همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور

مسوولان سازمان فناوری اطلاعات ایران ملاحظه کنند

تمام اسناد بالادستی دولت الکترونیکی

عباس پورخصالیان

اوایل آذرماه سال جاری (1397)، رییس مجلس شورای اسلامی از مرکز ملی تبادل اطلاعات دولت الکترونیکی سازمان فناوری اطلاعات ایران بازدید کرد و دید عمده زیرساخت‌های مرکزی دولت الکترونیکی آماده شده‌ است، اما چون هنوز اغلب نهاد‌ها به آن متصل نشده‌اند و تعدادی از نهادهایی هم که متصل شده‌اند هنوز خدمتی ارایه نمی‌کنند، درخواست کرد فهرستی از چالش‌های موجود برای تکمیل دولت الکترونیکی تهیه و به «جلسه سه نفره سران قوا» گزارش شود.

من در زیر به فهرست اسناد بالادستی مربوط (به ترتیب سال تصویب) می‌پردازم. البته ضروری‌ است که کفایت و کارایی این اسناد، براساس مدل STEEPLV بررسی شوند، تا یکی از مهم‌ترین چالش‌های تکمیل دولت الکترونیکی ایران روشن شود؛ کاری که من نخواهم توانست به آن نیز اشاره کنم. لذا امیدوارم کارشناسان سازمان فناوری اطلاعات ایران رأسا به آن بپردازند.

فهرست اسناد به ترتیب سال تصویب

1368:

•قانون برنامه پنج‌ساله اول: تبصره 22بند 3: استفاده از تکنولوژی پیشرفته اداری، به‌ویژه تکنولوژی انفورماتیک، به منظور خدمت‌رسانی باکیفیت و سرعت مطلوب

1374:

•قانون برنامه پنج‌ساله دوم (بخش «خط‌مشی‌های اصلاح نظام تجارت خارجی») بند 5‌1: (د) ايجاد زمينه‌های تبادل الکترونيکی اطلاعات؛ و

تبصره 27: طراحی شبکه متمرکز اطلاع‌رسانی تجاری بين‌المللی و داخلی

1379:

•قانون برنامه پنج‌ساله سوم؛ ماده 94: ایجاد شبکه رایانه‌ای بازار سرمایه جهت انجام دادوستد الکترونیکی اوراق بهادار در سطح ملی و پوشش خدمات اطلا‌ع‌رسانی در سطح ملی و بین‌المللی توسط شورای بورس

1381:

•اتوماسیون فعالیت‌های اختصاصی و عمومی نظام اداری و آیین‌نامه اجرای تحقق دولت الکترونیکی (مصوب شورای‌عالی اداری)

1382:

•آیین‌نامه نحوه اجرای فعالیت‌های مشخص به منظور گسترش کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور‌ ماده 16: طرح راهبردی دولت الکترونیکی (کد 01) مصوبه7386/ت 28496/ه هیات وزیران

•طرح ایجاد مرکز نوسازی و تحول اداری (مصوب شورای‌عالی اداری)

•ارزیابی عملکرد دستگاه‌های اجرایی (مصوب شورای‌عالی اداری)

• طرح سازماندهی واحدهای آماری دستگاه‌های اجرایی کشور (مصوب شورای‌عالی اداری)

•طرح ایجاد مراکز خدمات‌رسانی الکترونیکی در استان‌های پیشرو

•قانون تجارت الکترونیکی ایران

1383:

•قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی

•امنیت فضای تبادل اطلاعات (توصیه‌های نرم‌افزاری مصوبه هیات وزیران)

1384:

•سند ملی توسعه فرابخشی بهینه‌سازی اندازه دولت و ایجاد دولت الکترونیکی

•قانون برنامه چهارم، ماده ١٤٢: استفاده از فناورى‌هاى نوین ادارى و بازنگرى و مهندسى فرایندها و روش‌ها و رشد شاخص‌هاى مشترى‌مدارى، آموزش ادارى مردم و توسعه فرهنگ مدیریت و ارزیابى عملکرد و راهکارهاى لازم براى جلوگيرى از مفاسد ادارى، تدوین ضوابط و مقررات و بخشنامه‌ها، دستورالعمل‌هاى ذى‌ربط برای رضایت و تکریم ارباب رجوع.

