بانکداری باز تا چه حد رویکرد مناسبی را در پیش گرفته است؟

درب نیمه‌باز «بانکداری باز»

امیرعباس زمانیان

درب نیمه‌باز «بانکداری باز»

بانکداری باز (Open Banking)، رویکرد جدیدی است که به سرعت در بانکداری دنیا در حال رواج است. رویکردی که به ارايه‌دهندگان خدمات مالی اجازه می‌دهد تا با استفاده از وب‌‌‌سرویس‌های بانکی به اطلاعات مالی مشتریان بانک‌ها دسترسی آزاد داشته و بتوانند خدمات خاصی را بر پایه‌ این اطلاعات به کاربران خود ارايه دهند. در بانکداری باز، عملیات بانکداری محدود به چهاردیواری بانک‌ها نیست و بانک‌ها در اصل، تامین‌کننده پلتفرم‌هایی برای عملیات بانکی هستند. بانکداری باز به مشتریان این امکان را می‌دهد که بدون نیاز به مراجعه به شعب بانک یا وارد کردن اطلاعات به صورت دستی در نرم‌افزار اینترنت‌بانک، تمامی امور بانکی را در نرم‌افزارهای داخلی انجام دهند.

لازم به ذکر است برای استفاده از خدمات بانکداری باز، نیاز است بین نرم‌افزار داخلی شرکت و سیستم بانک ارتباط مستقیم برقرار شود، به عبارت دیگر سامانه یکپارچه بانکی در لایه مرکزی قرار می‌گیرد، کارهای اصلی را انجام می‌دهد، نرم‌افزارهای واسط (مالی - حسابداری و غيره) به آن متصل می‌شوند و در هر لحظه امکان انجام فرایندهای مالی و بانکی خود را از طریق سیستم‌های داخلی دارد. همکاری این دو با هم باعث می‌شود بانک بتواند خدمات را به‌صورت تمام وقت و بدون وابستگی به ساعات کاری شعب به آن کسب و کار ارايه کند. در این حالت بانک، حسابی را به منظور دسترسی به خدمات بانک به مشتریان می‌دهد و چون این مشتری به حساب مشتریان دیگر دسترسی ندارد، هرگز از لحاظ امنیتی مشکلی برای بانک و مشتریان به وجود نمی‌آید.

بانکداری باز، طیف گسترده‌ای از خدمات غیرحضوری را با خود به ارمغان آورده است که نرم‌افزارهای مدیریت مالی شخصی می‌تواند تنها یکی از صدها نمونه‌ی آن باشد و البته افراد مختلفی نظیر مدیران بانک‌ها، کارآفرینان و مشتریان نیز می‌توانند از مزایای آن بهرمند شوند.

*مزایای بانکداری باز

همان‌طور که گفته شد، بانکداری باز می‌تواند مزایای بسیاری داشته باشد که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

بهبود عملکرد و کارایی: به دلیل تنوع خدمات، مشتریان می‌توانند به سرویس‌های مورد نظرشان دسترسی پیدا کرده و نیازهای مالی‌شان را برطرف کنند که این موضوع سبب صرفه‌جویی زمان آنها خواهد شد.

یکپارچه بودن خدمات: سیستم‌های بانکی مستقل و موجود در برنامه‌های کاربردی و اپلیکیشن‌ها، خدمات مورد نیاز مشتریان را به صورت کنترل شده و یکپارچه مدیریت می‌کند که این پیوستگی نظم بیشتری به عملیات‌های مالی می‌بخشد.

احترام به حریم خصوصی کاربران: بانکداری باز بر پایه به اشتراک‌گذاری داده‌ها است. اما جایی برای نگرانی از بابت امنیت اطلاعات وجود ندارد زیرا دسترسی به حساب کاربران و تبادل اطلاعات به صورت کاملا ایمن رمزنگاری می‌شود و انجام هیچ یک از مراحل آن نیز بدون اجازه کاربر، ممکن نخواهد بود.

*اهمیت وب‌سرویس‌ها در بانکداری باز

وب‌سرویس یا همان API، یک رابط برنامه‌نویسی نرم‌افزار کاربردی است که امکان برقراری ارتباطی ایمن و ساده را بین اجزای نرم‌افزارهای مختلف فراهم می‌کند. یکی از مهم‌ترین مزیت‌های API امکان شخصی‌سازی آن برای مشتریان و سیستم‌های بانکداری است که باعث می‌شود کاربران به سادگی بتوانند فعالیت‌های خود را مدیریت و کنترل کنند.

