در کدام بازار، سرمایه‌گذاری کنیم؟

خودرو، مسکن، بورس و ارز

در کدام بازار، سرمایه‌گذاری کنیم؟

سعید میرشاهی

بانک؟ مسکن؟ خودرو؟ بورس؟ طلا و ارز؟ این گزینه‌های نام‌آشنا، پاسخ‌های پرسشی است که طی روزها، هفته‌ها و ماه‌های اخیر مدام ذهن مردم را به خویش مشغول کرده است: در کدام‌یک از این بازارها، سرمایه‌گذاری کنیم؟ کسانی که هر روز شاهد کاهش قدرت خرید و ارزش پول‌شان هستند، به دنبال بازاری می‌گردند که ارزش افزوده‌ای برای سرمایه‌شان در آشفته‌بازار اقتصاد کشور پیدا کنند. اگرچه بهره‌مندی از سود سپرده‌های بانکی یا سرمایه‌گذاری‌های بدون خطر مانند اوراق بدهی با سود ثابت، رایج‌ترین شیوه سرمایه‌گذاری به‌‌‌‍خصوص برای افرادی است که سررشته چندانی از بازار سرمایه و بورس ندارند، با این وجود، رشد افسارگسیخته قیمت‌های مسکن و خودرو که آنها را به کالاهای سرمایه‌ای در کشور تبدیل کرده و نیز افزایش بی‌سابقه نرخ ارز و سکه موجب ورود بسیاری از سرمایه‌های سرگردان به بازار ارز شده تا هزینه‌های سنگین‌تری به اقتصاد کشور تحمیل شود.

 

از بورس تا ارز

همه این‌ها در حالی است که با آزادسازی سهام عدالت، واگذاری سهام شرکت‌های بزرگ، حمایت دولت و تبلیغات گسترده در این خصوص، فصل جدیدی در انتقال سرمایه‌ها از بازار خودرو، مسکن، سکه و ارز به بازار بورس و خرید‌وفروش سهام که پیش از این برای مردم عادی چندان شناخته‌شده نبود، گشوده شد؛ به نحوی که طبق اظهارات حسین فهیمی، سخنگوی طرح آزادسازی سهام عدالت، تا پایان خردادماه امسال، از بین حدود 47 میلیون نفر سهامدار که در قید حیات هستند، حدود 20 میلیون نفر روش مستقیم را برای مدیریت سهام انتخاب کرده‌اند. در این روش فرد، شخصا سهامدار 36 شرکت موجود در پرتفوی سهام عدالت می‌شود. این امر، نشان می‌دهد بیش از 40 درصد مردم ترجیح می‌دهند خودشان مدیریت سهام‌ را برعهده گیرند؛ موضوعی که پیش از این، سابقه چندانی نداشته است. در همین شرایط و در نخستین روزهای تابستان، قیمت سکه از مرز 8 میلیون تومان عبور کرد و گرانی دلار با نزدیک شدن به رقم 20 هزار تومان و یورو با گذشتن از این رقم، رکورد زد. اکنون افزایش بی‌سابقه قیمت سکه و ارز و آشفتگی دوباره بازار، این تردید را دامن زده که آیا باز هم شاهد چرخش سرمایه‌های سرگردان از بازار بورس به بازار ارز خواهیم بود؟

 

