هفته نامه عصر ارتباط
اولیـن و پرتیـراژتـرین هفتـه نـامه ICT کشـور
هفته نامه عصر ارتباط - اولین و پر تیراژترین هفته نامه iCT کشور

نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در مدیریت بحران

علی رمضانی

بخش سوم
بحران حادثه‌ای است که به طور طبیعی و یا توسط بشر به طور ناگهانی و یا به صورت فزاینده به وجود می‌آید و مدیریت بحران به مجموعه اقدام‌هایی اطلاق می‌شود که قبل از وقوع، در حین وقوع و بعد از وقوع سانحه، جهت کاهش هر چه بیشتر آثار و عوارض بحران انجام می‌گیرد. بحران مرحله‌ای ‌است که در آن عدم اطمینان درباره برآورد وضعیت و راهکارهای مهم آن افزایش و کنترل واقعه و تاثیر آن کاهش می‌یابد. مدیریت بحران، چرخه‌ای در زمان است و هدف، نجات جان و مال است و از آنجا که هدف آماده شدن برای بحران بعدی است، برای کنترل بحران و رفع آن نیاز به آمادگی از پیش و الگوی از پیش تعیین شده برای یکپارچگی و گردش اطلاعات، سازماندهی، تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی و هماهنگی است. نبود این الگو مشکلات پیچیده‌ای را در حین بحران ایجاد می‌کند؛ مثلاً یکی از عمده‌ترین شرایط پس از سانحه کمبود اطلاعات و عدم اطمینان از صحت آَنهاست. تلاش برای برقراری آمادگی بهتر و پیشگیری از حوادث، از اولویت‌های کارگزاران کمک‌رسانی و مجریان آن است. به همین دلیل، نیاز به اطلاعاتی کامل و بازبینی شده درباره حوادث و تاثیرات انسانی و اقتصادی آن احساس می‌شود. برنامه‌ریزان، سیاست‌گذاران و کارگزارانی که در امور مربوط به کمک‌رسانی درگیر هستند، نیاز مبرم به اطلاعات درست و سریع و در عین حال حتی المقدور یکپارچه دارند. در جریان یک بحران، واکنش موثر متضمن تهیه نقشه مربوط به حادثه، برپا کردن مقدمات، ایجاد و توسعه طرح‌های عملیاتی و اجرای برنامه‌ای به منظور محافظت از جان و مال و محیط است. ما نمی‌توانیم بلایای طبیعی را ریشه‌کن کنیم، ولی می‌توانیم ضررها را از طریق آگاهی به‌جا و به‌موقع از بلایای محتمل و اثرات آن و با توسعه یک سیستم هشدار دهنده مناسب و آماده‌ساز در مقابل بلایا با استفاده از تکنولوژی جغرافیایی، کاهش دهیم. سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) می‌تواند بخش مهمی از چاره‌سازی برای مسایل مربوط به مدیریت حوادث باشد. اطلاعات یکپارچه، درست و به‌موقع، مهم‌ترین بخش از هر برنامه مدیریتی مهم و اضطراری موفق است. سیستم اطلاعات جغرافیایی این نوع اطلاعات را فراهم می‌کند. سیستم اطلاعات جغرافیایی می‌تواند نقش سازنده و مفیدی را در انتقال سریع اطلاعات ایفا کند. تصمیم‌گیری دقیق و صحیح نیازمند دسترسی هر چه بیشتر به اطلاعات جغرافیایی و آماری است و استفاده صحیح از اطلاعات نیازمند سیستمی است که این مهم را تسهیل کند. سیستم اطلاعات جغرافیایی پاسخگوی این نیاز است. اطلاعات منتج‌شده از GIS نقش بسیار مهمی را در مدیریت حوادث و پیشگیری از بحران ایفا می‌کند. کاربرد موثر آن نه تنها به ویژگی‌های تکنیکی مربوط می‌شود بلکه تحت تاثیر فاکتورهایی مانند جمع‌آوری داده‌ها، پردازش و پخش، ایجاد ظرفیت، توسعه نهادی و به اشتراک گذاردن اطلاعات قرار دارد. روش سیستم اطلاعات جغرافیایی عبارت از مجموعه‌ای است كه با‌ بهره‌گیری از امكانات و ابعاد پیشرفته علوم نقشه‌برداری و جغرافیا جهت ذخیره ـ به‌كارگیری و تحویل و ارایه خروجی اطلاعات جغرافیایی، توانایی انسان در دستیابی به اطلاعات مكانی و توصیفی به صورت یکپارچه را افزایش می‌دهد. این سیستم به ما این امكان را می‌دهد كه با بهره‌برداری مناسب، تمامی اطلاعات جغرافیایی را گرد‌آوری سازیم و به كمك رایانه‌ها هرگونه فعالیت بازنگری در اطلاعات و وارد کردن اصلاحات را میسر می‌سازد.
سیستم اطلاعات جغرافیایی و یکپارچگی اطلاعات
در عصر حاضر و با توجه به پیشرفت فناوری ارتباطات و ایجاد شبکه، مفهوم جدیدی به‌ نام فناوری اطلاعات به وجود آمده است. فناوری اطلاعات به مجموعه ابزار‌هایی گفته می‌شود که به منظور ورود، ذخیره، پردازش و گزارش‌گیری اطلاعات به کار می‌رود. طبق تعریفی دیگر، فناوری اطلاعات شامل طراحی، توسعه، نصب و اجرای تمامی سیستم‌ها و نرم‌افزار‌های اطلاعات مدیریتی، در رابطه با موضوع پیشرفت علوم و تکنولوژی کامپیوتر است. استفاده از فناوری اطلاعات فقط در ابزار مدیریتی و تصمیم‌گیری خلاصه نمی‌شود، بلکه این ابزار انجام امور از رده مدیریت کلان تا رده‌های پایین کارشناسی و اجرایی را پوشش می‌دهد.
موارد زیر برخی از منافع استفاده از ابزار‌های تکنولوژی اطلاعات را نشان می‌دهد:
1)مدیریت نیروی انسانی، به منظور بهره‌گیری بهینه از منابع انسانی و کاهش دوباره کاری و هرز رفتن نیروی انسانی و همچنین نگهداری تجارب به دست آمده.
2)کمک به تصمیم‌گیری، قرار دادن اطلاعات درست و به‌روز در اختیار مدیران در همه سطوح برای تصمیم‌گیری، از سطح تصمیم‌های استراتژیک تا تصمیم‌های اجرایی).
3) مدیریت منابع، استفاده بهینه از منابع مالی،‌ طبیعی و ...
4) مدیریت اطلاعات، اطلاع‌رسانی شفاف و همگانی، کنترل جریان اطلاعات و جلوگیری از خروج اطلاعات طبقه‌بندی شده.
5) مدیریت بحران، کنترل و مهار بحران در مواردی مانند سیل، زلزله، آشوب‌های اجتماعی و... همچنین مدیریت نهاد ها و ارگان‌های ذی‌ربط با استفاده از ابزارهای اطلاعاتی.

درج دیدگاه

بررسی بازی