کرونا پیشران خدمات فناوری اطلاعات

عباس پورخصالیان کارشناس ارشد مخابرات

کرونا پیشران خدمات فناوری اطلاعات

 

 پژوهشگرانِ بیماری‌های عفونی، کرونا را مرضی «برآینده» می‌دانند و لذا آن را an emerging disease  می‌خوانند. ‌مقابله با این بیماری برآینده نیز فناوری‌های برآینده را می‌طلبد. ‌در این یادداشت به مفهوم برآیندگی (emergingness) و فناوری‌های برآینده می‌پردازم.

 برآینده، صفت هر پدیده‌ای است که نو ست اما بی‌سابقه و ایستا نیست بلکه در گذشته با نشانه‌هایی دیگر و اکنون با علايمی جدید ظاهر شده و در آینده نیز باید انتظار داشت که همین پدیده در روندی توقف‌ناپذیر در حال برآمدن به اَشکالی دیگر باشد. ‌

عموم مترجمان ما به غلط و بدون درک مفهوم پویایemerging ، امور emerging را « نوپدید» ترجمه کرده و با این ترجمه نیمه‌درستِ نادرست، همه کسانی را که تنها مطالب ترجمه شده را می‌خوانند، از درک عمیقِ واقعیت‌های دارای نشانه‌های رشد‌یابندگی و روند‌گونه، محروم کرده‌اند و می‌کنند؛ زیرا که امور emerging اموری دارای پیشینه و آینده‌اند، یعنی در حال رشد و در شرف برآمدن روزافزون هستند. ‌

کرونا را به این دلیل مرضی برآینده و an emerging disease می‌نامند که صرفا بیماری نوپدیدی نیست بلکه در گذشته به اَشکالی دیگر رخ نشان داده و شناخته شده است و احتمالا به شکلی که اکنون ظاهر شده باقی نمی‌ماند و باید انتظار داشت که در آینده به شکلی دیگر و اشکالی متفاوت از گذشته و حال، بارها و بارها، باز عیان شود (to be re‌emerged). ‌

بنابراین، اگر کرونا را که an emerging disease است در فارسی روزمره تنها مرضی نوپدید بدانیم و بنامیم چه بسا خود (و فراتر از خودمان، عمدتا متخصصانِ‌‌مان را) گول می‌زنیم، زیرا همگی به‌راحتی نسبت به اخلاف‌ بعدی این بیماری بی‌خیال می‌شویم؛ در صورتی که در عبارت an emerging disease، خلف داشتن، دنباله‌دار بودن بیماری و داشتن عقبه و روندهای آتی قابل پیش‌بینی، پیام اصلی این نام‌گذاری است.

بله، کرونا، هم مرضی نوپدید است و هم تاریخ و پیشینه دارد. ‌به همین علت، این کرونای کنونی را با صفت "جدید" و با عنوان SARS‌CoV‌2 (معادلِ Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 ) بیان می‌کنند زیرا پژوهشگران فکر می‌کنند این ویروس احتمالا در شکل کنونی‌اش، نیز باقی نمی‌ماند و به اَشکالemerging  يا برآینده، باز پدید می‌آید.

 

کروناهای جدیدتر: پیشران‌های خدمات فناوری اطلاعات

در برهه کنونی که اغلب بخش‌های اقتصادی کشورها با رکود و کسادی بازار رو‌به‌رو هستند، اقتصاد بخش ارتباطات، مخابرات و فناوری اطلاعات، به دلیل ضرورت دورکاری و اجبار به سفارش الکترونیکی یا خرید و پرداخت برخط، همه جا (در همه کشورها) نسبتا رو به رونق است.

