امکان مبادلات ارزی با بیت کوین برای حل مشکلات تحریمی

کارشناسان با بیان اینکه بیت‌کوین می‌تواند مشکلات تحریمی نقل و انتقال ارز دانشجویان، بیماران و توریستهای خارج از کشور را حل کند گفتند: برای رونق و نظارت بر بیت‌کوین ابتدا باید به صرافی‌های دیجیتال مجوز داد.

امکان مبادلات ارزی با بیت کوین برای حل مشکلات تحریمی

کارشناسان با بیان اینکه بیت‌کوین می‌تواند مشکلات تحریمی نقل و انتقال ارز دانشجویان، بیماران و توریستهای خارج از کشور را حل کند گفتند: برای رونق و نظارت بر بیت‌کوین ابتدا باید به صرافی‌های دیجیتال مجوز داد.

 آ‌نچه تحت عناوین ارز دیجیتال، بیت‌کوین، پول مجازی خوانده می‌شود، نوعی پول است که به‌‌صورت فیزیکی نیست و وجود آن بر بستر دیجیتال بوده و در فضای مجازی تولید، نگه‌داری و مبادله می‌شود. 2 ویژگی مهم بیت‌‌کوین و سایر ارزهای دیجیتال که وجه‌ تمایز آن با ارزهای رایج جهانی همچون دلار و یورو است عبارت‌اند از: 1. انتشار غیرمتمرکز و بی‌حدوحصر 2.ناشناس بودن معامله کنندگان؛ همین دو مزیت می‌تواند به‌نوبه خود بیت‌کوین را به یک ابزار دور زدن تحریم تبدیل کند، درهمین‌باره گفت‌وگویی داشته‌ایم با نیما امیرشکاری مدیر گروه بانکداری الکترونیک پژوهشکده پولی و بانکی و سعید خوشبخت کارشناس ارزهای دیجیتال.

آیا با بیت‌کوین می‌توان وجه مبادلات تجاری مثل نفت، گندم و فولاد را پرداخت کرد؟ آیا در دنیا از این روش استفاده می‌کنند؟

خوشبخت: دولتهای خارجی الآن برای کنترل و نظارت پولشویی به‌روی چنج کردن بیت‌کوین در صرافی‌ها به‌شدت  حساس هستند و به‌نوعی چنج کردن بیت‌کوین به سایر ارزها یک مبحث نظارتی برای آنها محسوب می‌شود. اگر یک تاجر بخواهد با بیت‌کوین معامله کند باید ریسک نوسانات قیمتی آن را بپذیرد. البته شایان ذکر است بیت‌کوین‌های کم‌نوسان و یا stable هم موجود هستند اما به‌خاطر آنکه به یک مرکز متمرکز نظارتی متصل هستند این نقطه ضعف را دارند که دیگر مخفی نمی‌باشند و دور زدن تحریمها با استفاده از آنها امکان‌پذیر نیست.

کل اندازه بازار تجاری ارز دیجیتال در جهان حدود 200 میلیارد دلار است اما در مقابل کل تولید ناخالص ملی ایران رقمی حدود 400 میلیارد دلار است، بنابراین می‌توان نتیجه گرفت معاملات بیت‌کوین در جهان محدود و کوچک است و اگر بخواهیم ما با مبالغ بالا و وسیع تجارت خارجی با بیت‌کوین داشته باشیم اولاً امکان‌پذیر نیست و ثانیاً به‌نوعی لودادن خودمان است. الآن فقط یک یا دو کشور در دنیا هستند که به‌فکر دورزدن تحریم با بیت‌‌کوین هستند بنابراین سایر کشورها اصلاً به این قضیه فکر نمی‌کنند و برایشان اصلاً دغدغه و اهمیتی ندارد.

اگر با بیت‌کوین نمی‌توان تجارت کلان انجام داد پس کارایی دیگری برای آن متصور نیست؟ آیا صحیح است که آمریکا بیت‌کوین ایرانیان را بلوکه کرده است؟

خوشبخت: در پرداخت‌های بین‌المللی کوچک می‌توان روی بیت‌کوین حساب باز کرد مثل پرداختهای ارز دانشجویی، درمانی و توریستی می‌توان برای تسهیل انتقال ارز و دور زدن تحریم از بیت‌کوین استفاده کرد و کاملاً هم شدنی و خوب است، ولی همان‌گونه که گفتم برای تجارتهای بزرگ مثل نفت، گندم و... استفاده از روش پرداخت بیت‌کوین مناسب و شدنی نیست. بیت‌کوینی که در دست خود فرد باشد هیچ کس توانایی شناسایی و رصد کردن آن را ندارد چرا که یک پس‌ورد محرمانه دارد و در دست خود شخص محفوظ است. این‌که آمریکا توانسته بیت‌کوین‌های ایرانیها را در خارج بلوکه کند به‌خاطر این بوده است که آنها بیت‌کوین‌هایشان را به صرافی‌ها برای چنج کردن برده‌اند و از همین طریق دولت آمریکا توانسته این بیت‌کوین‌ها را شناسایی کند و متوجه ایرانی بودن صاحبان آن بشود. در دنیا برای انتقال یا نقد کردن بیت‌کوین به اسکناس مقررات بسیار سختگیرانه‌ای وضع شده است تا به‌وسیله این مقررات بتوانند به‌خوبی تبادلات مالی، پولشویی و نقدینگی را رصد کنند.

