الگوی سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات در حال تکرار است

توافق برای توقف سامانه حقوق مدیران

سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات پس از مدت‌ها تعویق سرانجام دوم خردادماه سال 96 اجرایی شد، اما سامانه‌ای که نیاز به وارد شدن تمام دستگاه‌ها و نهادهای دولتی و قوای دیگر داشت، با متصل نشدن بسیاری از نهادها و دستگاه‌ها به آن، به سامانه‌ای ناموفق تبدیل شد.

اکنون به نظر می‌رسد الگوی در نظر گرفته‌شده برای سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات، در خصوص سامانه ثبت حقوق و مزایا نیز در پی گرفته شده است. البته ماجرای راه‌اندازی این سامانه به افشای فیش حقوق‌های نجومی برخی مدیران و مسوولان باز می‌گردد و از آن زمان این سامانه با نام سامانه حقوق مدیران نیز در میان مردم شناخته می‌شود.

اما ظاهرا مانند خیلی از سامانه‌های دیگر خبری از خروجی قابل مشاهده و استناد از این سامانه نیست و دستگاه‌های مسوول مشغول متهم کردن یکدیگر شده‌اند و در نتیجه اتفاق قابل پیش‌بینی، مسکوت ماندن و قربانی شدن سامانه حقوق مدیران در میان این پاسکاری‌ها و جدال‌های بی‌حاصل است.

این شیوه عمل باعث شده که احمد توکلی، نماینده سابق مجلس و دبیرکل سازمان دیده‌بان و شفافیت مدعی شود: سه قوه با تبانی نانوشته با یکدیگر موضوع برخورد با حقوق‌های نجومی را بر زمین گذاشتند.

در این گزارش به بررسی سیر اتفاقات به‌وقوع پیوسته در خصوص سامانه حقوق مدیران و تعویق چندباره برای راه‌اندازی و ثبت اطلاعات حقوقی مدیران در آن می‌پردازیم.

اولین تعویق در ایجاد سامانه حقوق مدیران

26 اردیبهشت‌ماه امسال رییس سازمان بازرسی کل کشور از اهتمام سازمان بازرسی برای بررسی تمامی حقوق‌های دولتی خبر داد.

ناصر سراج در‌خصوص نظارت سازمان بازرسی بر حقوق‌های دولتی گفت: قرار بود سامانه‌ای برای بررسی حقوق‌های دولتی تشکیل شود تا سازمان بازرسی بتواند به کار نظارت خود با دقت بیشتری ادامه دهد. وظیفه تشکیل این سامانه بر عهده دولت است و قرار بود دولت این سامانه را تشکیل دهد که تاکنون اقدامی انجام نداده است.

رییس سازمان بازرسی کل کشور تصریح کرد: به آقای نوبخت هم این مساله بیان شده است. ایشان در پاسخ اعلام کرد که پیگیر هستیم و این سامانه را تشکیل می‌دهیم، اما تاکنون این مهم رخ نداده است.

سراج افزود: طبق قانون قرار است اطلاعات حقوق‌ها از سال ۸۸ به بعد در سامانه ثبت شود تا بر اساس آن، سازمان بازرسی کل کشور و دیوان محاسبات، حقوق‌ها را بررسی و در خصوص شناسایی تخلفات اقدام کند.

در همین مقطع رییس سازمان اداری و استخدامی کشور درباره راه‌اندازی مدعی شد: سامانه حقوق مدیران تهیه و ابلاغ شده است و حقوق فروردین و اردیبهشت مدیران در این سامانه وارد می‌شود.

پیگیری عضو مجمع تشخیص

در سوم تیر‌ماه با اجرایی‌نشدن سامانه حقوق مدیران، این بار نوبت احمد توکلی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام بود که قول پیگیری اجرایی‌شدن این سامانه را بدهد.

توکلی در مورد سامانه اعلام حقوق مدیران و مسوولان همچنین خاطرنشان کرد: در این مورد با آقای انصاری، معاون رییس‌جمهور مذاکره کردیم  و قرار شد تا آخر اردیبهشت عملیاتی شود، اما متاسفانه خرداد هم تمام شد و کاری نکردند و پیگیر آن هستیم و رها  نخواهیم کرد.

نامه به رییس‌جمهور برای راه‌اندازی سامانه

با اجرایی‌نشدن سامانه حقوق مدیران در چهارم تیر‌ماه امسال، رییس کمیسیون تلفیق برنامه ششم مجلس در نامه‌ای به رییس‌جمهور خواستار اجرای قانون برنامه ششم توسعه کشور در زمینه برقراری عدالت در نظام پرداخت، متناسب‌سازی دریافت‌ها و راه‌اندازی سامانه ثبت حقوق و مزایا شد که البته باز هم نتیجه مشخصی در پی نداشت.

