همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور

25 برداشت و نتیجه از فیلترینگ فنی اینستاگرام

عباس پورخصالیان

فیلترینگ فنی اینستاگرام چند معنی دارد، به شرح زیر:

1. قانون‌گذار ناتوان از «فیلترینگ قانونی» است، یعنی قاصر از وضع نوعی از فیلترینگ که هم رفتار کاربران را اصلاح کند و هم چندان هزینه‌ای نداشته باشد و شهروندان را مسوول و قانونمدار بار می‌آورد.

2. قوه قضابیه در چرخش قلمی یا با قیام و قعودی، بی‌گناه و باگناه را یکجا و با هم از دسترسی به یک منبع اینترنتی محروم می‌کند. 

3. مجمع تشخیص مصلحت نظام در مورد فیلترینگ فنی ساکت است؛ گویی فیلترینگ فنی عین مصلحت نظام است.

4. حکمرانان ناتوان از رفع فساد اداری از دیوان‌داری، قیم‌های صغیر و کبیر میلیون‌ها شهروندی شده‌اند که به صلاح خود واقف‌اند.

5. شهروندانی که رسانه‌ای باز می‌خواهند و به دنبال مشارکت‌اند تا در فسادزدایی و شفافیت با نمایندگان خود در حاکمیت همراه شوند، باید با رسانه‌هایی بسازند و بسوزند که عملکردی رضایت‌بخش ندارند.

6. منطق حاکم به همه حکم می‌کند: شما همه موظف‌اید در پیشگیری از وقوع جرم با قوه قضاییه همکاری کنید. پس اگر رسانه‌های اجتماعی ساخته و پرداخته بیگانگان، بستری بالقوه برای وقوع جرم شدند یا باشند، همه باید در پیشگیری از وقوع جرم در این بستر جرم‌خیز با قوه قضاییه همکاری کنند. اما مشکل این است که گویا «پیشگیری از وقوع جرم» تنها یک راه‌حل دارد و آن نیز مسدودسازی فنی دسترسی عمومی به وبگاه رسانه اجتماعی بالقوه جرم‌خیز است.

7. این به‌اصطلاح «راه‌حل»، تنها و تازه‌ترین ارمغان «کمیته پیشگیری از آسیب‌های فضای مجازی» در معاونت فضای مجازی دادستانی کل کشور نیست، خیر! خبر خوب این است که اعضای محترم «کمیته پیشگیری از آسیب‌های فضای مجازی» در معاونت فضای مجازی دادستانی کل کشور، قدرت نوعی قانون‌گذاری را هم دارند.

8. فیلترینگ فنی، بدون ایجاد پاره‌نت (splinternet) به هر صورت و به هر حال، محکوم به شکست است.  (در مورد  splinternet رجوع شود به این نشانیasreertebat.com/weeamp/2317) این شکست را بارها تجربه کرده‌ایم و باز هم تجربه خواهیم کرد، بدون آنکه درسی بیاموزیم.

9. وقتی رییس‌جمهور یا وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با فیلترینگ فنی به هر دلیل مخالفت می‌کنند، امامان جماعت، شکست فیلترینگ فنی را گردن آنها می‌اندازند و فراموش می‌کنند که دولت نهم و دهم هم قول فیلترینگ فنی هوشمند را می‌داد و فیلترینگ فنی هوشمند آنها هم شکست خورد.

10. هرچند فیلترینگ فنی برای دولت و مردم صرفا هزینه‌بر است، اما منفعت واقعی هم دارد؛ نفعی مادی برای کسی یا کسانی که در ازای گرفتن پول، فیلتر می‌سازند و نصب و نگهداری و راه‌اندازی‌اش می‌کنند.

11. اگر روحانی در پاسخ به این کشمکش مشخص میان قوه قضاییه و خود، کلا اشاره می‌کند و می‌گوید: «فضای مجازی، ضرورت زندگی مردم است!» به‌خوبی می‌داند که مسدودسازی اینستاگرام، مساوی با تعطیلی «فضای مجازی» نیست اما چه کند؟ انگاری نمی‌تواند بگوید: آزادی‌هراسی بس است!

12. كشورهايي كه به طور اساسي اقدام به فیلترینگ فنی محتواهاي سياسي، اجتماعی و دینی مي‌كنند، از لحاظ شاخص قابليت پاسخگو بودن مسوولان نظام، در اندازه‌گیری شفافیت اداری نيز كم نمره مي‌آورند. پس اثر حکم معاونت فضای مجازی دادستانی کل کشور را باید به‌زودی در رتبه جهانی ایران از منظر‌Transparency International  در سال 2019 دید، زیرا گستره و عمق مسدودسازی محتواهاي سياسي و اجتماعي و دینی با قابليت پاسخگويي دیوان‌داران نسبت معكوس دارد: هر چقدر قابليت پاسخگويي دولت كمتر باشد، گستره و عمق مسدودسازی محتواهاي سياسي و اجتماعي و دینی بيشتر است.