•برنامه جامع توسعه تجارت الکترونیکی

•آیین‌نامه گسترش بهره‌برداری از خدمات پول الکترونیکی   

1386:

•سند راهبردي نظام جامع فناوري اطلاعات جمهوري اسلامي ايران، مصوبه هیات دولت، شامل اولویت‌دهی به چهار کاربرد: دولت الكترونيكي، سلامت الكترونيكي، فراگيري الكترونيكي و تجارت الكترونيكي؛ به‌علاوه تعیین ضوابط فعالیت پایگاه‌های اطلاع‌رسانی دستگاه‌های اجرایی

1. آیین‌نامه اجرای ماده 32 قانون تجارت الکترونیکی

2. قانون مدیریت خدمات کشوری، ماده 37‌:

§ اطلاع‌رسانی الکترونیکی

§ ارایه فرم‌های الکترونیکی‌

§ارایه خدمات به شهروندان به‌صورت الکترونیکی و حذف لزوم مراجعه حضوری مردم به دستگاه اجرایی برای دریافت خدمت‌

§‌و ماده 40: طراحی، ساماندهی و اجرای «پایگاه اطلاعات ایرانیان» از طریق سازمان ثبت احوال و شرکت پست جمهوری اسلامی ایران و مشارکت کلیه دستگاه‌های اجرایی

3. آیین‌نامه نظام جامع اطلاع‌رسانی قوه قضاییه

4.دستورالعمل توسعه کاربری فاوا در دستگاه قضایی

1387:

•نظام جامع فناوری اطلاعات کشور

•سند راهبردی امنیت فضای تبادل اطلاعات کشور (فتا)

•آیین‌نامه اجرایی بند (م) ماده 16 قانون ساختار نظام جامع

•قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات

1388:

قانون انتشار و دسترسي آزاد به اطلاعات

1389:

•سیاست‌های کلی نظام اداری ابلاغی مقام معظم رهبری:

§توسعه نظام اداري الكترونيك و فراهم آوردن الزامات آن به منظور ارایه مطلوب خدمات عمومي (بند 15)

§خدمات‌رساني برتر، نوين و كيفي به‌منظور ارتقاي سطح رضايتمندي و اعتماد مردم (بند 17)

§شفاف‌سازي و آگاهي‌بخشي نسبت به حقوق و تكاليف متقابل مردم و نظام اداري با تاكيد بر دسترسي آسان و ضابطه‌مند مردم به اطلاعات صحيح (بند 18)

§توجه به اثربخشي و كارايي در فرايندها و روش‌هاي اداري به‌منظور تسريع و تسهيل در ارایه خدمات كشوري (بند 12)

•برنامه پنجم توسعه

§ماده 35: ارایه خدمات الكترونيكي، استقرار سامانه پرونده الكترونيكي سلامت ايرانيان و سامانه‌هاي اطلاعاتي مراكز سلامت؛ ارایه خدمات بيمه سلامت؛

§ماده 46، بند ز: گسترش سامانه الكترونيكي امن معاملات املاك و مستغلات، توسط سازمان ثبت اسناد و املاك كشور و وزارت بازرگاني با همكاري سازمان امور مالياتي

§ماده 46 بند ه: توسعه دولت الکترونیکی، ايجاد و توسعه شبكه ملي اطلاعات و مراكز داده داخلي امن و پايدار، ايجاد زيرساخت ملي اطلاعات مکان‌محور ‌(NSDI)، ايجاد پايگاه اطلاعات حقوقي املاك و تكميل طرح حدنگاري (كاداستر)

§ماده 46، بند ح: ایجاد شبکه علمی کشور

§ماده 46، بند ط: ایجاد پایگاه پايش شاخص‌هاي فناوري اطلاعات و ارتباطات توسط وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات

§ماده 48، بند الف: توسعه مراكز صدور گواهي الكترونيكي توسط وزارت بازرگاني

§ماده 49، بند ب: ايجاد مركز صدور گواهي الكترونيكی براي شبكه بانكي با همكاري مركز صدور گواهي الكترونيكي كشور توسط بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران

§ماده 68: ایجاد پایگاه اطلاعات آماری کشور توسط سازمان آمار

§ماده 120: ایجاد پايگاه اطلاعات موديان مالياتي شامل اطلاعات درآمدي و هزينه‌اي اشخاص حقيقي توسط سازمان امور مالياتي مكلف است

§ماده 121: بهره‌برداری از صندوق مکانیزه فروش توسط صاحبان مشاغل

1392:

•نقشه راه توسعه دولت الکترونیکی ایران، مشتمل بر ضوابط فنی و اجرایی توسعه دولت الکترونیکی ایران، تصویب‌شده توسط شورای‌عالی اداری

1393:

•تشکیل هیات مقررات‌زدایی و تسهیل صدور مجوزهای کسب‌و‌کار، مستقر در وزارت امور اقتصادی و دارایی (تصویب‌شده در مجلس شورای اسلامی)

•تشکیل کمیته توسعه دولت الکترونیکی و هوشمندسازي اداري (مصوبه شورای‌عالی فناوری اطلاعات و شورای‌عالی اداری)

•تعریف شبکه ملی اطلاعات و الزامات آن (مصوبه شورای‌عالی فضای مجازی)

•بازمهندسی دولت، الزامات فنی و زیرساختی کارآمدسازی و چابک‌سازی دولت

•ایجاد پایگاه اطلاعات و خدمات پایه دولت جهت استنادپذیری اطلاعات و مقابله با جعل

•ایجاد مراکز تبادل اطلاعات ملی (NIX)

•زمینه‌سازی برای تحقق کریدورهای علم و فناوری منطقه‌ای و موضوعی

•ایجاد زیرساخت ملی اطلاعات مکان‌محور (NSDI)

•ایجاد سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)

•ایجاد پرونده نشانی‌های ملی ژئوکدشده (GNAF)

•آيين‌نامه توسعه خدمات الکترونيکي دستگاه‌هاي اجرايي، مصوب شورای‌عالی اداری:

§تمامي وزارتخانه‌ها، موسسات، شرکت‌ها، نهادهاي عمومي غيردولتي و استانداري‌ها مکلف‌اند نسبت به برنامه‌ريزي و اجراي برنامه عملياتي [پیوستن به دولت الکترونیکی] مطابق برنامه زمان‌بندي، اقدام کنند.

•ضوابط فنی و اجرایی توسعه دولت الکترونیکی، مصوب شورای‌عالی فناوری اطلاعات

1394:

•قانون مالیات‌های مستقیم، تبصره 7 ماده 169 مکرر:

§ ایجاد سامانه ملی املاک و اسکان کشور توسط وزارت راه و شهرسازی

•مشارکت و سرمایه‌گذاری بخش غیردولتی (خصوصی و تعاونی) در ارایه خدمات الکترونیکی دولت جمهوری اسلامی ایران،

•آیین‌نامه توسعه و گسترش کاربری فناوری اطلاعات و ارتباطات

1395:

•قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور:

§ماده 38، بند «ت» زیربند 1: تکمیل و روزآمدکردن مرکز ملی داده‌های قوه قضاییه و استقرار کامل شبکه ملی عدالت توسط این قوه،

•تبصره 1: تامین اطلاعات مورد مراجع قضایی توسط نیروی انتظامی، ضابطان خاص قوه قضاییه و کلیه دستگاه‌ها و گروه‌های مرتبط با مراجع قضایی در مسیر رسیدگی‌های قضایی با رعایت طبقه‌بندی

•تبصره 2: ارسال پاسخ به استعلامات مراجع قضایی توسط کلیه دستگاه‌های دولتی، نهادهای عمومی غیردولتی و اشخاص حقوقی از طریق شبکه ملی عدالت.

