کرونا و لزوم بازنگری در سیاست‌گذاری کلان حوزه فناوری

داوود صفی‌خانی

کرونا و لزوم بازنگری در سیاست‌گذاری کلان حوزه فناوری

با شیوع و همه‌گیری ويروس کرونا، مناسبات اجتماعی و اقتصادی در دنیا دستخوش تغییرات و چالشی جدی شده و بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی به خاطر شکل پیچیده کرونا، متوقف یا به حالت تعلیق درآمده است.

حوزه فناوری هم مثل سایر حوزه‌ها در شرایط کرونایی دچار تغییراتی شده اما به نسبت سایر حوزه‌ها، تهدید کرونایی را تا حدودی به فرصتی برای بهبود و اصلاح تبدیل کرده است.

ضرورت دورکاری و انجام بسیاری از امور در بستر آنلاین، نقش فناوری را در این برهه بیش از گذشته در جامعه و دولت‌ها پررنگ کرده و توجه به قدرت فناوری بسیار قوی‌تر از گذشته شده است. در واقع فناوری، ابزاری قدرتمند در جهت مبارزه با آثار تخریبی کرونا بر پیکر جامعه، نقش بازی می‌کند.  

کشور ما هم از این قاعده مستثنا نبوده و مانند سایر کشورهای پیشرفته، فناوری نقش برجسته‌ای در شرایط کرونایی به عهده گرفته است. لزوم دورکاری و الزام فعالیت‌های جاری بسیاری در بستر آنلاین در واقع حلقه تکمیل‌کننده پروتکل‌های بهداشتی برای رهایی از آثار مخرب کرونا بر سلامت جامعه محسوب می‌شود. به نظر می‌رسد کرونا شرایط و فرصتی ایجاد کرده است تا سیاست‌گذاری‌های کلان فناوری در کشور را مورد بازبینی جدی قرار دهیم و به اهمیت تصمیم‌گیری‌ها در این حوزه مهم بیش از گذشته توجه جدی داشته باشیم. با توجه به نقش ویژه فناوری در زیرساخت توسعه‌ای کشور، به‌خصوص در زمان بحران کرونایی به نظر می‌رسد برای به ثمر نشستن سیاست‌گذاری‌های مهار کرونا و جلوگیری از آثار مخرب فراوان آن بر جامعه، باید روند تصمیم‌گیري‌ها را وارد فاز سیستمی منظمی کرد تا تمام ابعاد و آثار سیاست‌گذاری‌ها بر پیکره جامعه اندیشیده و تحلیل شود.

ضرورت دورکاری و انجام امور در بستر آنلاین بخش بسیار مهم و ویژه‌ای در پروسه مهار کرونا محسوب می‌شود که البته آموزش هم بر آن اضافه شده است، برای اثربخش کردن این پروسه و تبدیل آن به فرصتی برای تحول اساسی در زیر ساخت‌های الکترونیکی شدن فرایندهای کشور، به نظر می‌رسد نگاه کنونی سیاست‌گذاری باید اصلاح شود، نگاهی که آمیخته با ایجاد محدودیت و ممنوعیت در روند واردات کالاهای فناوری است. پرواضح است که برای ثمردهی روند الکترونیکی شدن فرایندهای سازمان‌های دولتی در ابعاد مختلف و توزیع خدمات در بستر آنلاین، دسترسی به کالاهای فناوری در تمام زمینه‌ها به مقدار کامل و کافی نیازی ضروری و بسیار بااهمیت در این شرایط ویژه محسوب می‌شود. اتکا به توان بسیار محدود تولیدات داخلی با توجه به وابستگی آنها به مواد اولیه خارجی، در این شرایط کرونایی، فرایند الکترونیکی شدن را در تمام زمینه‌ها به کندی و با مشکلات زیادی همراه خواهد کرد. نمونه بسیار روشن آن هم کمبود کالاهای بسیار معمولی در بازار فناوری از جمله مودم، وب‌کم، قلم نوری و غيره است.

لذا برای جلوگیری از نقش تخریبی کرونا بر پیکره جامعه و تبدیل تهدید آن به فرصتی برای اصلاح سیاست‌گذاری‌ها و رشد شتابان به روند الکترونیکی فرایندهای سازمانی و خدمات آنلاین، با توجه ویژه به نقش زیرساختی کالاهای فناوری، تمام محدودیت‌ها، ممنوعیت‌های واردات کالاها را باید اصلاح کرد و با اختصاص ارز کافی به واردکنندگان و تسهیل‌سازی سریع این روند، به واردکنندگان، این فرصت را فراهم آورد تا با شناختی که از فرایندهای تقاضا و عرضه کالاها در بازار فناوری در تمامی ابعاد دارند، به کمک دولت آمده و با تنظیم درست مکانیسم عرضه و تقاضا مانند گذشته، فرایند عرضه کالاها را مدیریت کنند؛ به یقین با این سیاست بسیاری از مشکلات مربوط به کمبود کالاها به سرعت مرتفع شده و به صورت سیستمی کمک شایانی به فرایند الکترونیکی شدن و دورکاری فعالیت‌های جاری در بستر آنلاین خواهد كرد.

با توجه به ادامه‌دار بودن روند شیوع کرونا، در روزهای منتهی به شروع رسمی بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها و لزوم آموزش در بستر آنلاین، قطعا دوباره شاهد افزایش موج تقاضا برای کالاهای فناوری خواهیم بود. به همین دلیل روشن، تسهیل و تخصیص روند ارز به واردکنندگان و برداشتن محدودیت‌های وارداتی برای کالاهای فناوری، اهمیت ویژه‌ای در این شرایط دارد.  قطعا عملیاتی کردن سریع این فرایند، انگیزه و زمان لازم را برای واردکنندگان فراهم خواهد آورد تا با نیازسنجی و تامین کالاهای مورد نیاز مصرف‌کنندگان مثل گذشته روند عرضه کالاها را در بازار فناوری مدیریت کنند. قطعا با مدیریت درست روند عرضه کالاها و اشرافی که فعالان و واردکنندگان کالاهای فناوری بر عمق نیاز بازار مصرف دارند، شاهد فراوانی کالاها خواهیم بود و این خود عامل مهمی برای سرعت بخشیدن به روند دورکاری و الکترونیکی کردن فرایندها در ایام کرونا خواهد بود و از بار مشکلات مصرف‌کنندگان در این ایام خواهد کاست.