خودرو

قبل از مقایسه بازار سکه و ارز با بازار بورس از نظر جذب سرمایه‌های سرگردان، نگاهی به بازار خودرو قابل توجه است. بنابر طرحی که خودروسازان به دستور وزارت صنعت، معدن و تجارت اجرا کردند، پیش‌فروش 75 هزار دستگاه انواع محصولات ایران خودرو و سایپا مدنظر قرار گرفت. اگرچه قیمت‌ها در بازار خودرو، ظاهرا با طرح‌های پیش‌فروش خودرو و قرعه‌کشی آنها بین متقاضیان میلیونی‌اش، آرام‌تر از گذشته به نظر می‌رسد اما بار دیگر زمزمه‌های درخواست افزایش 60 درصدی قیمت کارخانه خودرو از سوی خودروسازان و ناآرامی بازار به گوش می‌رسد؛ گرچه فعلا افزایش 10 درصدی برای ایران خودرو و 23 درصدی برای سایپا توسط شورای رقابت مدنظر است با این حال، تاکید خودروسازان بر زیان‌دهی آنها و لزوم تغییر فرمول قیمت‌گذاری، بیانگر تلاش‌های وزارت صمت و خودروسازان برای افزایش قیمت حدود 60 درصد است. با هجوم نقدینگی به بازار خودرو و اعلام اسامی برندگان، تکلیف کسانی که از طریق ثبت‌نام البته بدون پرداخت هزینه، به‌گونه‌ای قصد سرمایه‌گذاری در بازار خودرو داشتند، مشخص شده و با توجه به ابهامات قیمتی در بازار آزاد خودرو و تحویل آن از یکسو و کاهش قدرت خرید با قیمت‌های گزاف از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری در این بازار با شرایط موجود، از سوی خریداران عادی، در هاله‌ای از ابهام است؛ ضمن اینکه شیوع ویروس کرونا نیز سبب کاهش چشمگیر معاملات خودرویی در سال جاری شده است.

 

·        مسکن

همچنین نگاهی به وضعیت بازار مسکن نشان می‌دهد افزایش قیمت املاک در سال جاری نیز موجب کاهش معاملات شده است؛ به‌گونه‌ای که در اردیبهشت 1397 بالغ بر 19 هزار و 107 معامله، اردیبهشت 1398 تعداد 12 هزار و 128 قرارداد خرید و فروش و اردیبهشت 1399 بالغ بر 11 هزار و 310 معامله مسکن در شهر تهران انجام شده که معاملات امسال نسبت به اردیبهشت‌ماه سال قبل، 6.7 درصد و نسبت به دو سال قبل 41 درصد کاهش یافته است. به گفته برخی از کارشناسان اگرچه عواملی مانند انباشت تقاضا بعد از رکود ناشی از کرونا، انتظارات تورمی، رشد بازارهای موازی، تحریم‌ها و افزایش نقدینگی منجر به ورود بازار مسکن به کانال 17 میلیون تومان شد، با این وجود شاهد ثبات بازار مسکن در تابستان خواهیم بود. بر این اساس، سرمایه‌گذاری در بازار مسکن اگرچه برای متقاضیان، به‌خصوص خانه‌اولی‌ها حتی با فرض رکود، تبعات مثبت بسیاری در آینده دارد، اما لزوم سرمایه‌گذاری هنگفت در این حوزه و مشکلات ناشی از دریافت وام و پرداخت اقساط بالای آن موجب شده علی‌رغم تمایل فراوان، سرمایه‌های سرگردان به این سمت‌وسو نیز سوق پیدا نکند.

 

·        گزینه‌های رقیب، صف‌های طویل

با خارج شدن بازار خودرو و مسکن از عرصه رقابت برای سرمایه‌‌گذاری، بار دیگر بازار بورس و بازار سکه و ارز، به عنوان دو رقیب جدی در هجوم نقدینگی از سوی مردم، مطرح می‌شوند. به تعبیر دیگر از چهار گزینه محتمل برای سرمایه‌گذاری، بازار خودرو و مسکن به دلایل یادشده، از دور رقابت خارج می‌شوند و پاسخ این پرسش چهارگزینه‌ای، به دو گزینه محدود می‌شود: بازار بورس یا بازار طلا و ارز؟ در این میان، البته سکه و طلا به دلیل رقم‌های چندمیلیونی‌، نسبت به دلار، در ردیف بعدی قرار دارند.

مهم‌ترین ویژگی مشترک بازار بورس با طلا و ارز علاوه بر ریسک‌پذیری آنها، این است که نسبت به بازار مسکن و خودرو، سرمایه کمتری نیاز دارند و برای کسانی که در پی سودهای خرد از این بازار هستند، خرید چند سهم به‌خصوص از طریق سهام عدالت با روش مستقیم یا خرید سکه و ارز، بسیار آسان‌تر و امکان‌پذیرتر از سرمایه‌گذاری در بازار خودرو و مسکن است. از این‌رو توجیه حضور و سرمایه‌گذاری در آنها، با قدرت مالی قشر متوسط جامعه در شرایط دشوار اقتصادی کنونی، همخوانی بیشتری دارد.

