چسبندگی قیمتی کالاهای فناوری

داوود صفی‌خانی

چسبندگی قیمتی کالاهای فناوری

نظام قیمت‌گذاری کالاها در بازار فناوری از دیرباز رابطه بسیار مستقیمی با نرخ ارز داشته و قیمت‌گذاری لحظه‌ای نسبت به تکانه‌های قیمتی ارز، دیگر به اصل بدیهی در این بازار تبدیل شده است.

نرخ‌گذاری لحظه‌ای با تکانه‌های قیمتی ارز، به شیوه‌ای مرسوم در بازار فناوری تبدیل شده است، تمام ارکان فروش و عرضه بازار فناوری و حتی مصرف‌کننده هم به ناچار به این سبک قیمتی کالاها عادت کرده است. طوری که حتی در روندهای افزایشی نرخ ارز، بسیاری از فروشندگان در سطوح مختلف از اعلام قیمت کالاها خودداری کرده و به اصطلاح سیستم فروش خودشان را می‌بندند. این مساله، عاملی برای هیجانی کردن روند فروش کالاها شده و باعث انتظارات افزایشی نرخ کالاها می‌شود. از طرفی سرعت تغییر قیمت‌ها به حدی می‌رسد که عملا کارکرد نهادهای نظارتی بازار هم کاملا به حاشیه رانده می‌شوند.  

البته پیرامون این نوع شیوه فروش، بحث‌های متعددی انجام شده است که آیا اصلا این نوع نظام فروش خودساخته در بازار فناوری منطقی‌ است؟ یعنی با افزایش نرخ ارز، فروشنده‌ای که از قبل کالایی را با نرخ پایین‌تر خریداری کرده است آیا باید با نرخ قبلی کالا را به فروش برساند یا با نرخ جدید ؟

در خصوص این موضوع، دیدگاهای مختلفی وجود دارد که بخشی معتقد به فروش با نرخ قبلی هستند و کسب سود حاصل از آن را اخلاقی‌تر می‌دانند و عده‌ای هم نزول ارزش پول را دلیلی بر نرخ‌گذاری لحظه‌ای دانسته و سود حاصل آن را توجیه منطقی می‌دانند. از نظر این عده، با افزایش نرخ ارز، قدرت خرید فروشنده کالا به شدت تضعیف شده و قادر به تامین و جایگزینی دوباره کالای فروخته شده نخواهد بود. این عاملی برای نرخ‌گذاری لحظه‌ای قیمت‌ها با تکانه‌های افزایشی رو به بالا، عنوان و توجیه می‌شود. سوال اصلی ما اتفاقا همین است که آیا در تکانه‌های کاهشی نرخ ارز قیمت کالاها هم با همان سرعت و نسبت روند افزایش آن کاهش می‌یابد؟ قطعا پاسخ منفی است و اینجاست که بحث چسبندگی قیمتی مطرح می‌شود.  

البته این یک بحث اقتصادی و تقابل نظام‌های بازار است که منظور این نوشتار نیست، مضاف بر اینکه روند کنونی ذاتا با مکتب‌های بازار دنیا هم مقایسه‌پذیر نیست.

به نظر می‌رسد اساسا سیاست جاری در بازار فناوری هم بر پایه‌های مکتب‌های اقتصادی مدیریت نمی‌شود یعنی در واقع به جای آنکه این شیوه برگرفته از مکاتب اقتصادی بازار و مسايل کلی پیرامون آن باشد، یک اصل خود ساخته در بازار فناوری محسوب می‌شود.

در واقع بازار فناوری و نرخ‌گذاری‌های لحظه‌ای ارزی آن از اصل چسبندگی قیمتی بیشتر پیروی می‌کند. اصلی که وضعیتی را شرح می‌دهد که قیمت نرمال در آن به تغییر به شدت مقاوم است یا به تعبیری چسبندگی قیمت‌ها مانعی برای حرکت سریع قیمت‌ها در بازار حتی با تغییر نرخ ارز است، همچنین قدرت این چسبندگی همیشه در روندهای رو به بالا بسیار قوی و در روند معکوس آن یعنی رو به پایین و کاهش بسیار کند و مقاوم عمل می‌کند. ایراد جدی ما هم در سرعت کاهش این روند قیمت گذاری است که به نسبت روند افزایشی آن،  عملکردی بسیار کند و نامحسوس در بازار دارد.

البته در شرایط کنونی اقتصاد ایران شاهد چسبندگی قیمتی رو به بالا در نرخ تمام بازارها هستیم که منجر به ساختن باور عمومی عدم کاهش قیمت‌ها برای مصرف‌کننده نهایی شده است.

در بازار فناوری متاسفانه روند قیمتی کالاها در تکانه‌های افزایشی نرخ ارزی به شدت رو به بالا سیر می‌کند و از اصل چسبندگی قیمتی شدید رو به بالا الگو می‌گیرد و به سرعت به تمام ارکان بازار تا مرحله مصرف‌کننده نهایی تحمیل می‌شود. اما در روند معکوس آن، کاهش قیمت‌ها سرعت بسیار کندی دارد تا جایی که چندین روز در کف قیمتی قبلی ماندگار یا با نوسان بسیار اندک و ناچیز رو به پایین نرخ‌گذاری می‌شود.

این عامل بسیار مهمی است که باعث شده در کنار انواع سیاست‌های محدودیتی و ممنوعیتی واردات و تعرفه‌ای، کالاهای فناوری به قیمتی گران‌تر از سایر کشورها در بازار فناوری نرخ‌گذاری شود. همچنان که زاویه نقد را به سیاست‌های جاری کلان دولتی در بازار فناوری می‌چرخانیم و از لزوم تسهیل‌سازی واردات و تخصیص ارز و رفع ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های واردات سخن می‌گوییم، به ارکان فروش بازار فناوری هم نقد جدی وارد است تا اگر به اصل چسبندگی قیمتی که ارکان بازار فناوری در سطح فروش با این سیاست نرخ‌گذاری می‌شود، پایبند هستند به روندهای معکوس و کاهشی آن هم وفادار بمانند و از آنجا که جذابیت قیمتی همواره اصل مهم اقبال مصرف‌کننده به بازارها از جمله بازار فناوری است، با نرخ‌گذاری سریع کاهشی در بحبوحه کاهش نرخ ارز باورهای مصرف‌کننده را نسبت به عدم کاهش منطقی قیمت‌ها اصلاح و به پویایی بازار فناوری کمک کنند.

 

  • برچسب‌ها

دیدگاه‌ها

    ارسال دیدگاه