اینک، علاوه بر اینکه خدمات تاکنونیِ ارتباطات، مخابرات و فناوری اطلاعات در برهه حاضر به میزان بالایی برای دورکاری و خرید و پرداخت الکترونیکی مورد استفاده عموم قرار می‌گیرند، مراکز تحقیق و توسعه و مجامع سرمایه‌گذاری خطرپذیر، بیش از هر زمان دیگر به دنبال فناوری‌های برتری (برتر نسبت به خدمات متعارف) هستند که بتوانند به مدیریت‌های سلامت و بهداشت نیز کمک کنند تا انتشار کرونا را صد در صد متوقف کنند ‌چون اگر زنجیره انتقال این بیماری قطع نشود، مخاطره اشاعه انفجاری آن همواره موجود است و الی‌الابد در سراسر جهان، همین آش است و همین کاسه!

تنها رهایی انسان از شر این بیماری و پایان دادن به ویژگی برآینده بودن آن، قطع صد در صدی زنجیره انتقال ویروس و سرایت بیماری است.

استفاده از فناوری دفتر کل و زنجیره بلوکی به این منظور، تنها یک نمونه از نوآوری‌های فنی است که با راه‌اندازی یک رسانه اجتماعی/تخصصیِ مبتنی بر فناوری دفتر کل و زنجیره بلوکی در سطح جهان توسط سازمان بهداشت جهانی به نام: MiPasa در روز نهم فروردین 1399، تحقق یافت (نگاه کنید به مقاله «می‌پازا، بزرگراه اطلاعات جهانی همه‌گیری کووید‌19»، مورخ 23 فروردین 1399 منتشر شده در شماره 943 عصر ارتباط، ص 3). ‌

نمونه دیگر، استفاده از جاسوس‌افزار توسعه‌یافته برای به کنترل درآوردن گوشی‌های تلفن همراهِ مبتلایان و پایش انتشار کووید‌19 توسط مدیریت‌های ملی بهداشت و سلامت است که در این باره، هفته پیش در خبر راه‌اندازی پلتفرم اِن.اِس.اُ، به آن اشاره کردم (نگاه کنید به مقاله‌ای در این زمینه در شماره 944 عصر ارتباط، مورخ 30 فروردین 1399). ‌

علاوه بر موارد مذکور و بیش از موارد پرشمار مشابه آنها، مراکز تحقیق و توسعه فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات، با درک ویژگی emergingness یعنی برآینده بودن بیماری کرونا، به دنبال تحقیق و توسعه فناوری‌های برآینده (emerging technologies)، برای استفاده در موارد زیر هستند:

‌ برای پیشگیری از ابتلا و شیوع بیماری؛

‌  به خدمت گرفتن آنها برای معاینه، تشخیص و درمان مبتلایان از راه دور و

‌ برای مداخله از‌دور‌مدیریت‌شده در رفتار و سبک زندگی ناقلان شناسایی شده و ردیابی مبتلایان علامت‌دار و فاقد علامت کووید‌19.

 

فناوری‌های بشارت‌دهنده کنترل صد در صدی کرونا

بیماری کرونا چون دارای نشانه‌هایی از برآیندگی و رشدیابندگی فزاینده است، در پژوهشگران و سرمایه‌گذاران روی تحقیقات برآینده یا پژوهش‌هاي emerging، این انتظار را به وجود آورده است که در روند پیشرفت مطالعات آتي (emerging research)، نوآوری‌های فنی همواره تکامل یافته‌تری به وجود خواهند آمد که قادرند روند انتشار این بیماری را متوقف کنند.

 فناوری‌های برآینده، مجموعه‌ای متنوع از نوآوری‌های فنی شکوفا شونده‌ هستند که شامل اين موارد می‌شوند:

‌ فناوری آموزش و پرورش از دور،

‌ فناوری اطلاعات پیشرفته،

‌ نانوفناوری،

‌ زیست‌فناوری،

‌ شناخت‌شناسي (Cognitive Science)،

‌ روان‌فناوري (Psychotechnology)،

‌ روبات‌سازی و روبات‌شناسی (Robotics)

‌فناوری "هایپرلِجِر" و فناوری "هایپرلِجِر فَبریک"