13. فیلترینگ فنی در کشورهای پیشرفته جهان منسوخ شده و اگر هنوز (به‌ندرت) اعمال می‌شود، اقدامی غيرمتعارف به حساب می‌آید.

14. همه کشورهای جهان، اینترنت را پایش می‌کنند اما کشورهای پیشرفته، اینترنت را با فضای سایبر قاطی و منابع اینترنت را به کمک فناوری فیلتر نمی‌کنند.

15. توضيح و تشريح چرايي رويگرداني برخي از دولت‌ها از فیلترینگ فنی و روي‌آوري شماري ديگر از آنها به فیلترینگ فنی، نکته‌ای است كه تاكيد مجددي بر تنوع راهبردها و رويكرد دولت‌ها به توسعه به کمک اینترنت دارد.

16. هرقدر مقررات‌گذاری کشوری در قبال اینترنت، آسان‌گیرانه و ساده و بی‌دنگ‌وفنگ‌تر باشد، یونی‌کورن‌های بزرگ‌تری سر بر می‌آورند.

17. تولید یونی‌کورن‌ها و دکاکورن‌های اینترنتی، کشور تولیدکننده آنها را مجهز به سلاحی اقتصادی علیه رقبای تجاری و صنعتی خود می‌کند، کاراتر از بمب اتمی! این بدان معنی است که فیلترینگ فنی مانع از یونی‌کورن‌سازی است.

18. كشورهای پیشرفته، فعاليت فیلترینگ قانونی خود را به يك يا دو مورد محتوم محدود مي‌كنند، درحالي‌كه کشورهای عقب‌افتاده به محض راه‌اندازي سامانه فیلترینگ فنی خود، هر روز بر گستره پالایش و عمق واپایش خود می افزایند و گاه در یک اقدام، عرصه وسيعي از منابع اینترنتی را به یکباره برای همگان مسدود می‌کنند.

19. احتمالا انواع مختلف فیلترینگ فنی یا پالايه‌گذاري بايد به نحوي با هم هم‌بسته و به هم وابسته باشند و تفاوت‌هاي آنها با هم امري ظاهري است. برای مثال، ويتنام نمونه خوبي براي همبستگي ديدگاه‌هاي مختلف در فیلترینگ فنی است؛ اقدام‌کنندگان به فیلترینگ فنی در اين كشور، بستن وبگاه‌هاي هرزه‌نگاري را بهانه‌اي قرار داده‌اند تا دست حکمرانان را براي مسدودسازی گستره وسيعي از وبگاه‌هاي «غيرهرز» باز کنند.

20. مشكل اوليه دولت، تثبيت نهادي براي فیلترینگ فنی و پالايه‌گذاري است؛ اما همين كه چنين نهادي به وجود آمد، دست دولت براي فیلترینگ فنی و پالايه‌گذاري هر وبگاه با هر محتوايي باز است، زيرا ISP یا سرویس‌دهندگان اینترنت اغلب از بخش غيردولتي‌اند و همين‌ها هستند كه اجراكنندگان بي‌چون و چراي تصميمات حکمرانان هستند.

21. درست به همين دلیل آنان كه مجريان فیلترینگ فنی و پالايه‌گذاري هستند، به‌هيچ‌وجه پاسخگو نيستند زيرا به قول معروف، مامورند و معذور.

22. فاصله تصميم‌گيران و مجريان فیلترینگ فنی و پالايه‌گذاري باعث بروز خطاهايي مي‌شود كه در اثر آن، گاه وبگاه‌هايي كه نبايد مسدود شوند نيز قرباني مي‌شوند. كم اتفاق مي‌افتد كه دولت پالايه‌گذار شفاف عمل كند و پاسخگوي معترضان باشد. برعكس، عدم پاسخگويي و شفافيت، قاعده‌ كلي فیلترگذاران فنی است.

23. با توجه به اینکه هفته‌نامه عصر ارتباط بارها به مقوله فیلترینگ فنی پرداخته و با آن مخالفت کرده، هنوز از این سری مقالات باید بیشتر نوشته شوند تا اعضای محترم «کمیته پیشگیری از آسیب‌های فضای مجازی» در معاونت فضای مجازی دادستانی کل کشور درک و لمس کنند که فیلترینگ فنی خدمتی به نظام نمی‌کند.

24. چالش‌هاي پديده فیلترینگ فنی، مخرب اقتصاد و تجارت اینترنتی هستند.

25. کاربرانی که در معرض چالش‌ها و آثار مخرب فیلترینگ فنی هستند، اعتمادشان از حکمرانان سلب می‌شود و آسان‌تر از پیش به شگردهای ضدفیلترینگ فنی روی می‌آورند، تا حقوق شهروندی خود را رأسا بازیابند.

درج دیدگاه

بررسی بازی