همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور

میزان خروج ارز قابل تخمین نیست

نبرد پرهزینه سایت‌های ایرانی روی گوگل

نادر نينوایی

سال‌های زیادی است که اینترنت نقش پررنگی در تبلیغات کسب‌وکارهای مختلف و به‌ویژه کسب‌وکارهای اینترنتی ایفا کرده و توانسته سهم قابل توجهی از تبلیغات سنتی و بومی را از آن خود کند. اما وقتی حرف از تبلیغات اینترنتی می‌شود، موضوع تنها به تلاش برای رقابتی سالم به منظور معرفی و تبلیغ محصولات، خدمات و شرکت‌ها محدود نمی‌شود. در این مورد دو نكته باید گفت؛ نخست اینکه بخش عمده‌ای از هزینه این تبلیغات از کشور خارج می‌شود و دوم اینکه راه‌های میانبر زیادی برای تقلب و خرید رتبه و جایگاه جعلی از سوی شرکت‌ها در فضای مجازی وجود دارد.

برای نمونه، تقلب در رتبه سایت‌های ایرانی به‌ویژه در سایت الکسا یکی از روش‌های مرسوم است که به موجب این اقدام و ارتقای جعلی رتبه بازدید این سایت‌ها، راه برای توجیه دریافت تبلیغات و البته فریب آگهی‌دهندگان باز می‌شود.

موتور جست‌وجوی گوگل نیز یکی از دروازه‌های معروف و مهم دنیا در عرصه تبلیغات محسوب می‌شود. دلیل آن روشن است و بسیاری از کاربران چون به شکل مرتب از یک خدمت خاص استفاده نمی‌کنند، بهترین راه را در جست‌وجوی عبارت مورد نیاز خود از طریق گوگل دانسته و سراغ این غول آمریکایی می‌روند تا به چیزی که می‌خواهند برسند.

به همین منظور شرکت‌ها با توجه به وجود رقبای گسترده در دنیا، تلاش کرده‌اند تا با فراگیری الگوریتم و منطق خاص گوگل و اعمال تکنیک‌های موسوم به SEO که مخفف Search Engine Optimization (بهینه‌سازی موتور جست‌وجو) است، بتوانند صدای خود را رساتر از بقیه به گوش مخاطبان رسانده و در صفحه نخست گوگل پیش چشم مشتریان بالقوه قرار گیرند.

اما همان‌طور که ذکر شد، راه‌هاي ساده‌تري نیز براي قرار گرفتن در صفحات ابتدايي گوگل وجود دارد كه يكي از آنها پرداخت پول و سفارش تبليغ به گوگل است. اين شيوه اگرچه به هزينه‌كرد بالايي نياز دارد، اما بلافاصله پس از پرداخت هزينه تبليغ، آدرس مورد نظر در صفحه نخست جست‌وجوي گوگل كه خانه اول و آخر ايراني‌ها و بسیاری از مردم دنیا شده است به نمايش در مي‌آيد.

به همین دليل اين روش ساده بسياري از كسب‌وكارهاي اينترنتي را وسوسه كرده تا با سفارش تبليغ به گوگل به صفحات ابتدايي جست‌وجو رفته و در رقابت از رقيبان خود پیشی بگيرند. اما همان‌طور که ذکر شد، این روش به‌ویژه بعد از جهش نرخ دلار، چندان هم کم‌هزینه نیست و برخي گزارش‌ها حاكي از هزينه‌کرد صدها ميليون توماني برخي از كسب‌و‌كارهای ایرانی براي سفارش تبليغات گوگلي است.

در اين ميان دو ديدگاه متفاوت در خصوص تبليغات گوگلي در كشور ما وجود دارد و برخي به سبب خروج مبالغ هنگفت ارز و هزينه بالا آن را نامناسب ارزيابي كرده و در مقابل برخي نيز به سبب هدفمند بودن اين تبليغات و نتيجه‌گيري سريع آن را ستايش مي‌كنند. **البته نگاه سومی هم در این میان وجود دارد و برخی کسب‌وکارهای ایرانی می‌گویند، برای عقب نماندن از این روش رقبا، ناچار به تن دادن به این مدل تبلیغاتی شده‌اند تا زیر موج خرید رتبه‌ها و تقلب در گوگل و الکسا دفن نشده و از میان نروند.**

نکته: این گزارش با هدف له یا علیه تبلیغات سایت‌ها و کسب‌وکارهای اینترنتی در گوگل تهیه نشده است و صرفا به بررسی این پدیده و آثار آن بر کسب‌وکارهای اینترنتی کشور مي‌پردازد.

