همراه ما باشید
هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور

سیاست‌‌گذاری محافظه‌کارانه و دیرهنگام برای رمزارز‌ها

عباس پورخصالیان

سرانجام پس از سال‌ها تاخیر، روز هشتم بهمن 1397، اداره نظام‌های پرداخت معاونت فناوری‌های نوین بانک مرکزی ایران، پیش‌نویس سیاست‌های محافظه‌کارانه‌ای را درمورد رمزارز (Crypto-currency) با عنوان «الزامات و ضوابط حوزه رمزارزها» منتشر کرد تا پس از دریافت نظرات کارشناسان و صاحب‌نظران (ارسال به نشانی cryptocurrency@cbi.ir  تا یک ماه آینده) آنها را بررسی و سپس سیاست‌های بانک مرکزی را در این مورد طی سال 1398 نهایی و برای تصویب به شورای پول و اعتبار ارایه کند.

در نتیجه: آنچه فعالان حوزه رمزارز احتمالا در سال 1398 در دست خواهند داشت، تنها سیاست‌های مصوب در مورد رمزارز است و نه قانونی مصوب برای اجرا از سوی مجلس شورای اسلامی در این زمینه!

ویژگی‌های پیش‌نویس «الزامات و ضوابط فعالیت در حوزه رمزارزها»

1.این سند 13 صفحه‌ای، متاسفانه و طبق معمول به‌صورت pdf منتشر شده است.

2.**نخستین مانع برای کار روی این سند، همین قالب انتشار آن (به‌صورت pdf) است. روابط‌عمومی‌های دولتی هنوز یاد نگرفته‌اند سندی را که باید از سوی عموم کارشناسان و صاحب‌نظران، ویرایش و اظهارنظر شود، به‌صورت «ورد» منتشر کنند، تا به‌راحتی reusable باشد. **

3.سند مذکور با یک مقدمه، و تعریف چند اصطلاح شروع می‌شود و بعد به شش الزام در حوزه رمزارزها اشاره می‌کند: 1) الزامات در حوزه رمزارزهای «جهان‌روا»، 2) الزامات حوزه عرضه اولیه سکه، 3) الزامات حوزه رمزارز بانک مرکزی ایران، 4) الزامات حوزه رمزارز منطقه‌ای، 5) الزامات عمومی صرافی‌ها و 6) الزامات عمومی کیف پول رمزارزی. آخرین مطلب این سند نیز مربوط است به استخراج رمزارز (یا «رمزارز-کاوی»)

مقدمه

4.در مقدمه به نکات زیر اشاره شده است:

-بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تاکید دارد که گسترش استفاده از رمزارزها تاثیرات بالقوه‌ای بر سیاست‌های پولی و ارزی کشور خواهد داشت؛

- استفاده از رمزارزها، هم فرصت‌های جدید ایجاد می‌کند و هم تهدیدهایی را متوجه عموم مردم و سازمان‌های استفاده‌کننده از آن خواهد کرد.

-پس بانک مرکزی به‌منظور ممانعت از بروز صدمات، حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان و تسهیل کسب‌وکار در این حوزه، در نظر دارد: چارچوب اولیه مقررات مرتبط با رمزارزها را تدوین کند و آن را به تصویب شورای پول و اعتبار برساند.

وظایف بانک مرکزی در حوزه رمزارز

-بانک مرکزی، الزامات شش‌گانه مذکور را با توجه به شرایط کنونی کشور در حوزه پولی و بانکی تدوین می‌کند.

-همچنین با توجه به نو بودن فناوری رمزارزها، بانک مرکزی رصد مستمر این حوزه را در دستور کار قرار می‌دهد و با توجه به بازخورد دستورالعمل‌ها و تحولات موثر در این حوزه، در بازه‌های زمانی شش‌ماهه نسبت به بازنگری در مقررات و اطلا‌ع‌رسانی اقدام خواهد کرد.

