کرده بود اگر بودجه برسد این پروژه چند سال دیگر کامل خواهد شد.

از این رو در برخی منابع پروژه‌های اقتصاد مقاومتی وزارت ارتباطات شش پروژه و در برخی منابع هفت پروژه اعلام می‌شود.

پروژه افزایش سطح دسترسی کاربران نهایی به شبکه ملی اطلاعات به 20 مگابیت بر ثانیه و حمایت از توسعه مراکز داده به شبکه توزیع محتوا، پروژه دولت الکترونیکی و همراه، پروژه ساخت ماهواره سنجش از راه دور و ماهواره مخابراتی بومی، پروژه ایجاد یک کریدور فناوری اطلاعات و ارتباطات، پروژه دوبرابر کردن تولید محتوای داخلی با رویکرد کسب‌و‌کار دیجیتال با مشارکت حداکثری بخش خصوصی، پروژه ساماندهی منابع کمیاب ملی از قبیل طیف فرکانس و پروژه یکپارچه‌سازی نشانی پستی در کشور، پروژه‌های اقتصاد مقاومتی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را تشکیل می‌دهند.

 برای اجرای هر یک از این پروژه‌ها از سوی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات یک مجری منصوب شده است.

‌به این ترتیب در آن زمان برات قنبری، معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی وزارت به عنوان مجری پروژه افزایش سطح دسترسی کاربران نهایی به شبکه ملی اطلاعات به 20 مگابیت بر ثانیه و حمایت از توسعه مراکز داده به شبکه توزیع محتوا، نصراله جهانگرد، معاون وزیر و ريیس سازمان فناوری اطلاعات ایران به عنوان مجری پروژه دولت الکترونیک و همراه، محسن بهرامی، معاون وزیر و ريیس سازمان فضایی به عنوان مجری پروژه ساخت ماهواره سنجش از راه دور و ماهواره مخابراتی بومی، امیرحسین دوایی مرکزی به عنوان مجری پروژه ایجاد یک کریدور فناوری اطلاعات و ارتباطات، خسرو سلجوقی، عضو هیات عامل سازمان فناوری اطلاعات ایران به عنوان مجری پروژه دوبرابر کردن تولید محتوای داخلی با رویکرد کسب‌وکار دیجیتال با مشارکت حداکثری بخش خصوصی، علی‌اصغر عمیدیان، معاون وزیر و ريیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی به عنوان مجری پروژه ساماندهی منابع کمیاب ملی از قبیل طیف فرکانس و شماره و حسین مهری، معاون وزیر و مدیرعامل شرکت‌ ملی پست جمهوری اسلامی ایران به عنوان مجری پروژه یکپارچه‌سازی نشانی پستی منصوب شده‌اند.

 به این ترتیب در وزارت ارتباطات شش معاون وزیر و یک مدیر اجرا و پیگیری پروژه‌های اقتصاد مقاومتی این وزارتخانه را برعهده داشتند.

 

سال 96 و بروز برخي تغییرات

هشتم مردادماه سال 96 سایت خبری تحلیلی اقتصاد مقاومتی (مقاومتی نیوز)، که ظاهرا برای پیگیری ویژه شعار سال 95 راه‌اندازی شده بود و البته این روزها تقریبا کار چندانی در این حوزه ندارد و تقریبا بیکار شده است، گزارش جدیدی از وضعیت اجرای پروژه‌های اقتصاد مقاومتی در وزارت ارتباطات منتشر کرد و خبر از وقوع تغییراتی در این ماموریت‌ها داد.

به گزارش مقاومتی‌نیوز از میان هفت پروژه‌ای که در سال ۹۵ به عنوان وظیفه وزارت ارتباطات در اقتصاد مقاومتی تعیین شده بود، در سال 96 تنها به دو پروژه پرداخته شده است که ارتباط مشخصی با اقتصاد مقاومتی ندارد؛ کمااینکه گزارش مشخصی از وضعیت عملکرد این وزارتخانه در پروژه‌های مذکور هم ارايه نشده است.

ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی در اردیبهشت‌ماه سال جاری برنامه ۱۹ دستگاه برای تحقق اقتصاد مقاومتی در سال ۱۳۹۶ را ابلاغ كرد. بر این اساس تعداد پروژه‌های اقتصاد مقاومتی دستگاه‌ها از ۱۲۱ پروژه در سال ۹۵ به ۹۶ پروژه در سال 1396 کاهش یافت.

تعداد دستگاه‌های صاحب پروژه نیز از ۲۳ دستگاه به ۱۹ دستگاه کاهش یافت که طی آن، دو دستگاه جدید یعنی سازمان اداری و استخدامی و سازمان استاندارد به دستگاه‌های صاحب پروژه در اقتصاد مقاومتی اضافه شدند و شش دستگاه یعنی وزارت دادگستری، شورای‌عالی مناطق آزاد، وزارت فرهنگ، معاونت اجرایی، معاونت حقوقی و وزارت امور خارجه دیگر پروژه‌ای در اقتصاد مقاومتی ندارند.