منبع درآمد گوگل

گوگل نیاز به معرفی ندارد. این ابرشرکت سایبری منابع پیدا و پنهان زیادی برای تامین هزینه‌های سرسام‌آور حفظ و ارتقای کسب‌وکار خود دارد که شاید تعجب کنید اگر بدانید این تبلیغات است که در راس درآمدهای گوگل قرار دارد.

اگر در هنگام جست‌وجو در گوگل به‌ویژه برای دریافت خدمات یا کالای خاص، به نتايج صفحه نخست اندكي توجه كنيد مي‌بينيد كه در صدر نتايج پيدا‌شده گزينه‌هايي با رنگ سبز به نمايش در آمده كه كنار آنها نوشته «Ad» مخفف advertisement به معنی «تبلیغات» وجود دارد. اين گزينه‌ها كه بالاتر از هر جست‌وجويي در گوگل برايتان به نمايش در مي‌آيد و اتفاقا با موضوع جست‌وجوشده نيز مرتبط است، در واقع تبليغات گوگل هستند و به‌ازاي هر كليكي كه روي اين تبليغات مي‌شود، از پول شركت سفارش‌دهنده تبليغ، مبلغي کسر می‌شود.

شرکت آلفابت، شرکت مادر گوگل، چندي پيش گزارش درآمد فصل دوم سال 2017 را منتشر کرد و نشان داد که این شرکت بسیار فراتر از پیش‌بینی کارشناسان عمل می‌کند. بر اساس این گزارش، درآمد این شرکت با رشد 21 درصدی به 26.01 میلیارد دلار افزایش یافته است.

اما در‌حالی‌که شرکت آلفابت درگیر فعالیت‌های مختلفی است، ولی همچنان بخش اصلی درآمد این شرکت از گوگل و در راس آن، تبلیغات در گوگل به دست می‌آید. بر این اساس درآمد تبلیغاتی گوگل در سه‌ماهه منتهی به ژوئن 2017 به 22.67 میلیارد دلار رسیده است که 87 درصد کل درآمد شرکت را در‌بر می‌گیرد.

از سوی دیگر درآمد فروش آگهی گوگل در سال گذشته میلادی به 79.4 میلیارد دلار رسیده است که از کل هزینه تبلیغات همه کشورها، به‌جز آمریکا بیشتر است

همچنین پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال جاری میلادی درآمد تبلیغاتی گوگل به‌راحتی مرز 90 میلیارد دلار را رد کند و با فاصله زیادتر، بزرگ‌ترین شرکت پذیرنده آگهی در جهان شود.

رقابت ویرانگر شرکت‌های ایرانی

در سال‌هاي اخير بسیاری از شرکت‌های تجاری داخلی هزينه‌هاي سنگيني براي قرار گرفتن آدرس سايتشان در صفحه نخست جست‌وجوي گوگل انجام مي‌دهند. بر اساس برخی از برآوردها، بنگاه‌های تجاري ايراني برای نمایش آدرس سايتشان در صفحه اول گوگل ماهانه میلیون‌ها تومان به این شرکت آمریکایی پرداخت می‌کنند.

توجه كنيد كه برای شرکت‌های تجاری، به‌خصوص کسب‌وکارهای اینترنتی، قرار گرفتن در اولویت‌های جست‌وجو در گوگل حیاتی و لازم است. برای رسیدن به این هدف اما دو مسیر وجود دارد: مسیر اول چیزی است که در اصطلاح به آن بهینه‌سازی موتور جست‌وجو «سئو» گفته می‌شود كه از یک‌سو بسيار پرهزينه و زمانبر است و از سوی دیگر به علت محرمانه بودن الگوریتم‌های گوگل و تغییر مکرر آنها، نیازمند تداوم هزینه در این بخش است. روش دوم اما پرداخت مستقیم پول به گوگل براي نمايش سايت تبليغ‌دهنده در صفحه نخست جست‌وجوي گوگل است.