‌ زنجیره بلوکی مجوزبنیان

‌ و هوش مصنوعی. ‌ 

بیش از 20 سال است که این مجموعه متنوع از فناوری‌های همگرا و شکوفا شونده را «همگرایی NBIC» یا NBIC Convergence نام نهاده‌اند. ‌

تحت عنوان «همگراییNBIC »، امروزه حوزه پژوهشی جدیدی را می‌فهمند که در بزرگ‌ترین دانشگاه‌ها و مراکز تحقیق و توسعه جهان تدریس و پیگیری می‌شود. ‌البته، نهادهای علمی/ انتظامی/ انقلابی جمهوری اسلامی ایران نیز خیلی زود، یعنی از آغاز سده بیست و یکم و در اوان معرفی حوزه پژوهشیِ «همگرایي  NBIC»، تحولات این حوزه علمی و فنی جدید را دنبال کرده و پیگیری می‌کنند. ‌(در مورد معنی و معادلِ هر حرف در اختصار NBIC رجوع شود به انتهای این یادداشت)

البته حوزه همگرایی NBICهمچنین در پی تحققِ «به‌زادی» (eugenics) و «به‌سازیِ عملکرد انسان» (human augmentation)  است؛ یعنی حوزه همگرایی NBIC به‌مرور زمان، بالنده و شکوفاتر از پیش می‌شود و تا آنجا پیشرفت می‌کند که همگان، شاهد «انسان‌بیشی» و «انسان‌بهی» خود باشند. ‌

برای خیلی‌ها، دستاوردهای همگرایی NBIC در مرحله کنونی که همانا مرحله تراانسانیت (trans‌humanity) است، امیدوارکننده و بشارت‌دهنده است، به‌خصوص برای توان‌یابان و مبتلایان به بیماری‌های صعب‌العلاج، ‌اما تنها مدیران مراکز کنترل سلامت ملی و فقط توان‌یابان و بیماران نیستند که برای بهره‌برداری از دستاوردهای همگرایي  NBICو رفع ناتوانی‌ها و نقصان‌های ذهنی و جسمانی خود، روزشماری می‌کنند. ‌

شرح همه کاربران دستاوردهای همگرایی  NBIC (علاوه بر دو دسته مذکور) فرصتی دیگر می‌طلبد.

 در ضمن، هریک از حروف لاتینِ اختصار NBIC عبارت است از:

• N برابر Nanotechnology (نانوفناوری)،

• B  مساویِ Biotechnology (زیست‌فناوری)،

• I  معادل Information Technology (فناوری اطلاعات) و

• C  نیز نماینده Cognitive Sciences (علوم شناختی) است.

باید توجه داشت که شناخت‌شناسی، یک حوزه چند‌رشته‌ای است متشکل از اجتماع حوزه‌های مغزپژوهیِ شناختی، عصب‌شناسیِ شناختی، انسان‌شناسیِ شناختی، هوش مصنوعي (AI)، فراهوشِ مصنوعي  (GAI)، داده‌شناسی، تحلیل‌شناسي (analytics)، زبان‌شناسیِ رایانشی، مهندسی اجتماعی، روبات‌شناسی شناختی، جامعه‌شناسی کاربردی یا جامعه‌شناسی پراتیک‌محور، و حوزه پژوهش‌های توسعه و تغییر رفتارِ شناختی در روان‌شناسی.

در هرصورت، بشر بالاخره روزی به کمک علم و فناوری و بیش از این دو، به یاری استانداردهای اخلاقی، حقوقی و قانونی بر اهریمن کرونا تفوق می‌یابد و آنچه در دوران پساکرونا بر انسان خواهد گذشت، باید رابطه‌ای منطقی با برآیند (نتایج و ماحصلِ) تجربه کنونی انسان معاصر داشته باشد وگرنه سیاره زمین و انسان‌ها، آینده‌ای جز نیستی و نابودی نخواهند داشت!