- **با این وجود، ضروری به‌نظر می‌رسد که سایر نهادهای مرتبط نیز با توجه به دامنه وسیع تاثیر حوزه رمزارزها و ریسک‌های مربوطه، نسبت به صدور دستورالعمل و سیاست‌گذاری به‌خصوص در حوزه‌های قوانین حقوقی، قضایی و راهبری بازار سرمایه، اقدام کنند.**

-بانک مرکزی به عموم مردم یادآور می‌شود که در زمان خرید و فروش، نگهداری یا معامله رمزارزها، از تمامی مخاطرات، آگاهی کامل بیابند و به هشدارهای بانک مرکزی توجه کنند.

تعاریف

5.در بخش «تعاریف» نیز 11 اصطلاح تعریف شده‌اند، به شرح زیر: 

-**«رمزارز» [که هم به‌عنوان نوعی دارایی مالی و هم در شرایطی، به‌عنوان وسیله مبادله با کارکردی پولی تلقی می‌شود]**

-«رمزارز جهان‌روا» [قابل مبادله و بهره‌برداری بدون هیچ محدودیت جغرافیای خاص]

-«رمزارز جهان‌روای بی‌پشتوانه» [مانند بیت‌کوین یا اِتریوم که دارای قابلیت استخراج توسط عموم مردم هستند]

-«رمزارز جهان‌روای باپشتوانه» [مانند «ایکس‌آرپی» یا «تِثر»]

-**«رمزارز بانک مرکزي ایران» [موسوم به CBCC (central bank crypto-currency) با پشتوانه پول ملی (ریال)[**

-«رمزارز منطقه‌اي» [به پشتوانه یک دارایی مورد توافق در یک پیمان چندجانبه‌ پولی ميان چند کشور، با هدف تسهیل تبادلات تجاری‌شان]

-«عرضه اولیه سکه» (ICO) [‌بی‌پشتوانه یا باپشتوانه، صادره توسط شخصی حقیقی یا حقوقی در کشور با هدف تامین سرمایه]

-«توکِن»‌[ژتونی دیجیتالی معادل یک] ICO

-«کیف پول رمزارزي» [نرم‌افزار، سخت‌افزار یا برنامه کاربردی دارای وظیفه نگهداری و ذخیره رمزارز با استفاده برخط یا برون‌خط از آن]

-«صرافی رمزارزي» [کسب‌وکاری درخدمت تبدیل یک رمزارز به رمزارزی دیگر، به «ریال» یا به سایر ارزهای رایج در جهان و برعکس]

-استخراج [ (Mining)‌فرایند ایجاد رمزارزهای جهان‌روای بی‌پشتوانه].

الزامات حوزه رمزارزهاي جهان‌روا

6.در بخش «الزامات حوزه رمزارزهاي جهان‌روا» آمده است، با اشاره به نکات زیر:

-**صدور و انتشار رمزارزهای جهان‌روا در اختیار پدیدآورندگان آنها است و بانک مرکزی در زمینه پذیرش آنها نقش و مسوولیتی ندارد.

- ممنوعیت استفاده از رمزارزهای جهان‌روا در داخل کشور

-استفاده از رمزارزهای جهان‌روا به‌عنوان ابزار پرداخت در کشور ممنوع است.

-رمزارزهای جهان‌روا تنها در صرافی‌های مجاز قابل خرید و فروش و تبادل هستند.

-توسعه کیف پول رمزارزي برای رمزارزهای جهان‌روا با در نظر گرفتن مقررات بخش کیف پول رمزارزی، برای اشخاص حقیقی و حقوقی بلامانع است.

-در حال حاضر استخراج رمزارزهای جهان‌روا در کشور به‌عنوان یک صنعت درنظر گرفته‌شده و مقررات‌گذاری در این حوزه از حیطه وظایف و نظارت بانک مرکزی خارج است.**

الزامات حوزه عرضه اولیه سکه/توکن (ICO)

7.در بخش «الزامات حوزه عرضه اولیه سکه/توکن (ICO)» آمده است، با اشاره به نکات زیر:

-توسعه کیف پول رمزارزي برای نگهداری توکن‌ها با در‌نظر گرفتن مقررات بخش کیف پول، بلامانع است.