گوگل به شیوه‌ای کاسبکارانه عمل می‌کند و در ازای دریافت مستقیم مبلغ زیادی پول، سایت متقاضی را در اولویت صفحات قرار می‌‌دهد. این شیوه سودمحور، رقابتی منفی را به‌وجود آورده و برخی از متفکران را هم در سطح جهان به انتقاد واداشته است. این افراد معتقدند **شرکت‌هایی مانند گوگل و مایکروسافت بخشی از هوش عمومی را با دریافت پول خصوصی کرده و آن را به انحصار خود درآورده‌اند و از رانت آن سود می‌برند. هوش عمومی، دانش در تمامی اشکالش اعم از علم، دانش فنی و عملی را شامل می‌شود که گفته می‌شود صاحبان گوگل و مایکروسافت پولی بابت آن پرداخت نکرده‌اند، اما اکنون آن را به تملک خود درآورده‌اند.**

در هر صورت، اکنون بسیاری از شرکت‌های ایرانی که برای کسب‌وکار خود نیازمند قرار گرفتن در اولویت‌های موتورهای جست‌وجوگر گوگل هستند، باید برای این امکان ماهانه مبالغ هنگفتی به حساب این شرکت واریز کنند. هرچند صاحبان برخی از این شرکت‌ها، به‌خصوص با افزایش چندبرابری نرخ دلار، از نارضایتی خود درباره این رقابت منفی و پرهزينه صحبت می‌کنند، اما می‌گویند **ناگزیری این عمل هنگامی آغاز شد که ایران، فیلترینگ خود را بر آن لغو کرد. این فیلترینگ كه پيش از اين اجرا مي‌شد شامل سایت‌هایی می‌شد که از طریق پول در صفحات اول قرار گرفته بودند** و در کنار آدرس این ‌سایت‌ها دو حرف انگلیسی «ad» قرار گرفته که نشان مي‌داد آنها با روش تبلیغاتی که پیش از این اشاره شد اصطلاحا بالا آمده‌اند.

مدير يكي از شركت‌هايي كه چندصد ميليون صرف تبليغات سايت كسب‌وكار خود در گوگل كرده، مي‌گويد: هر چند ما از این وضعیت بسیار ناراضی هستیم، اما در صورت تمکین‌نكردن به آن، از رقابتی عقب می‌مانیم که دیگران به ما تحمیل کرده‌اند. وی معتقد است بهترین کاری که می‌شود برای جلوگیری از این زیان‌ها انجام داد این است که دولت دوباره به سیاست فیلترینگ ‌سایت‌هایی برگردد که صرفا با پرداخت پول به گوگل در صفحات نخست نتایج این موتور جست‌وجو نشان داده می‌شوند؛ نظري كه البته مخالفاني نيز دارد. اين مخالفان معتقدند فيلترينگ نبايد به‌عنوان اولين راه‌حل در برخورد با مشكلات نگريسته شود. (منبع: ایرنا)

میزان کارآمدی تبلیغات گوگلی

در خصوص تبليغات گوگل دو ديدگاه كاملا متفاوت وجود دارد. گروهي معتقدند كه به محض آنكه كاربران واژه ad را كنار لينك نمايش داده‌شده در گوگل ببينند، از باز كردن سايت صرف‌نظر مي‌كنند و همين تبليغاتي بودن نتيجه، عامل اصلي بي‌توجهي به آن مي‌شود. اين گروه همچنين ادعای دیگری را نیز مطرح می‌کنند مبنی بر اینکه هيچ بعيد نيست رقباي كسب‌وكاري كه روي گوگل تبليغ كرده براي آنكه در مدت‌زمان كوتاهي آدرس سايت رقيب را از صفحه اول پاك كنند، به كليك كردن روي آن تبلیغ اقدام ‌كنند و به اين ترتيب كل هزينه‌اي كه براي تبليغات گوگلي شده، دود هوا ‌شود. از سوی دیگر گران بودن تبليغات گوگلي از ديگر ايرادهاي واردشده به اين شيوه تبليغاتي است.