این ابلاغیه در حالی انجام شد که هنوز گزارش مشخصی از وضعیت اجرای پروژه‌های اقتصاد مقاومتی توسط دستگاه‌ها در سال ۱۳۹۵ ارايه نشده و آسیب‌شناسی مشخصی از کمیت و کیفیت پروژه‌های ابلاغ‌شده توسط ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی صورت نگرفته است.

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از جمله دستگاه‌هایی است که هم در سال 95 و هم در سال 96، پروژه‌هایی برای تحقق اقتصاد مقاومتی در دستور کار داشته است. این سازمان در سال 1395، هفت پروژه و در سال 96 دو پروژه برای تحقق اقتصاد مقاومتی در دستور کار داشت.

 حذف پنج پروژه وزارت ارتباطات در اقتصاد مقاومتی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز مانند دیگر وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های صاحب پروژه در اقتصاد مقاومتی، گزارش مشخصی از عملکرد خود در این پروژه‌ها ارايه نکرده است.

با این وجود، پنج پروژه از پروژه‌های این وزارتخانه که سال گذشته جزو وظایف آن بوده، در سال جاری از وظایف این دستگاه خارج شده است.

 

«دو برابر کردن تولید محتوای داخلی با رویکرد کسب‌وکار دیجیتال با مشارکت حداکثری بخش خصوصی»، «افزایش سطح دسترسی کاربران نهایی به شبکه ملی اطلاعات به ۲۰ مگابیت در ثانیه و حمایت از توسعه مراکز داده و شبکه توزیع محتوا»، «ساخت ماهواره سنجش از دور و ماهواره مخابراتی بومی»، «دولت الکترونیک و همراه» و «ایجاد یک کریدور فناوری اطلاعات و ارتباطات» پنج پروژه‌ای بودند که در سال جاری جزو وظایف وزارت ارتباطات در اقتصاد مقاومتی نیست؛ حال آنکه گزارش مشخصی از عملکرد این وزارتخانه در اجرای این پروژه‌ها ارايه نشده است.

عملکرد وزارتخانه در اجرای پروژه‌های اقتصاد مقاومتی در سال ۱۳۹۵

طبق نظر مرکز پژوهش‌های مجلس، به‌‌رغم اینکه این پروژه‌ها همگی بیانگر موضوعات مهم و بسیار کلیدی در توسعه و ارتقای کشور از جنبه‌های توانایی فناورانه و اقتصادی بوده‌اند، موضوع محوری همه این پروژه‌ها، استفاده از قابلیت‌های فناوری‌های نوین از جمله استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در حوزه‌های مختلف است. همچنین که موضوعات هر یک از هفت پروژه یاد شده در اسناد بالادستی و برنامه‌های توسعه‌ای کشور دارای سابقه هستند.

با این حال موارد مطرح‌شده به عنوان پروژه‌های اولویت‌دار این وزارتخانه، تنها موارد معدودی از چالش‌های حوزه ارتباطات را مرتفع خواهد کرد و مستقیما با اقتصاد مقاومتی مرتبط نيستند. همچنین عمده پروژه‌های واگذارشده به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در قالب پروژه‌های اقتصاد مقاومتی، از پیش برای این وزارتخانه تعریف شده بود.

بررسی و ارزیابی دقیق پروژه‌های این وزارتخانه و عملکرد آن، نیازمند گزارش دقیق از اقدامات صورت‌گرفته است که در این زمینه تاکنون گزارش مشخصی منتشر نشده است.

وظیفه وزارت ارتباطات در سال ۹۶، دو پروژه نامرتبط با اقتصاد مقاومتی

در سال 96 وزارت ارتباطات کماکان دو پروژه از هفت پروژه سال گذشته خود را به عنوان تکالیف مرتبط با اقتصاد مقاومتی در دستور کار داشت.

«ساماندهی منابع کمیاب ملی از قبیل طیف فرکانس و شماره» و «مدیریت نشانی مکان‌محور و استعلامات میان دستگاهی اماکن (GNAF)» دو پروژه مذکور هستند که البته ارتباط مشخصی با اقتصاد مقاومتی ندارند و البته به عنوان وظایف ذاتی و از پیش تعیین‌شده این دستگاه هستند.