§ماده 38، بند «ت» زیربند 2: تبدیل اسناد و اوراق پرونده‌های قضایی به اسناد الکترونیکی توسط قوه قضاییه بر اساس آیین‌نامه وزیر دادگستری در این مورد.

§ماده 50: تکمیل سامانه تدارکات الکترونیکی دولت برای اجرای تمام مراحل انواع معاملات وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های مشمول قانون برگزاری مناقصات و سایر قوانین مالی و معاملاتی بخش عمومی با رعایت قانون تجارت الکترونیکی

§ماده 69: تغییر نام «صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع الکترونیک» به «صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته»

• قانون برنامه پنج‌ساله ششم:

§ماده 18، بند (الف): استقرار سامانه‌هاي نظارتي برخط توسط بانك مركزي، در سال اول اجراي قانون برنامه با کارکرد نظارت مستمر و کشف خطا

§ماده 18، بند (ب): ایجاد سامانه متمرکز توسط بانک‌ها و موسسات اعتباري جهت اعطاي تسهيلات يا پذيرش تعهداتِ نيازمند استعلام، با امکان دریافت الکترونیکی و برخط استعلام‌ها

§ماده 31، بند (د): راه‌اندازي زيرساخت شناسه‌گذاري، بارنامه الكترونيكي و رهگيري كالا و نهاده كشاورزي و دامي صنعتي و نيمه‌صنعتي

§ماده 46، بند (ث): تدوین دستورالعمل‌ها و فرايندهاي داخلي و زيرساخت‌هاي نرم‌افزاري برای آماده‌سازی دريافت الکترونیکی اطلاعات از متقاضيان و محاسبه كليه حقوق و عوارض دولتي مانند بيمه، ماليات، حقوق مالكانه و جريمه‌هاي آنها، جريمه‌ها و عوارض شهرداري و ارسال الكترونيكي درخواست يا اظهارنامه مربوط

§ماده 64، بند (د): ایجاد قطب بین‌المللی ارایه آموزش الکترونیکی در دانشگاه پیام نور

§ماده 67، بند (الف): توسعه زيرساخت‌هاي خدمات الكترونيكي در مناطق محروم و روستايي، ارایه حداقل چهار خدمت الكترونيكي اصلي دولت (سلامت الکترونیکی، آموزش الکترونیکی، كشاورزي الکترونیکی و بانكداري الکترونیکی در 80 درصد از روستاهاي بالاي 20 خانوار

§ماده 67، (پ): الكترونيكي كردن كليه فرايندها و خدمات با قابليت الكترونيكي و تكميل بانك‌هاي اطلاعاتي مربوط، تا پايان سال سوم اجراي قانون برنامه با مشاركت بخش خصوصي؛ و برون‌سپاري آنها به دفاتر پستي و دفاتر پيشخوان خدمات دولت و دفاتر ارتباطات و فناوري اطلاعات روستايي

§ماده 67، (ت): ایجاد سامانه‌هاي الكترونيكي از سوی دستگاه‌هاي اجرایي، واحدهاي زير نظر مقام رهبري اعم از نظامي و غيرنظامي (درصورت موافقت ايشان)، شوراهاي اسلامي شهر و روستا و موسسات خصوصي حرفه‌اي عهده‌دار ماموريت عمومي برای ارایه

 اقلام اطلاعاتي و آمار ثبتي موضوع قانون مركز آمار ايران مورد نياز براي ايجاد نظام جامع آمار ثبتي حداكثر تا پايان سال دوم اجراي قانون با امكان بهره‌برداري الكترونيكي و برخط آن بر بستر شبكه ملي اطلاعات

§ماده 67، بند (ث): ایجاد امكان تبادل الكترونيكي اطلاعات و پاسخگويي الكترونيكي به استعلام‌هاي مورد نياز ساير دستگاه‌هاي اجرایي به صورت رايگان توسط كليه دستگاه‌هاي اجرایي كشور

