با حذف نمايش قيمت از پلتفرم‌های اینترنتی حباب قيمت‌‌ها شكسته شد؟

حذف قيمت در نيازمندي‌هاي آنلاين؛ استامينوفن بازار مسكن

پریسا خسروداد

حذف قيمت در نيازمندي‌هاي آنلاين؛ استامينوفن بازار مسكن

وديعه:توافقي، اجاره ماهيانه: توافقي، قيمت كل توافقي! اين‌ها عباراتي هستند كه چندی است مشتريان حوزه مسكن در پلتفرم‌هاي اينترنتي خريد و فروش كالا شاهد آن هستند. آنها ناگزيرند در شرايطي كه وقت طلاست و تعرفه اينترنت در ايران، بسيار بالاتر از قيمت جهاني آن است، ساعت‌ها به جست‌‌جو بپردازند. سپس با تلفني كه به تازگي تعرفه آن چهار برابر شده است با فروشندگان يا موجران تماس بگيرند و پس از گپ‌وگفتي اجباري به ادامه تلاش خود در فضاي مجازي بپردازند. ‌

اما داستان از كجا آغاز شد؟ جريان از جايي شكل گرفت كه در ارديبهشت سال گذشته، بازار دو حوزه مسكن و خودرو بسيار ملتهب‌تر از گذشته شد و حتي توجه افرادي كه پيش از اين هيچ‌گاه متقاضي اين محصولات نبودند به مشاهده و پيگيري سير لگاريتمي آنها از طريق اپليكيشن‌هاي شناخته شده در اين خصوص جلب شد. ‌ در اين ميان، همان‌طور كه مقصراني تحت عنوان سلطان سكه، سلطان قاچاق سوخت و سلطان ارز عاملان گراني سكه، بنزين و دلار معرفي شدند، برخي از واسطه‌ها نيز به عامل گراني خانه و ماشين از طريق درج آگهی‌هاي متعدد با قيمت‌هاي بسيار غيرواقعي و به اصطلاح بالاتر از قيمت بازار متهم شدند. اين موضوع باعث شد، دادستاني دستور حذف و عدم نمايش قيمت‌ها را صادر كند، اما سه ماه گذشت و مرداد فرا رسيد و سرانجام اين دستور لغو شد و قيمت‌ها به فضاي مجازي بازگشت. ‌اما آيا قيمت‌ها كنترل يا كاهش يافته بود؟ نه تنها جواب اين سوال خير بود، بلكه با افزايش 30 درصدي مواجه شده بود. حال با گذشت حدود يك سال از اين جريان، بار ديگر در ارديبهشت 99، بنا به دستور قوه قضاييه و به دليل شكايت وزارت صنعت، معدن و تجارت، قيمت خودرو و مسكن از اپليكيشن‌‌هاي خريد و فروش حذف شده است و بيش از دو ماه از اجراي اين تصميم مي‌گذرد. در اين گزارش به بررسي ابعاد اين تصميم‌گيري و ميزان تاثيرگذاري آن مي‌پردازيم. ‌

 

• افزايش مراجعات فيزيكي و شيوع كرونا

فصل تابستان از قديم، زمان اوج اسباب‌كشي بوده است. تابستان امسال را در حالي سپري مي‌كنيم كه ميزبان ميهمان ناخوانده‌اي به نام كوويد 19 هستيم كه بالغ بر 200 قرباني تنها در طول يك شبانه‌روز گرفته است. اين در حالي است كه افزايش رسمي 25 درصدي نرخ اجاره و افزايش غيررسمي بالاي 70 درصد قيمت مسكن، بسياري از مستاجران را نيازمند پيدا كردن مكاني جديد براي زندگي كرده ‌است. در اين ميان بسياري نيز هستند كه فصل بهار را به اميد فروكش كردن بيماري كرونا از دست داده‌اند و دل به تابستان بسته‌اند. ‌حال به جاي استفاده از اپليكيشن‌هاي آنلاين نيازمندي‌ها براي تسريع يافتن در امور، كاهش مراجعات حضوري، صرفه‌جويي در مصرف بنزين، كاهش عمومي هزينه‌هاي اقتصادي و زيست محيطي مجبور شده‌اند گزينه مراجعه به آژانس‌هاي مسكن را انتخاب كنند و با حمل ويروس كرونا از اين مغازه به مغازه‌اي ديگر و از اين خانه به خانه‌اي ديگر براي بازديد بروند. ‌