سال 97 هم بدون خروجی گذشت

جست‌وجوی اخبار مربوط به وزارت ارتباطات در سايت دبيرخانه اقتصاد مقاومتي ما را فقط به شش خبر منتشر شده در اين خصوص هدايت مي‌كند. از اين تعداد پنج خبر صرفا مربوط به شركت نماينده وزارت ارتباطات در جلسات بوده و هيچ گزارش عملكردي در آن نيست. تنها خبري كه مشخصا به وزارت ارتباطات مربوط است نيز به برگزاري يكي از جلسات ستاد اقتصاد مقاومتي در مردادماه برمي‌گردد كه در آن معاون اول رييس‌جمهوري با اشاره به اينكه شركت‌هاي مرتبط با فناوري ارتباطات و اطلاعات در صدر بنگاه‌هاي بزرگ جهان هستند، به تکرار بدیهیات و کلیات همیشگی در این حوزه پرداخته و گفته بود: توسعه اين بخش در كشور علاوه بر درآمدزايي مي‌تواند به بهبود برنامه‌هايي نظير دولت الكترونيكی، تقويت شركت‌هاي دانش‌بنيان و توسعه بخش خصوصي در فضاي كسب‌وكار منجر شود و اين بخش از بخش‌هاي اقتصادي و آينده‌دار كشور است.

در اين جلسه، معاون اول رييس‌جمهور بر استفاده از ظرفيت‌هاي فاينانس و تعامل با صندوق توسعه ملي براي دريافت منابع مورد نياز توسعه اين بخش تاكيد كرده و گفته بود: وزارتخانه‌هاي ارتباطات و فناوري اطلاعات، امور اقتصادي و دارايي و سازمان برنامه و بودجه به منظور تدوين راهكارهاي مورد نياز جهت سرمايه‌گذاري در حوزه زيرساختي با تكيه بر منابع درآمدي شركت‌هاي وابسته هماهنگي لازم را انجام دهند.

رييس ستاد فرماندهي اقتصاد مقاومتي همچنين از وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات خواسته بود تا گزارشي از آثار تحريم‌ها در اين حوزه و راهكارهاي پيشنهادي براي ارايه در جلسه سران قوا ارايه كند.

در اين جلسه، جهرمي گزارشي از دستاوردها، نيازها و آينده بخش ارتباطات و فناوري اطلاعات و راهكارهاي مقابله با تحريم و نيز مسايلي كه در نتيجه تلاطم‌هاي بازار ارز كه اين بخش با آن روبه‌روست را ارايه كرد.

همچنين در ادامه جلسه پيگيري تفاهم وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات با سازمان صداوسيما در خصوص باندهاي ۷۰۰- ۸۰۰ فركانسي «مورد تاكيد» قرار گرفته است. بررسي مشكلات دريافت وام اپراتورها از صندوق توسعه ملي، فراهم كردن حداكثر سرمايه‌گذاري در زيرساخت‌ها با توجه به درآمدزا بودن آن، اعمال سياست‌هاي حمايتي دولت از زيرساخت‌ها و شناسايي مسايل مربوط به تحريم‌ها به‌ويژه بخش‌هاي آسيب‌پذير اين بخش و راهكارهاي مقابله با تحريم‌ها از ديگر مصوبات جلسه‌اي بوده كه در ستاد اقتصاد مقاومتي برگزار شده اما تا اين لحظه هيچ گزارشي از نتايج عملي اين مصوبات و صحبت‌هاي مطرح‌شده، حاصل نشده است.

اقتصاد فناوری، مغفول در پروژه‌های وزارت ارتباطات

در میان پروژه‌های تعریف‌شده برای وزارت ارتباطات به‌عنوان پروژه‌های اقتصاد مقاومتی، اقتصاد حوزه ارتباطات کمتر مدنظر قرار گرفته است؛ هرچند پیش‌نیاز توسعه اقتصاد این حوزه، ایجاد زیرساخت‌هایی است که در این پروژه‌ها وزارتخانه به دنبال ایجاد آن است.

از سوي ديگر، جزييات مصوبات صورت‌گرفته در سال 97 نيز تا اين لحظه مطرح نشده و البته خبري از اجراي كليات مطرح‌شده نيز تا اين لحظه نبوده است.

نبايد فراموش كرد كه بسياري از پروژه‌هايي كه در اين سه سال با عنوان پروژه اقتصاد مقاومتي در حوزه وزارت ارتباطات مطرح شده‌اند صرفا پروژه‌هايي بوده‌اند كه از قبل وجود داشته‌اند و البته همچنان نيز برخي از آنها به نتيجه نرسیده است. طولاني‌ بودن مدت اجراي پروژه‌ها، نبود برنامه‌ريزي روشن و دقيق، عدم انتشار شفاف اطلاعات جهت نظارت مردم و رسانه‌ها به اجراي پروژه‌ها همه و همه از جمله عواملي بوده‌اند كه مانع پيشبرد اهداف اقتصاد مقاومتي در حوزه فناوري اطلاعات بوده‌اند. به هر حال ظاهرا باید ماموریت ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی و تکالیف محوله آن به دستگاه‌های مختلف را تمام‌شده تلقی کرد و به بایگانی سپرد.

درج دیدگاه

بررسی بازی