§ماده 67، بند (ج): توسعه دولت الكترونيكی و عرضه خدمات الكترونيكي به‌علاوه توسعه و استقرار خزانه‌داري الكترونيكي و اصالت بخشيدن به اسناد الكترونيكي از جمله اسناد مالي و حذف اسناد كاغذي در هر موردي كه به موجب قانون، تنظيم اوراق يا اسناد، صدور يا اعطاي مجوز، اخطار و ابلاغ، مبادله وجه، استعلام و مانند آن ضروري است؛ با رعايت مفاد قانون تجارت الكترونيكي، مصوب سال 1382

§ماده 67، بند (الف): ايجاد نظام اطلاعات استنادپذير الكترونيكي برای مقابله با جعل در دستگاه‌هاي اجرایي، واحدهاي زير نظر مقام رهبري اعم از نظامي و غيرنظامي (با موافقت ايشان)، شوراهاي اسلامي شهر و روستا و موسسات خصوصي حرفه‌اي عهده‌دار ماموريت عمومي با رعايت مصوبات شوراي‌عالي فضاي مجازي، و از پايان سال دوم اجراي قانون برنامه: استعلامات هويت اشخاص حقيقي، كالا و خدمات، دارایي‌هاي منقول و غيرمنقول (از جمله ملك، وسايل نقليه و اوارق بهادار) و نشاني مكان‌محور به‌صورت الكترونيكي و بر اساس مفاد نقشه جامع دولت الكترونيكی كشور

§ماده 68، بند (ث): دستيابي به حداقل 5/7 درصد رشد سالانه الكترونيكي نمودن معاملات و تجارت كالا و خدمات، در سال دوم اجراي قانون برنامه

§ماده 68، بند (ح): استقرار و بهره‌برداری از سامانه‌هاي ماليات الكترونيكي، معاملات دولتي الكترونيكي (شامل مناقصه، مزايده، خريد كالا) و سلامت الكترونيكي با پوشش كليه ذي‌نفعان تا پايان اجراي قانون برنامه؛ همچنین، نظارت و پيگيري مستمر اجراي طرح‌ها یا پروژه‌های مذكور و ارایه گزارش پيشرفت شش‌ماهه به شوراي‌عالي فضاي مجازي و كميسيون صنايع و معادن مجلس شوراي اسلامي توسط وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات و شوراي اجرايی فناوري اطلاعات

§ماده 74، بند (الف): استقرار سامانه پرونده الكترونيكي سلامت ايرانيان و سامانه‌هاي اطلاعاتي مراكز سلامت با هماهنگي پايگاه ملي آمار ايران و سازمان ثبت احوال كشور با حفظ حريم خصوصي و منوط به اذن آنها و محرمانه بودن داده‌ها و با اولويت شروع برنامه پزشك خانواده و نظام ارجاع، ظرف دو سال اول اجراي قانون برنامه؛ و حداكثر ظرف مدت شش‌ماه پس از استقرار كامل سامانه فوق، ارایه خدمات بيمه سلامت به‌صورت يكپارچه و مبتني بر فناوري اطلاعات در تعامل با پرونده الكترونيكي سلامت ايرانيان با همكاري سازمان‌ها و مراكز خدمات سلامت و بيمه سلامت

§ماده 106، بند (ت)، زیربند 1: مسدودسازی الكتريكي، الكترونيكي، نوري (اپتيكي) و فيزيكي مرزها با اولويت مناطق مرزي مستعد ناامني، بهره‌گيري از توان اطلاعاتي وزارت اطلاعات جمهوري اسلامي ايران و حمايت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران، تقويت و توسعه زيرساخت‌ها و توان عملياتي مرزباني نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران با مشاركت‌دهي مرزنشينان در طرح‌هاي امنيتي، توسعه فعاليت‌هاي اطلاعاتي و تقويت ديپلماسي مرزي براساس طرح ارتقاي امنيت و كنترل موثر مرزها كه توسط وزارت كشور با همكاري سازمان و نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ظرف مدت شش‌ماه پس از آغاز اجرای قانون برنامه ششم

§ماده 114: راه‌اندازي و ساماندهي دفتر املاك الكترونيكی با امکان ثبت آني و الكترونيكي معاملات به‌صورت لحظه‌اي و برخط در دفتر املاك و نيز پاسخ آني و برخط به استعلامات

1396:

•دستورالعمل اجرای سامانه کارپوشه ملی ایرانیان، مصوب شوراي اجرايي فناوري اطلاعات

§ایجاد سامانه کارپوشه ملی ایرانیان برای ارسال الکترونیکی بلاواسطه اعلان‌های رسمی دستگاه‌های اجرایی و نهادهای عمومی کشور به آحاد مردم و موسسات حقوقی که متقاضی دریافت خدمات دولتی و عمومی هستند.