تعویق دوباره و عدم دسترسی مردمی ‌به سامانه

26 تیر‌ماه 1397، در‌حالی‌که انتظار می‌رفت سامانه حقوق مدیران بالاخره اجرایی شود، رییس سازمان استخدامی با بیان اینکه برخی دستگاه‌های دولتی و هیچ‌یک از قوای دیگر و مشمولان قانون اطلاعات حقوق و مزایای کارکنان خود را در سامانه ثبت حقوق و مزایا بارگذاری نکردند، گفت: دسترسی به سامانه‌ ما برای دستگاه‌های نظارتی است که می‌خواهند اطلاعات کل سیستم را داشته باشند و تمامی دستگاه‌ها موظفند امکان دسترسی برای عموم مردم را در سامانه خودشان فراهم کنند.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شد که  اراده مجلس و کمیسیون تلفیق برنامه ششم و خواست عمومی این بود که سامانه‌ای تشکیل و در آن میزان حقوق و دریافتی مسوولان و مدیران کاملا مشخص شود، یعنی برای همه مردم مشخص باشد که هرکسی چه میزان حقوق دریافت می‌کند؛ موضوعی که چهره‌های شناخته‌شده‌ای مانند احمد توکلی نیز بر آن تاکید داشتند.

جالب آنکه بنا به گفته رییس سازمان استخدامی در این مقطع هیچ‌یک از دستگاه‌های خارج از قوه مجریه اطلاعاتی را در سامانه بارگذاری نکردند و حتی تعدادی از دستگاه‌های قوه مجریه هم اطلاعات را در سیستم سامانه حقوق و مزایا بارگذاری نکردند.

هشدار به نقص دستورالعمل سامانه ثبت حقوق و مزایا

23 مرداد‌ماه امسال، احمد توکلی با ارسال نامه‌ای به رییس سازمان امور اداری و استخدامی کشور دستورالعمل سامانه ثبت حقوق و مزایای مسوولان موضوع ماده قانون برنامه ششم توسعه ۲۹ را ناقص دانست و گفت: متاسفانه دولت باوجود ادعای شفافیت و شعارهایی که در این راستا می‌دهد، برخلاف حکم صریح قانون‌گذار در سال اول برنامه این تکلیف قانونی را انجام نداد.

رییس هیات‌مدیره دیده‌بان شفافیت و عدالت در نامه خود خطاب به جمشید انصاری، معاون رییس‌جمهور، تعیین سطح کردن برای دسترسی دستگاه‌های نظارتی و عموم به اطلاعات حقوق و مزایای مقامات و مسوولان را خلاف حکم صریح قانون‌گذار شمرد.

با وجود این نامه اعتراضی اما باز هم خبری از اجرای عملی و بارگذاری اطلاعات در سامانه حقوق مدیران و نیز دسترسی عمومی برای آن نشد.

تذکر نمایندگان به لاریجانی

در پی بی‌توجهی به عملیاتی‌شدن سامانه حقوق مدیران، شنبه سوم شهریور ۱۳۹۷، نماینده نجف‌آباد در مجلس از تذکر نمایندگان به معاون رییس‌جمهور در امور استخدامی کشوری درباره سامانه حقوق و دستمزد خبر داد.

ابوالفضل ابوترابی، عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه برخی از دستگاه‌ها از این تکلیف قانونی که مجلس بر دوش دولت گذاشته استنکاف می‌کنند، ادامه داد: مجلس و قوه ‌قضاییه به‌رغم بخشنامه دولت تاکنون برای راه‌اندازی این سامانه همکاری‌های لازم را نداشتند.

نماینده مردم نجف‌آباد در مجلس با بیان اینکه اخیرا جمعی از نمایندگان به معاون رییس‌جمهور در امور استخدامی در همین زمینه تذکری دادند، افزود: تذکری نیز به رییس مجلس داده شده  تا در مسیر راه‌اندازی سامانه حقوق دستمزد همکاری‌های لازم با دولت صورت گیرد.

عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس تصریح کرد: علاوه بر مجلس و قوه ‌قضاییه اکثریت دستگاه‌های دولتی نیز در راه‌اندازی سامانه حقوق دستمزد کوتاهی کردند.

وعده انتشار اطلاعات حقوق مدیران تا پایان تابستان

چهارم شهریور‌ماه امسال برخلاف صحبت‌های قبلی مطرح‌شده در خصوص عدم دسترسی مردم به سامانه حقوق و دستمزد، رییس سازمان اداری و استخدامی وعده داد زمانی که امنیت کامل سامانه ثبت حقوق و مزایا تایید شود، دسترسی به این سامانه برای عموم مردم و دستگاه‌های نظارتی فراهم می‌شود.