-از دیدگاه بانک مرکزی، توکن داراي پشتوانه، به چهار دسته: با پشتوانه ریال، با پشتوانه طلا و سایر فلزات گرانبها، با پشتوانه ارز (دلار، یورو و غیره) ‌و با پشتوانه سایر دارایی‌های مشهود یا غیرمشهود تقسیم می‌شود.

-**انتشار توکن با پشتوانه ریال تنها در کنترل و اختیار بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است. این توکن تنها در بانک‌های مجاز و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان ابزار پرداخت در کشور قابل استفاده است و قابلیت استخراج ندارد.**

- انتشار توکن با پشتوانه طلا و سایر فلزات گرانبها پس از اخذ مجوز بانک مرکزی و با ضمانت بانک‌های کشور مجاز است.

-توکن با پشتوانه طلا و فلزات گرانبها در بانک‌های مجاز یا صرافی‌های مجاز قابل تبادل است.

-**استفاده از توکن با پشتوانه طلا و فلزات گرانبها به‌عنوان ابزار پرداخت در کشور ممنوع است.**

-توکن با پشتوانه طلا و فلزات گرانبها قابلیت استخراج ندارد.

-انتشار توکن با پشتوانه ارز تنها در انحصار بانک‌های دارای مجوز بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است.

-**توکن با پشتوانه ارز در بانک‌های مجاز و صرافی‌های مجاز قابل تبادل است.

-استفاده از توکن با پشتوانه ارز به‌عنوان ابزار پرداخت در کشور ممنوع است.**

-توکن با پشتوانه ارز قابلیت استخراج ندارد.

-**حوزه عرضه اولیه توکن با پشتوانه سایر دارایی‌ها از حیطه نظارت و اختیارات بانک مرکزی خارج است و تابع قوانین بورس جمهوری اسلامی ایران خواهد بود. مقررات در این حوزه با محوریت سازمان بورس و اوراق بهادار و با همکاری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تدوین و ابلاغ خواهد شد.**

-توکن با پشتوانه سایر دارایی‌ها در بورس کالا و اوراق بهادار، قابل تبادل است.

-**استفاده از توکن با پشتوانه سایر دارایی‌ها به‌عنوان ابزار پرداخت در کشور ممنوع است.**

-توکن با پشتوانه سایر دارایی‌ها قابلیت استخراج ندارد.

-**عرضه اولیه توکن بی‌پشتوانه از حیطه وظایف بانک مرکزی خارج و تابع قوانین بورس جمهوری اسلامی ایران است.**

-توکن بی‌پشتوانه در بورس کالا و اوراق بهادار، قابل تبادل است.

-استفاده از توکن بی‌پشتوانه به‌عنوان ابزار پرداخت در کشور ممنوع است.

-مقررات‌گذاری در حوزه استخراج توکن‌های بی‌پشتوانه، از حیطه وظایف و نظارت بانک مرکزی خارج است.

الزامات حوزه رمزارز بانک مرکزي

8.در بخش «الزامات حوزه رمزارز بانک مرکزي» آمده است، با اشاره به نکات زیر:

-**انتشار رمزارز ملی تنها توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مجاز است.**

-رمزارز ملی تنها در بانک‌های مجاز و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران قابل تبادل است.

-رمزارز ملی می‌تواند به‌عنوان ابزار پرداخت در کشور مورد استفاده قرار گیرد.

-رمزارز ملی قابلیت استخراج ندارد.

الزامات حوزه رمزارز منطقه‌اي

9.در بخش «الزامات حوزه رمزارز منطقه‌اي» آمده است، با اشاره به نکات زیر:

-انتشار رمزارز منطقه‌ای تنها در انحصار بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.

-رمزارز منطقه‌ای، در بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، بانک‌های مجاز و و صرافی‌های مجاز قابل تبادل است.