بر همین اساس، افزایش قیمت ارز در روزها و هفته‌های اخیر، صف خرید دلار مقابل صرافی‌ها را موجب شده است. این در حالی است که برخی صرافان درباره احتمال ضررهای سنگین به خریدارانی که با هدف کسب سود وارد بازار شده‌اند، هشدار داده‌اند. به عقیده فعالان بازار، کاهش عرضه ارز در سامانه نیما به دلیل کاهش صادرات ناشی از شیوع کرونا و نیز افزایش قیمت‌ها در بازارهای موازی از جمله خودرو، بورس و طلا موجب نوسانات بازار ارز شده است. همچنین مسایل سیاسی مانند احتمال گسترش تحریم‌های بین‌المللی و سیاست‌گذاری‌ها و تصمیمات ناکارآمد اقتصادی دولت نیز موجب هجوم افراد به این بازار شده است.

کارشناسان اقتصادی معتقدند بر اساس قاعده بازار، نوسانات یکی از بازارهای موازی مانند بورس وغیره بر سایر بازارها نیز ‌تاثیر می‌گذارد. بنابراین بعد از رشد بازار سرمایه و هجوم مردم به بورس، افرادی که توان ورود به آن بازار را نداشتند، به بازار ارز هجوم آورده‌اند تا سرمایه‌های ریالی‌ را به ارز تبدیل کنند. بر این اساس، ورود دوباره مردم به بازار ارز بیشتر ناشی از مسایل روانی است تا اقتصادی. آنها معتقدند چون بازار سهام، داغ و سودآور است، خرید ارز نیز موجب حفظ ارزش پول می‌‌شود.

 

·        گزینه نهایی: بورس یا ارز؟

با این حال، مقایسه بازار بورس و بازار ارز طی ماه‌های اخیر، بیش از هرچیز، بیانگر میزان رشد یا کاهش شاخص‌ها در این عرصه و در نهایت، استقبال از آن است. بررسی‌ها در هفته‌های پایانی خردادماه امسال نشان می‌دهد بازدهی شاخص کل بورس از ابتدای سال حدود 120 درصد بوده است در حالی که بازدهی بازار ارز در سال 99، حدود 15 درصد بوده است که بیانگر بازدهی تقریبا هشت برابری بازار بورس نسبت به بازار ارز است. حمایت دولت از بازار بورس از سال گذشته تا کنون، افزایش درآمد شرکت‌های بورسی به دلیل تورم و گسترش عرضه‌های اولیه سهام برخی شرکت‌ها در سال جاری از دلایل رشد بازار بورس در مقایسه با ارز است.

از آنجا که به اعتقاد کارشناسان، خرید ارز بیشتر ماهیت سوداگری دارد تا سرمایه‌گذاری و نیز با توجه به رشد گسترده بازار بورس، به نظر می‌رسد هرچه نقدینگی‌های سرگردان مردم، به جای سوداگری در بازار ارز به سمت رونق تولید در بازار بورس هدایت شوند، منافع اقتصادی توامان برای صنعت و سرمایه‌گذاران به ارمغان می‌آورد و ساماندهی بازار بی‌ثبات ارز نیز مسیر بهتری می‌پیماید. با این همه، صف‌های خرید‌وفروش سهام قبل از بازگشایی معاملات در اول تیرماه امسال، از شروع تابستان داغ بورس حکایت دارد. وقتی می‌توان سود مناسب در بازار سرمایه نسبت به سایر بازارهای سرمایه‌گذاری کسب کرد: «چرا عاقل کند کاری، که باز آرد پشیمانی»؟!

 

 

  • برچسب‌ها

دیدگاه‌ها

    ارسال دیدگاه