1397:

•آیین‌نامه اجرایی استقرار چارچوب تعامل‌پذیری دولت الکترونیکی

•تصویب 23 پروژه ملی اولویت‌دار توسعه دولت الکترونیکی (توسط هیات دولت):

1.استقرار سامانه آدرس یکتای مکان‌محور اشخاص حقیقی و حقوقی (GNAF)  توسط شرکت ملی پست و سازمان فناوری اطلاعات ایران به علاوه سازمان ثبت احوال کشور 

2.استقرار هویت هوشمند اشخاص حقیقی و حقوقی (Smart Identity)توسط سازمان فناوری اطلاعات ایران و سازمان ثبت احوال کشور به‌علاوه سازمان ثبت املاک و اسناد کشور وابسته به قوه قضاییه  

3.استقرار و کاربردی شدن امضای الکترونیکی در کلیه تبادلات و اسناد  (e‌Signature)توسط سازمان فناوری اطلاعات ایران و سازمان، بانک مرکزی، مرکز توسعه تجارت الکترونیکی به علاوه قوه قضاییه 

4. ساماندهی دفاتر پیشخوان (e‌Service Counters) توسط سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی 

5.بهره‌برداری کامل سامانه ستاد (e‌Procurement) توسط وزارت صمت و مرکز توسعه تجارت الکترونیکی 

6.توسعه و استقرار نظام جامع سلامت الکترونیکی (e‌Health) توسط وزارت بهداشت و وزارت تعاون 

7.بهره‌برداری از سامانه مالیات الکترونیکی (e‌Tax) توسط وزارت امور اقتصاد و دارایی به علاوه سازمان امور مالیاتی کشور 

8.ایجاد نظام بیمه الکترونیکی(e‌Insurance)  توسط وزارت تعاون با همکاری بیمه مرکزی ایران 

9.بهره‌برداری از سامانه ملی اعتبارسنجی مدارک آموزش رسمی کشور [National Academic Recognition Information Centre (NARIC)]  توسط وزارت عتف و وزارت بهداشت به‌علاوه دانشگاه آزاد

10.استقرار پنجره واحد داده‌ها و اطلاعات کشور و نظام دسترسی به آنها (FOIA Single Window ) توسط وزارت ارشاد و سازمان فناوری اطلاعات

11.پنجره واحد صدور مجوزهای کشور 

12. پنجره واحد سامانه مدیریت زمین (e‌Land Single Window)  

13.پنجره واحد تجاری کشور (e‌Trade Single Window)

14.استقرار نظام خزانه‌داری الکترونیکی کشور (e‌Treasury) 

15.ایجاد سامانه جامع مدیریت نظام اداری و خدمات کشور (G‌Service & Structure Management)‌

16.ایجاد سامانه یکپارچه خدمات دستگاه‌های اجرایی به کارکنان  (G‌Employee) 

17.ایجاد و استقرار سامانه یکپارچه حسابداری و مالی دستگاه‌های اجرایی (Integrated G‌Financial Systems)، 

18.ایجاد و استقرار سامانه جامع دولت همراه (m‌Gov) 

19.فراگیرسازی نظام الکترونیک تبادل اطلاعات و استعلامات (NIX/GBS) 

20.استقرار کارپوشه ملی ایرانیان (e‌Box)

21. استقرار و بهره‌برداری از نظام جامع بانکداری الکترونیکی 

22.استقرار و بهره‌برداری از سامانه شناسایی و مبارزه با کالای قاچاق

23.‌سامانه جامع حمل‌ونقل

 

درج دیدگاه

عصــر بــازی