 

• پررنگ‌شدن نقش واسطه‌‌ها

يكي از اصلي‌ترين دستاوردهاي پلتفرم‌هاي اينترنتي خريد و فروش، علاوه بر حذف واسطه‌ها، ايجاد شفافيت در قيمت‌هاست. ‌به اين ترتيب كه الگوي قديمي و سنتي قيمت دادن به ويژه در دو حوزه خودرو و مسكن به قيمت‌هاي يكپارچه و واحد تغيير يافت. اما با حذف قيمت‌ها و جايگزيني تماس تلفني به جاي مشاهده مستقيم قيمت‌ها، بار ديگر باب برقراري ارتباط‌هاي غيرضروري باز شده است و احتمال آن مي‌رود قيمت‌هاي متعددي براي يك دستگاه خودرو يا واحد مسكن داده شود. ‌از سوي ديگر، آنچه كه با رواج فرهنگ استفاده از برنامه‌هاي نيازمندي‌هاي آنلاين رواج يافته بود، اين مهم بود كه متقاضيان، فروشندگان و واسطه‌ها را در يك قالب جمع مي‌كرد و باعث سهولت دسترسي تمام اين طيف‌ها به نياز اصلي مي‌شد، در حالي كه با حذف قيمت‌ها، بار ديگر واسطه‌ها به عنوان يكي از عوامل تاثيرگذار در تعيين نرخ مسكن و البته خودرو قادر به ايفاي نقش پررنگ‌تري در مقايسه با سابق شدند. ‌آنها بار ديگر توانستند يكه‌تاز شوند زيرا به عنوان نمونه چنانچه فرض كنيم آپارتماني در محله خزانه تهران به قيمت متري 16 ميليون تومان به فروش مي‌رسد، چنانچه با اعلام قيمت مواجه نباشد اين امكان را به عرضه‌كننده (به عنوان فروشنده يا واسطه) مي‌دهد كه از عدم امكان مقايسه قيمت‌ها براي مشتري، از موقعيت موجود استفاده كند و قيمتي دلخواه را ارايه دهد زيرا در عمل با حذف قيمت‌ها از پلتفرم‌هاي اينترنتي، مشتري به دليل عدم وجود وقت و حوصله كافي امكان مقايسه قيمت و كشف قيمت اصلي بازار را از دست مي‌دهد. ‌ 

مهدي اميرپور، مدير روابط عمومي اپليكيشن ديوار طي گفت‌و‌گويي با عصر ارتباط، در خصوص تاثير حذف نمايش قيمت بر كسب و كارهاي اينترنتي بيان كرد كه در طول سال‌هايي كه اپليكيشن‌هايي مانند ديوار در حوزه خريد و فروش فعاليت خود را آغاز كرده‌اند، كاربران عادت كرده‌اند خريد برخي از اقلام نظير مسكن را از اين طريق پيگيري كنند. ‌حال با حذف نمايش قيمت، تاثير قابل توجهي در بازديد آگهي‌ها به وجود نيامده است بلكه پيدا كردن مورد مناسب براي مردم با طولاني و زمانبر شدن فرايند، دشوار شده است، ‌به‌طوري كه كاربران ناگزير به انجام تماس‌هاي تلفني متعدد براي استعلام قيمت يك دستگاه ماشين يا خانه هستند. ‌وي با تاثيرگذار بودن نقش پلتفرم‌هاي اینترنتی در حذف واسطه‌ها و شفافيت در قيمت‌ها، حذف نمايش قيمت‌ها را هموار شدن مسير براي بازگشت واسطه‌ها به بازار خودرو و مسكن و در نهايت افزايش قيمت‌ها مي‌داند.