یکی از مهم‌ترین چالش‌ها در رویکرد بانکداری باز، حفظ امنیت اطلاعات مشتریان است زیرا آنها نمی‌خواهند که اطلاعات‌شان با اشخاص ناشناس به اشتراک گذاشته شود و این نگرانی ریشه در حملات سایبری دارد که منجر به سرقت اطلاعات کاربران می‌شود. اما استفاده از وب‌سرویس، راهکاری ساده و مطمئن برای مقابله با این حملات است زیرا وب‌سرویس‌های مربوطه، احراز هویت انجام می‌دهند و دسترسی‌ها را به صورت کامل، مدیریت و کنترل می‌کنند.

*نقش بانکداری باز در توسعه کسب ‌و کارها

شرکت‌های ارايه دهنده خدمات مالی می‌توانند با استفاده از بانکداری باز وارد دنیای رقابت دیجیتالی شوند و خدمات و محصولات خود را توسعه دهند؛ مثلا اگر قصد تولید اپلیکیشنی برای موبایل دارید تا مشتریان از طریق آن گردش حساب، موجودی و اطلاعات مالی خود را کنترل و مدیریت کنند، می‌توانید با استفاده از وب‌سرویس‌های بانکی این کار را انجام دهید و دغدغه‌ای از بابت تضمین امنیت اطلاعات و دسترسی‌ها نیز نداشته باشید.

بانک‌ها در رویکرد سنتی خود خدماتی مانند مدیریت حساب و بدهی، مشاوره، سرمایه‌گذاری آنلاین و غیره را برای مشتریان‌شان نداشتند، پس بهترین فرصت برای سازمان‌های ارايه دهنده خدمات مالی این است تا از این شکاف خدمات استفاده کرده و با برطرف کردن این نیازها، برای خود جریان‌های درآمدی جدیدی را خلق کنند.

بانکداری باز، سرویسی گسترده برای دسترسی به طیف وسیعی از خدمات بانکی است. تامین امنیت اطلاعات مشتریان و حفظ انسجام و یکپارچه بودن اطلاعات، چالش پیش‌روی این نوع از بانکداری است و به همین منظور، وب‌‌سرویس‌های گوناگون به وجود آمده‌اند تا ارتباط ایمن و مطمئنی را رقم بزنند.

اما بانکداری باز تا چه حد رویکرد مناسبی را در پیش گرفته است؟ پاسخ به این سوال، کار چندان دشواری نیست و نیازی به درک عمیق از فلسفه بانکداری ندارد. علی‌رغم اینکه بانک‌ها در سال جاری سیستم‌هایشان را به خوبی با سیستم بانکداری باز وفق داده‌اند، توجه صنعت اکنون به سوی بانكداری آزاد و خدماتی است كه ارايه می‌دهد، بنابراین هسته اصلی مدل‌های كاملا جدید تجاری و جریان‌های درآمدزا را پلتفرم‌های دیجیتال تشکیل می‌دهند. همچنین اکوسیستمی که انسان در عصر حاضر مشغول گذران زندگی خود در آن است، تا کنون هرگز به پتانسیل کامل خودش نرسیده است.

*بانکداری باز یا نیمه باز؟

بانک‌ها باید پتانسیل بانکداری باز را بشناسند و کاملا از آن استفاده کنند. انجام این کار به معنای تقویت مشارکت‌هایی است که می‌تواند موجب ایجاد خدمات جدید و در نتیجه درآمدهای جدید شود. در غیر این صورت، بانک‌ها خطر از دست رفتن شانس‌شان در برابر رقیبان نوآورتر را تجربه می‌کنند.

دیگر کافی نیست که بانک‌ها فقط سیستم‌هاي عامل را بسازند، یکپارچه‌سازی API را تبلیغ کنند و به بهترین‌ها امیدوار باشند، بانک‌ها برای موفقیت بیشتر ناچار به یافتن و همکاری با یک شریک تجاری هستند؛ این به معنای مهار جریان بانکداری باز و بهره‌برداری از توسعه‌دهندگان و خرده‌فروشان است که برای دستیابی به یک تجربه بانکی «باز» واقعا ضروری است.