هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
هفته نامه عصر ارتباط - اولین و پر تیراژترین هفته نامه iCT کشور

نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در رشد اقتصادی

يحيي پزشکي

yahya.pezeshki@gmail.com

سودابه دباغ رضائی

srezaee@gmail.com

بخش دوم

در این مقاله با ارایه شواهد و قرائن موجود در جهان و با استناد به آمار و ارقام در سال‌های اخیر سعی می‌شود تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات(TCI)  در رشد اقتصادی نشان داده شود. برای این منظور از دو تحقیق ارزشمند که یکی توسط گیانگ و همکاران در بانک جهانی و دیگری توسط خوانگ در دانشگاه هاروارد انجام شده کمک بسیاری گرفته‌ ‌شده است. در این مقاله ابعاد مختلف تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر رشد اقتصادی ارایه شده و سعی می‌شود چگونگی این تاثیرات و روند آتی آنها ذکر شوند.

مطالعه «وو مین خوانگ» در دانشگاه هاروارد: مطالعه ارزشمندی توسط وو مین خوانگ در دانشکده ‌علوم اقتصاد دانشگاه هاروارد آمریکا در سال 2004 در مورد فناوری اطلاعات و ارتباطات و رشد اقتصاد جهانی صورت گرفته ‌است. 

نتایج این مطالعه در چهار گروه عمده زیر طبقه‌بندی می‌شوند که به ترتیب توضیح داده خواهند شد:

-  مراجع رشد اقتصادی و کمکِ فناوری اطلاعات و ارتباطات؛

-  عوامل تعیین‌کننده در کمک كردن فناوری اطلاعات و ارتباطات به رشد اقتصادی؛

-  تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر رشد اقتصادی.

1-  مراجع رشد اقتصادی و کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات: این گروه از نتایج تصویر جامعی از مراجع خروجی و رشد بهره‌وری نیروی انسانی، شامل کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات و سه بخش عمده آن (سخت‌افزار، نرم‌افزار، تجهیزات مخابراتی) برای 50 اقتصاد در دو دوره 1990-1995 و 1995-2000 فراهم می‌کند. نتایج زیر به‌صورت خلاصه از این بخش ارایه می‌شوند:

الف‌- داستان جهانی: فناوری اطلاعات و ارتباطات واقعا یک داستان جهانی است که نه‌تنها تعداد معدودی کشور توسعه‌یافته بلکه در برخی کشورهای درحال توسعه نیز برجسته و مورد توجه است. کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات به رشد اقتصادی مثبت بوده و در همه 50 کشور مورد بررسی در دهه 1990، افزایش یافته است. دامنه کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات به رشد اقتصادی بر حسب درصد 39/4 در محدوده زمانی 1990-1995 و 64/6 در محدوده سال‌های 1995-2000 برای رشد بهره‌وری نیروی انسانی بوده‌است. علاوه ‌بر این، برخی از کشورهای در‌حال توسعه منافع قابل‌ توجهی از انقلاب فناوری اطلاعات و ارتباطات در جهت رشد به‌دست آوردند، درحالی‌که منابع برای برخی کشورهای توسعه‌یافته متوسط بود. کشورهای در حال توسعه‌ به نام‌های سنگاپور، هنگ‌کنگ، مالزی، کره، چین، تایوان، و ویتنام درآسیا، کلمبیا، شیلی، و برزیل در آمریکای لاتین، چک، مجارستان، اسلواکی، و لهستان در اروپای شرقی، و آفریقای جنوبی در آفریقا از کشورهای توسعه‌یافته‌ای چون ایتالیا، استرالیا، یونان، و اسپانیا در زمینه کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات به رشد پیشی گرفتند.