• گردانندگان بدون احراز هويت در شبكه‌هاي اجتماعي

به‌طور كلي هنگامي كه نيازي حذف و يا ناديده گرفته مي‌شود به اين معنا نيست كه ميل به آن نياز نيز از بين خواهد رفت. ‌دسترسي آسان به استعلام قيمت‌ها به منظور يك انتخاب مناسب، سريع و مقرون به صرفه نياز افراد در زندگي امروزي است؛ نيازي كه در بسياري از موارد باعث مراجعه آنها به فضاي مجازي و حتي نصب برخي اپليكيشن‌ها در گوشي‌هاي هوشمند مي‌شود. با حذف قيمت‌ها از پلتفرم‌هاي اينترنتي، شبكه‌هاي اجتماعي نقش پاسخگويي به نياز مشتريان و اعلام قيمت را به دوش گرفتند اما اين قضيه مشكلاتي را نيز به همراه داشت. بر اساس اين گزارش، حدود يك سال است كه بسياري از كسب و كارهاي اينترنتي براي پيشگيري از اقدامات مجرمانه، پيشگيري از درج آگهي يك محصول توسط يك فرد با قيمت‌هاي متعدد و پيشگيري از درج آگهي با اهدافي به غير از خريد و فروش، اقدام به استعلام كدملي با شماره موبايل فرد آگهي‌دهنده پيش از انتشار آگهي از طريق سامانه‌اي به نام شاهكار مي‌كنند. ‌اين اقدام گرچه كافي نبوده و داراي نقص‌‌هايي است اما تا حدي به پيشگيري و شناسايي مجرمان احتمالي كمك مي‌كند. احراز هويت كاربران، اقدامي است كه در پلتفرم‌هاي نيازمندي‌هاي آنلاين، نه براي همه آگهي‌ها اما براي حوزه‌های خودرو و مسكن به‌طور جدي اجرا مي‌شود. ‌حال با حذف نمايش قيمت‌ها، ارايه‌دهندگان خودرو و مسكن اين بار در شبكه‌هاي اجتماعي به ويژه اينستاگرام اقدام به عرضه كرده‌اند. ‌با اين تفاوت كه ديگر نه تنها احراز هويت نمي‌شوند، بلكه در لا به لاي آنها مجرماني وجود دارند كه با اهداف پليد اقدام به درج آگهي مي‌كنند.‌ شايد به گمان همان دولتمرداني كه حذف نمايش آيتم قيمت از برنامه‌هاي خريد و فروش را راهكار كنترل قيمت دانسته‌اند، اين بار داروي حل اين معضل را فيلترينگ بدانند؟!

 

• حباب قيمت مسكن، مجازي نبود

اما سوال اينكه آيا با حذف نمايش قيمت از پلتفرم‌های اینترنتی حباب قيمت‌‌ها شكسته شد؟

بر اساس نظرات كارشناسان بازار مسكن، حذف نمايش قيمت، هيچ تاثيري در كاهش و حتي كنترل قيمت‌ها ندارد و به مثابه برطرف كردن علايم باليني يك بيماري مانند تب و بدن درد از طريق استعمال داروهاي ضددرد و نه درمان اساسي آن است. ‌بر اين اساس ارزيابي‌ها حاكي است، به ميزاني كه مواردي از قبيل اتخاذ سياست‌هاي كلان تعيين قيمت توسط دولت در دو حوزه مسكن و خودروسازي، تورم، افزايش قيمت زمين و نهاده‌هاي ساختماني مانند مصالح، وضعيت اقتصادي و سياست‌هاي پولي و بانكي مي‌تواند در تعيين قيمت موثر باشد، نمايش يا عدم نمايش چند آگهي نمي‌تواند تاثيرگذار باشد، اما شايد اين امر با كند كردن چرخه استعلام قيمت، در ايجاد ركود در بازار نقش داشته باشد، ركودي كه به باور برخي كارشناسان حتي از تورم نيز خطرناک‌تر است. ‌

در واقع مشابه‌ترين تصميم‌گيري دولت در زمينه حذف قيمت‌ها از پلتفرم‌هاي اينترنتي را مي‌توان فيلتر پيام‌رسان تلگرام دانست كه پاك كردن صورت مساله به جاي حل آن است. ميان‌بري ناكارآمد كه توسط دولت اتخاذ مي‌شود و در اغلب مسايل حوزه اقتصادي به چشم مي‌خورد. ‌

Khosrodad.‌news@gmail. ‌com

  • برچسب‌ها

دیدگاه‌ها

    ارسال دیدگاه