این دقیقاً یک گلوگاه برای ضربه زدن به یک کشور تحریم‌شده است. در قراردادهای هوشمند smart contract که می‌تواند به‌شکل هوشمند به‌روی بیت‌کوین‌ها پیاده‌سازی شود در اصل یک برنامه‌نویسی کامپیوتری است تا به‌شکل خودکار وعده‌های طرفین در معامله را به‌صورت گام به گام پیاده‌سازی کند و بنابراین این روش هم نسخه‌ای برای دور زدن تحریمها نیست چرا که در این نوع قراردادهای هوشمند باید طرف معامله به‌خوبی معلوم باشد.

 آیا مشکل اصلی در مورد روش پرداخت به سایر کشورها هست؟ آیا مشکل اصلی تبادلات مالی ایران مسدود بودن سوئیفت است؟

خوشبخت: چند وقتی صحبت از آن شد که سوئیفتی مبتنی بر بلاک‌چین را راه‌اندازی کنیم اما افراد مدعی این  طرح خبر نداشتند که اگر هر نوع پیام‌رسان و یا سوئیفت بانکی راه‌اندازی شود هیچ اتفاق خاصی در دور زدن تحریمها نمی‌افتد چرا که سوئیفت بانکی در حقیقت ماهیت یک پیام‌رسان مثل تلگرام را دارد و آنچه اهمیت دارد اولاً رضایت دو کشور در معامله با یکدیگر است و سپس روش انتقال پول است تا توسط آمریکا رصد نشود، بنابراین پیام‌رسان سوئیفت اهمیت آن‌چنانی در این مباحث ندارد. مشکل ما در حال حاضر در دوران تحریم این است که کشوری حاضر باشد تا با ما معامله کند و تحریمها برایش اهمیت نداشته باشد بنابراین نوع مسئله پرداخت و تبادلات مالی در اولویت‌های بعدی قرار می‌گیرند و به‌نوعی آخرین مسئله است.

شاهد هستیم خیلی از هموطنان ما در کشور دغدغه و استرس برای ارسال مبالغ جزئی به دانشجویان خود در خارج از کشور دارند که این مسئله کاملاً با بیت‌کوین قابل حل است و مشکلی در خارج از کشور به‌وجود نمی‌آورد چرا که مبالغ اندکی هستند و صرافی‌های خارجی به این مبالغ جزئی حساس نمی‌شوند. الآن آمریکا تمام افرادی را که در حوزه ارز دیجیتال و ماینینگ به ایران خدمات برسانند مشمول تحریم می‌کند و این مطلب از آنجا سرچشمه گرفت که زمزمه دور زدن تحریم به‌وسیله بیت‌کوین توسط مسئولین ایرانی‌ها به گوش مجلس سنای آمریکا رسید.

رونق‌گرفتن و از سوی دیگر نظارت بر بیت‌کوین در ایران چه مقدماتی را لازم دارد؟

امیرشکاری: مهمترین کار برای شروع رونق بیت‌کوین و استفاده از آن برای مصارف خرد بین‌المللی مانند ارز دانشجویی، درمان و توریسم به‌رسمیت شناختن صرافی‌های دیجیتال در داخل است. توسط این صرافی‌ها می‌توانیم به‌خوبی بر صاحبان بیت‌کوین نظارت کنیم و سپس تحت ضوابط به آنها به‌ازای بیت‌کوین ریال و یا ارزهای دیگر را چنج کنیم. متأسفانه الآن صرافی‌های دیجیتال در ایران نداریم یا اگر هم داشته باشیم از دید بانک مرکزی غیرقانونی است. ما حتی در ایران اجازه معامله آن‌لاین ارز در صرافی‌ها را نداریم یعنی نمی‌شود به‌شکل آن‌لاین ارز خریداری کرد و فقط بانک مرکزی اجازه خرید و فروش ارز را در محل صرافی‌ها می‌دهد. متأسفانه هم قوانین و هم ساختارهای کهنه و امنیتی در کشور جاری است که اجازه نمی‌دهد فضای مناسبی را برای رشد ارزهای دیجیتال ایجاد کند. بخش خصوصی به‌راحتی می‌تواند صرافی دیجیتال تأسیس کند و تکنولوژی زیرساخت خاصی لازم ندارد اما قوانین فرسوده اجازه آن را نمی‌دهد، تأسیس صرافی دیجیتال اول از همه نیازمند همراهی قوه قضاییه و دولت است.