وی با اشاره به اینکه اواخر فروردین‌ماه طراحی این سامانه به پایان رسیده و ۱۸ اردیبهشت به دستگاه‌ها ابلاغ شده است، گفت: از این تاریخ به بعد می‌بایست تمامی دستگاه‌ها این سامانه را مستقر و همه پرداخت‌‌های خود را درون آن وارد و بارگذاری می‌کردند.

معاون رییس‌جمهور با بیان اینکه ورود اطلاعات پرداخت به عهده ذی‌حسابان است، افزود: سازمان ما فقط طراحی، استقرار و تحویل این سامانه به دستگاه‌ها را بر عهده دارد و در قانون هم آمده که باید تمام پرداخت‌ها اعم از نقدی و غیر‌نقدی در ابتدا به صورت یک فیش در سامانه درج و بعد انجام شود، حال آنکه دستگاه‌های اجرایی باید برای تاخیر در آموزش‌های خود به مسولان ذی‌ربط توضیحاتی داشته باشند.

وی درباره بارگذاری کامل این سامانه نیز مدعی شد: طبق برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده در مورد دستگاه‌های دولتی بارگذاری این سامانه تا پایان تابستان انجام می‌شود، ولی در مورد دستگاه‌های خارج از دولت اطلاعات هنوز در سامانه بارگذاری نشده است.

صدور دستور ثبت حقوق نمایندگان در سامانه

دوم آبان‌ماه 1397، رییس مجلس شورای اسلامی سرانجام پس از یک انتظار طولانی اعلام کرد: دستور بارگذاری حقوق نمایندگان مجلس در سامانه رسمی صادر شده است.

ماجرا از این قرار بود که حسینعلی حاجی دلیگانی، نماینده مجلس با استناد به بند ۱۱ ماده ۲۲‌ آیین‌نامه‌ داخلی مجلس شورای اسلامی در خصوص حفظ شان مجلس، اظهار کرد: هفته‌ گذشته معاون سازمان امور استخدامی کشور در یک برنامه تلویزیونی در خصوص تاخیر اجرای  ماده ‌۲۹‌ قانون برنامه ششم که بیان‌ می‌کند دولت موظف است در سال اول برنامه سامانه‌ای را ایجاد کند و حقوق مدیران و مقامات در آن درج شود، گفت‌ که همه این موضوع تقصیر مجلس شورای اسلامی است. هنگامی که از وی دلیل را جویا شدند، پاسخ داد که خود مجلس شورای اسلامی این قانون را تصویب کرده است و حاضر به بارگذاری اطلاعات مربوط به حقوق نمایندگان نیست.

نماینده مردم شاهین‌شهر ادامه‌ داد: پس از این موضوع انبوه پیامک‌ها ارسال شد و در آن پیامک‌ها مطرح می‌شد که چرا خود مجلس شورای اسلامی موضوعی را مصوب می‌کند ولی اجرا نمی‌کند؟ مسوولیت این بی‌حثیتی که ایجاد کردند بر عهده کیست؟ شما و هیات‌رییسه مسوول حفظ شان مجلس شورای اسلامی هستید. در این خصوص توضیح دهید. چرا در این خصوص شفاف‌سازی نمی‌شود؟ چه کسی می‌خواهد دامن مجلس شورای اسلامی را از این اتهامات پاک کند؟

علی لاریجانی در پاسخ به این تذکر حاجی دلیگانی اظهار کرد: این موضوع را خلاف گفته‌اند. مدت‌ها پیش در هیات‌رییسه اجرای قانون را مصوب کردیم و گفتیم این اطلاعات بارگذاری شود و حقوق نمایندگان را هم مانند بقیه در سایت مخصوص بگذارند. دستور بارگذاری حقوق نمایندگان مجلس در سامانه رسمی صادر شده است.

تداوم رویه ثبت نشدن اطلاعات

با وجود اینکه رییس مجلس دوم آبان‌ماه اعلام کرد که مدت‌ها پیش دستور قرار داده شدن حقوق مدیران در سامانه داده شده اما درست 20 روز بعد یعنی 22 آبان‌ماه معاون رییس‌جمهور با بیان اینکه هنوز اطلاعات کارکنان قوای مقننه و قضاییه در سامانه ثبت حقوق و دستمزد بارگذاری نشده است، گفت: امیدواریم تمام دستگاه‌های اجرایی اطلاعات خود را وارد سامانه کنند.

معاون رییس‌جمهور در این مقطع نیز بار دیگر تاکید کرد: تاکنون تمامی اطلاعات ثبت‌شده در سامانه حقوق و مزایای مربوط به دستگاه‌های اجرایی درون قوه مجریه بوده است.