ب‌- موج: از لحاظ میزان کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات به رشد از دوره 1990-1995 به دوره 1995-2000 در بیشتر کشورها شاهد موج عظیمی بودیم؛ اگرچه واریانس آن بیشتر شد. کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات به رشد خروجی در 32 کشور از این 50 کشور حداقل دو برابر شده و تنها در یک کشور (اندونزی) از این 50 کشور کاهش داشته ‌است. این موج به‌طور متوسط برای جهان و کشورهای گروه 7 مقدار 1/2 برابر، برای کشورهای غیر گروه 7، 4/2 برابر، برای کشورهای آسیایی درحال توسعه 2، برای آمریکای لاتین 2/2 و برای اروپای شرقی 1/2 بوده ‌است. مطلب جالب‌تر اینکه، توزیع کشورها بر اساس میزان کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات به رشدشان به‌طور واضح از مقدار 17 درصد در دوره 1990-1995 به 37 درصد در دورة 1995-2000 منتقل شده ‌است. علاوه بر این، واریانس توزیع به‌طور مداوم طی این دو دوره بیشتر شده ‌است. نتایج مشابهی درباره کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات به رشد میانگین بهره‌وری نیروی انسانی(ALP) مشاهده می‌شود. این مشاهدات نشان می‌دهند درحالی‌که بیشتر کشورها از یک موج در کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات به رشد میانگین بهره‌وری نیروی انسانی بهره‌ می‌برند، ولی واریانس زیادی میان این 50 کشور مشاهده می‌شود. به‌علاوه، سخت‌افزار رایانه مهم‌ترین نیروی محرک برای بیشتر کشورها و برای همه گروه‌ها به‌جز اروپای شرقی در این موج بوده ‌است.

ج‌- ساختار کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات: ساختار کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات میان کشورهای توسعه‌یافته و درحال توسعه به‌طور قابل توجهی فرق می‌کند. برای گروه‌های توسعه‌یافته (‌گروه 7 و غیرگروه 7)، سهم متوسط نرم‌افزار در حدود 23 تا 26 درصد در دوره 1995-2000 بود، در حالی که این ارقام برای گروه‌های درحال توسعه 10-15 درصد بود؛ در همین دوره، سهم تجهیزات مخابراتی 37 درصد برای کشورهای آسیایی درحال توسعه، 40 درصد برای آمریکای لاتین بود، درحالی‌که برای کشورهای گروه 7 مقدار 20 درصد و برای کشورهای توسعه‌یافته غیرگروه 7 مقدار 22 درصد را داریم. به‌علاوه، در بیشتر کشورها و در همه گروه‌ها به‌جز اروپای شرقی در‌حالی‌که سهم سخت‌افزار رایانه افزایش یافت، سهم مخابرات با کاهش مواجه بود.

د‌- پویایی: این تصویر جهانی از کشورهایی که از منافع فناوری اطلاعات و ارتباطات برای رشد در دو دوره مذکور بهره‌مند شده‌اند نکته جالبی را درباره پویایی و ایستایی کشورهای مورد مطالعه نشان می‌دهد. درحالی‌که چندین کشور به‌صورت پایدار در بالا و پایین فهرست کشورهای رتبه‌بندی شده بر اساس بزرگی کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات به رشدشان قرار دارند، تعداد قابل ملاحظه‌ای از کشورها نیز هستند که به‌شدت در این فهرست طی دو دوره مذکور بالا و پایین رفته‌اند. در طرف ایستا (استاتیک)، ایالات متحده، سنگاپور، کانادا، استرالیا، نیوزیلند، هلند، هنگ‌کنگ، و اسراییل در هر دو دوره در میان 10 کشور برتر این فهرست بودند. در مقابل، هفت کشور، اندونزی، رومانی، روسیه، هند، آرژانتین، مصر، و یونان طی این دو دوره در میان 10 کشور انتهایی فهرست مذکور قرار داشتند. در طرف پویا، 23 کشور از دوره اول به دوره دوم به‌طور میانگین شش رتبه در فهرست فوق صعود کردند، درحالی‌که 22 کشور نیز با میانگین شش پله در فهرست مذکور تنزل رتبه داشتند. در میان کشورهای پویا در این فهرست 10 کشور که دارای بیشترین صعود و 10 کشور که دارای بیشترین نزول هستند، در جدول شماره یک می‌آیند:

2-  عوامل تعیین‌کننده در کمک كردن فناوری اطلاعات و ارتباطات: گروه دوم از نتایج، معطوف به عوامل تعیین‌کننده کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات به رشد خروجی می‌شود. نتایج نشان می‌دهند که سطح درآمد، آموزش، کیفیت نهادی، یکپارچگی (ادغام در اقتصادی جهانی)، و میزان تسلط به زبان انگلیسی فاکتورهای مهم و تعیین‌کننده واریانس موجود در میزان کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات به رشد خروجی در کشورها طی دهه 90 بوده‌اند. علاوه بر این، تاثیر کیفیت نهادی، یکپارچگی، و تسلط به زبان انگلیسی در نیمه دوم دهه 90 به‌طور قابل توجهی زیاد شده ‌است.

3-  تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر رشد اقتصادی: گروه سوم از نتایج شامل ارزیابی تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر خروجی و رشد بهره‌وری نیروی انسانی است. یافته‌های مهم به قرار زیر هستند:

الف‌- سهم کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات در رشد خروجی: سهم کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات در رشد خروجی کلی از میانگین 4/6 درصد در دوره 1990-1995 به 8/11 درصد در دوره 1995-2000 افزایش یافته و تقریبا دو برابر شده ‌است. علاوه ‌بر این، کشورها با بیشترین سهم در کمک فناوری اطلاعات و ارتباطات در رشد خروجی شامل ایالات متحده و کانادا (با سهمی بیشتر از 15 درصد در هر دو دوره) و ژاپن، نیوزیلند، آلمان، بریتانیا، هلند، استرالیا، فرانسه، و بلژیک (با سهمی بیشتر از 10 درصد در هر دو دوره) هستند.

ب‌- اثر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر رشد خروجی: سرمایه فناوری اطلاعات و ارتباطات تاثیر علی و معلولی روشنی بر رشد اقتصادی دارد. به‌طور واضح‌تر، 10 درصد افزایش در سهم سرمایه فناوری اطلاعات و ارتباطات، به‌طور میانگین باعث افزایش4/0 درصدی رشد خروجی می‌شود.

ج‌- اثر فناوری اطلاعات و ارتباطات روی کیفیت رشد: فناوری اطلاعات و ارتباطات در مقایسه با سرمایه‌ متداول و سنتی در رشد و شکوفایی خروجی و بهره‌وری تاثیر بیشتری دارد. افزایش سرمایه‌ سرانه فناوری اطلاعات و ارتباطات به یک اقتصاد اجازه می‌دهد تا از نرخ رشد بالاتری به‌ازای سطح مشخصی از رشد در ورودی سرمایه و نیروی کار بهره‌مند شود. به‌عبارت دیگر، سرمایه فناوری اطلاعات و ارتباطات بازگشت بیشتری دارد.

د‌- اثر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر رشد بهره‌وری تمامی عوامل: درحالی‌که فناوری اطلاعات و ارتباطات همبستگی قوی با رشد خروجی دارد، همبستگی آن با بهره‌وری تمامی عوامل به لحاظ آماری برای کل مجموعه 50 کشور قابل توجه نیست. به هرحال، همبستگی میان فناوری اطلاعات و ارتباطات و بهره‌وری تمامی عوامل برای گروه 7 و سایر گروه‌ها شواهد اولیه‌ای را فراهم می‌آورد که نشان‌دهنده تاثیر قابل توجه فناوری اطلاعات و ارتباطات بر رشد بهره‌وری تمامی عوامل در برخی اقتصادهای مشخص هستند. این نتایج بیانگر این مطلب است که فناوری اطلاعات و ارتباطات ممکن است تاثیر مثبت قابل توجهی بر رشد بهره‌وری تمامی عوامل از طریق آثار سرریز آن برای اقتصادهایی با اندازه بزرگ و سطح بالایی از تجمع سرمایه سرانه فناوری اطلاعات و ارتباطات داشته ‌باشد مانند کشورهای گروه 7.

ادامه دارد

درج دیدگاه

بررسی بازی