-رمزارز منطقه‌ای می‌تواند به‌عنوان ابزار پرداخت در کشور مورد استفاده قرار گیرد.

-رمزارز منطقه‌ای قابلیت استخراج ندارد.

الزامات عمومی صرافی‌ها

10.در بخش «الزامات عمومی صرافی‌ها» آمده است، با اشاره به نکات زیر:

-هیچ‌گونه تضمینی از سوی بانک مرکزی در زمینه تایید اصالت رمزارزها وجود ندارد و بانک مرکزی برای مدیریت و ثبات قیمت آنها هیچ‌گونه مکانیزمی اعمال نمی‌کند.

-ریسک تمامی معاملات و خطرات ناشی از سرمایه‌گذاری در این حوزه تماما با خود سرمایه‌گذاران خواهد بود.

-صرافی‌های دارای مجوز از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، پس از احراز شرایطی که توسط بانک مرکزی اعلام می‌گردد، مجاز به ارایه خدمات صرافی رمزارزی می‌باشند.

-بانک مرکزی امکان اعطای مجوزهای جدید صرافی رمزارزی را (در زمان مقتضی) بررسی نموده و نتایج آن را به اطلاع عموم خواهند رساند.

-مسوولیت صحت عملکرد پلتفرم صرافی‌ها و تضمین ملاحظات امنیتی آن بر عهده مالکان صرافی خواهد بود و در صورت هرگونه نقض امنیتی پلتفرم، صرافی مذکور موظف به پرداخت خسارت به کاربران می‌باشد.

-فهرست رمزارزهای قابل مبادله در صرافی‌های رمزارزی، توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین و در بازه‌های سه‌ماهه به صرافی‌های رمزارزی ابلاغ خواهد شد.

-صرافی‌های رمزارزی ملزم به رعایت قوانین مبارزه با پولشویی و شناسایی مشتریان (KYC) خواهند بود.

-خرید و فروش رمزارز به‌صورت فردی تنها در صورت احراز کامل هویت و رد‌وبدل شدن اطلاعات هویتی و اسناد و اطلاعات مربوط به منشا منابع مالی یا رمزارز مجاز است.

-صرافی‌های رمزارزی موظف هستند تا کلیه اطلاعات مربوط به خریدوفروش، مشتریان و همچنین دلایل و منشا معاملات را ثبت و در صورت درخواست در اختیار بانک مرکزی قرار دهند.

-سقف تبدیل ریال به رمزارزها و بالعکس، در صرافی‌های مجاز تابع مقررات عمومی قوانین ارزی کشور خواهد بود.

الزامات عمومی کیف پول رمزارزي

11.در بخش «الزامات عمومی کیف پول رمزارزي» آمده است، با اشاره به نکات زیر:

-نگهداری رمزارزها توسط اشخاص حقیقی و حقوقی تابع مقررات عمومی قوانین ارزی است.

-مسوولیت انتخاب ابزارهای نگهداری رمزارزها و تامین امنیت آن با خود اشخاص است و بانک مرکزی هیچ ابزار یا کیف پول رمزارزی را توصیه یا تضمین نمی‌کند.

-کارکرد کیف پول رمزارزی تنها محدود به ذخیره و انتقال رمزارز خواهد بود و تعبیه راهکارهای خرید کالا یا خدمات و ارایه خدمات ارزش افزوده در داخل کشور با استفاده از رمزارزها در کیف پول‌های رمزارزی ممنوع است.

استخراج رمزارز

12.در پایان، در بخش استخراج  (Mining)آمده است:

-با توجه به رصد انجام‌شده در حوزه استخراج رمزارزها و تاثیرات فعلی آن در نظام پولی و بانکی کشور، در حال حاضر استخراج رمزارزها در کشور به‌عنوان یک صنعت درنظر گرفته‌ شده است، لذا مقررات‌گذاری در این حوزه از حیطه وظایف و نظارت بانک مرکزی خارج است.

درج دیدگاه

عصــر بــازی