انصاری گفت: با توجه به دستور صادره از سوی رییس مجلس شورای اسلامی در خصوص ثبت و بارگذاری پرداخت‌های مجلس شورای اسلامی و نیز پیگیری سازمان بازرسی کل کشور برای ثبت و بارگذاری اطلاعات مربوط به قوه قضاییه، امیدواریم سریعا سایر قوا و دستگاه‌های اجرایی هم اطلاعات خود را وارد کنند تا امکان دسترسی مردم به اطلاعات پرداخت‌های مدیران سریع‌تر فراهم شود.

توافق برای توقف؟

29 دی‌ماه 97 در پی تداوم بی‌توجهی به ثبت اطلاعات در سامانه حقوق مدیران، احمد توکلی ضمن سخنانی تند مدعی شد: سه قوه با تبانی نانوشته با یکدیگر موضوع برخورد با حقوق‌های نجومی را بر زمین گذاشتند.

وی با اشاره به اینکه اکنون دو قوه اطلاعات نمی‌دهند، گفت: آیین‌نامه‌ای در سازمان امور استخدامی نوشته شد که این آیین‌نامه کاملا قانون را عوض کرده بود. بعد گفتند باید اجرای آزمایشی شود، اینها همه نشان می‌دهد که میلی برای اجرای قانون وجود ندارد.

توکلی ادامه داد: قانون می‌گوید که همه دریافتی‌ها اول باید در سامانه گذاشته شود، بعد دریافت کنند و ما هم چون جلوگیری از اجرای قانون جرم است، تصمیم گرفتیم از آقای انصاری شکایت کنیم تا امر به معروف و نهی از منکر هم کرده باشیم.

باوجود این انتقادهای تند و تهدید به شکایت اما باز هم اطلاعات حقوقی مدیران در سامانه مذکور وارد نشد تا بار دیگر شاهد جدل‌های مرسوم و بدون خروجی روشن میان دولت و مجلس در خصوص این سامانه باشیم.

الزام دوباره برای ثبت اطلاعات از سال 98

در آخرین اظهارنظرها و پیگیری‌ها در خصوص سرنوشت سامانه حقوق مدیران، سوم بهمن امسال، رییس مجلس شورای اسلامی در ادامه تاکیدات سابق خود، از اعضای کمیسیون تلفیق خواست در قانون بودجه سال ۹۸ دولت را ملزم به درج حقوق مدیران در سامانه حقوق و دستمزد کنند.

وی افزود: دریافتی‌ها و حقوق مدیران باید طبق قانون برنامه ششم روی سایت بیاید. شرکت‌های دولتی هم بر اساس این قانون باید حقوق مدیران را روی سامانه قرار دهند.

لاریجانی این را هم گفت که دولت این سایت را راه‌اندازی کرده اما هنوز کامل نشده است. اجرای این قانون آرامش ایجاد می‌کند. دولت را در بودجه سال ۹۸ ملزم کنید که این الزام را کامل کند.

لاریجانی در این مقطع هیچ اشاره‌ای به چرایی وارد نشدن اطلاعات حقوق نمایندگان مجلس در سامانه حقوق مدیران نداشت.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

با وجود الزام قانونی و تاکید چندباره متولیان و البته شعار مسوولان و نهادهای مختلف مبنی بر افزایش شفافیت، هنوز دستگاه‌های متعددی همچون صداوسیما و دیوان محاسبات و غیره وجود دارند که وارد سامانه ثبت حقوق مدیران نشده‌اند.

نگاهی به روند کشمکش‌ها بر سر ایجاد و ثبت اطلاعات در این سامانه گویای آن است که دولت و مجلس از ثبت اطلاعات خود اجتناب کرده و با انداختن توپ در زمین دیگری انتقادها را متوجه طرف مقابل کنند. از سوی دیگر براساس گفته معاون رییس‌جمهور، قوه قضاییه و ستاد فرمان امام نیز همچنان اطلاعات حقوق مدیران خود را در سامانه حقوق مدیران ثبت نکرده‌اند. مسوولان قوه قضاییه نیز واکنشی به این موضوع نداشته‌اند.

فراموش نکنیم که صرف ایجاد سامانه، پورتال و سایت باعث ایجاد شفافیت نمی‌شود و این ثبت اطلاعات دقیق و صحیح است که شفافیت و پاسخگویی را در پی خواهد داشت. لذا اگر واقعا اراده‌ای برای برخورد با فساد، حقوق‌های نجومی و ایجاد شفافیت در پرداخت‌ها وجود داشته باشد، بدون شک ثبت سریع اطلاعات در سامانه حقوق مدیران می‌بایست در دستور کار قرار گیرد، وگرنه راه‌اندازی یک سایت که نام سامانه را یدک می‌کشد و اطلاعاتی در آن بارگذاری نمی‌شود، کاری از پیش نخواهد برد.