از طرف ديگر گروهي نيز نگاه مثبتي به تبليغات گوگلي داشته و معتقدند كه تبليغات گوگلي بسيار كارساز و هدفمند هستند. آنها معتقدند مردم روی تمامی سایت‌هایی که از تبلیغ در گوگل استفاده می‌کنند، کلیک می‌کنند. علاوه بر این، بسیاری از کاربران اینترنت تفاوت سایت‌های سئو‌شده با سایت‌های تبلیغ‌شده را نمی‌دانند لذا جای نگرانی نیست.

اين گروه همچنين با رد احتمال سوءاستفاده رقبا از تبليغات آنها با كليك‌هاي فيك، بر اين نظرند كه گوگل از مجموعه‌ای از دقیق‌ترین و پیچیده‌ترین فناوری‌های روز دنیا برای جلوگیری از کلیک‌های تقلبی استفاده می‌کند كه این فناوری‌ها فاکتورهای بسیار بیشتری را مورد بررسی قرار می‌دهند و تنها به آدرس IP و موقعیت جغرافیایی کاربران وابسته نیستند لذا در عمل امكان سوءاستفاده رقبا وجود ندارد.

موافقان تبليغ در گوگل در خصوص گران بودن تبليغات در گوگل نيز مي‌گويند: مطمئنا تبلیغ در گوگل نیز هزینه دارد اما نرخ بازگشت سرمایه آن با توجه به هدفمند بودن تبلیغات و امکان هدف قرار دادن مخاطبان اصلی، نسبت به سایر روش‌های تبلیغاتی بسیار بالاتر است.

واسطه‌های متعدد تبلیغات گوگلی و هزينه تبلیغ

در حال حاضر واسطه‌های ایرانی بسيار زيادي در حوزه تبليغات گوگلي فعاليت مي‌كنند و حتي برخي از آنها به‌قدري كار و بارشان سكه شده كه اعلام كرده‌اند حاضر به اعطای نمايندگي نیز هستند.

هزينه تبليغ در گوگل ادورز آن‌طور كه سايت‌هاي واسط ايراني اعلام مي‌كنند، به ازاي 600 تا 1500 کلیک حدود 860 هزار تومان تمام مي‌شود. همچنين در حجم‌هاي بالاتر، برخي از سايت‌ها بابت نمايش تبليغات در گوگل به‌ازاي هر 10.000 تا 25.000 کلیک بيش از 12 ميليون تومان طلب مي‌كنند.

از سوي ديگر گزارش‌هاي منتشره در خصوص رقم تبليغات در گوگل نشان می‌دهد که تنها در مورد برخي سایت‌های فروش بلیت و خدمات مسافرتي رقم‌هايی مانند 250 تا 300 ميليون تومان براي آنها كاملا طبيعي است.

نکته قابل توجه آنکه در بيشتر سایت‌های واسط تبلیغات گوگلی، نرخ‌های اعلام‌شده بر اساس دلار، درهم و لیر است و از آنجا که تبادلات ایشان عمدتا با نرخ ارزهای رایج انجام می‌شود، اطلاعی از دخل و خرج و نحوه پرداخت مالیات ایشان نیز در دست نیست که البته در نوع خود موضوع جداگانه‌ای محسوب می‌شود.

**اگرچه تاكنون هيچ رقم رسمي از حجم كلي تبليغات ايراني‌ها در گوگل اعلام نشده اما طبيعي است كه باتوجه به ميزان بالاي تبليغات فارسي در گوگل اين عدد بسيار بالا بوده و میزان خروج ارز از كشور به اين واسطه بي‌شك بسيار زياد است.**

در نهایت اینکه نبايد از نظر دور داشت كه چه آن‌طور كه طرفداران تبليغ در گوگل مي‌گويند اين تبليغات كارساز باشد و چه آن‌طور كه منتقدان معتقدند اين تبليغات پرخرج و كم‌فايده باشد، در هر صورت برنده نهايي تبليغ در گوگل و رقابت فرساینده شرکت‌های ایرانی با یکدیگر، اين شركت آمريكايي است و تبليغات در آن قاعدتا به خروج مقادیر قابل توجه ارز از کشور منجر می‌شود.

 

درج دیدگاه

بررسی بازی