5  سال پس از جراحی باز بر بدنه اینترنت ثابت کشور   

 VDSLآخرین تیر وزارت ارتباطات برای بهبود وضعیت اینترنت ثابت

فاطمه سامعی

 VDSLآخرین تیر وزارت ارتباطات برای بهبود وضعیت اینترنت ثابت

به گفته مسوولان کشور در 10 سال گذشته، اینترنت ثابت رشد کمی داشته و اکنون به رشد منفی رسیده است، این تغییر را کاربران اینترنت ثابت هم احساس می‌کنند. تا کمی پیش رقابت نزدیک بین اینترنت ثابت و اینترنت همراه در قیمت‌ها برقرار بود که بسیاری از مشتری‌های سابق اینترنت خانگی را به سمت بازار موبایل سوق داد. سیاستی که مدت‌ها مورد اعتراض فعالان بازار اینترنت بود و آن را یکی از دلایل اصلی اوضاع رو به افول اینترنت ثابت در کشور می‌دانستند و از وزارت ارتباطات درخواست داشتند که نسخه‌ای برای این ناخوشی ارایه دهد. وزارت ارتباطات هم نسخه‌ای جنجالی برای آنها پیچید.

تصمیم سرنوشت‌ساز برای جراحی بازار اینترنت کشور

ششم آبان‌ماه سال 94 عباسی شاهکوه، معاون وقت بررسی‌های فنی و صدور پروانه سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی با اعلام نتایج دو سال مطالعه و نظرخواهی از اعطای پروانه ایجاد و بهره‌برداری از شبکه ارتباطات ثابت (FCP) به هفت شرکت خبر داد و قرار شد تعداد شرکت‌ها افزایش یابد.

اعطای این پروانه در راستای تجمیع بیش از هزار پروانه موجود در حوزه ارتباطات ثابت صورت گرفت و با اعطای پروانه FCP رویکرد گذشته مبتنی بر پروانه‌‌های تک‌‌سرویسی، استانی و وابسته به فناوری، به پروانه‌‌های مستقل از فناوری، چند سرویسی و سراسری تغییر کرد.

به گفته مسوولان وزارت ارتباطات قرار بود با این پروانه‌های جدید، افزایش سرمایه‌‌گذاری و اشتغال‌زایی رقم بخورد و مجموعه‌های بزرگ اقتصادی شکل بگیرد. البته این اقدام وزارت ارتباطات از ابتدا مخالفان و موافقانی داشت و نقاط ضعف و قوت متعددی در آن دیده می‌شد.

پس از این اقدام اساسی، وزارت ارتباطات اقدامات دیگری از جمله راه‌اندازی سامانه‌‌های شکایت مانند 195 یا سامانه نت‌سنج‌پلاس برای ردیابی زنده کیفیت شبکه شرکت‌ها توسط کاربران را هم به عنوان مکمل انجام داد که ماحصل همه این اقدامات اکنون توسط کاربران اینترنت ثابت قابل قضاوت و ارزیابی است.

 *2  پروانه از دل بی‌شمار مجوز شرکت اینترنتی بیرون آمد

از تجمیع پروانه‌های سابق ارتباطی و اینترنتی اعم از ‌PSTN،PAP ،ISDP و ISP پروانه‌‌های جدید ارتباطات ثابت (FCP)  و خدمات ارتباطی (Servco) شکل گرفت.

شرکت‌های SERVCO توزیع‌کننده اینترنت به مصرف‌‌کننده نهایی هستند، چرا که برای ارايه خدمات اینترنتی باید از شبکه ارتباطی میزبان استفاده کنند. شرکت‌‌هایی که دارای پروانه  SERVCO  باشند، امکان ایجاد شبکه ارتباطی خاص خود را ندارند و باید بر بستر یک شبکه ارتباطی میزبان به ارايه خدمات اینترنت پرسرعت یا تلفن ثابت و دیگر خدمات بپردازند. همچنين وظیفه ارايه خدمات محتوایی، ارتباطی، انتقال داده و ارزش‌افزوده به مشترکان بر بستر شبکه اپراتور میزبان را دارند.

شرکت‌های دارنده‌ پروانه FCP از ادغام شرکت‌هایی که مجوز ISDP توزیع پهنای باند اینترنت و مجوز PSTN  ارايه خدمات تلفن ثابت داشتند، به وجود آمدند. FCP‌ها می‌توانند هرگونه خدمات ارتباطی و انتقال داده را بر بستر شبکه ارايه دهند و خدماتی از قبیل دسترسی به اینترنت پرسرعت، دسترسی به شبکه ملی اطلاعات، توزیع و فروش پهنای باند اینترنت، ارايه خدمات تلفن ثابت، تلفن مبتنی بر IP یا همان VOIP، خدمات وای‌‌فای، فیبر نوری و چند مورد سرویس دیگر را شامل‌ می‌‌شوند. FCPها، به یک مکان مشخص و محدوده جغرافیایی خاص یا بستر فیزیکی محدود هستند و خارج از این محدوده‌ مشخص، امکان استفاده از این سرویس را ندارند. در حال حاضر 17 شرکت دارنده پروانه FCP هستند و عمر پروانه‌های FCP و Servco  به ترتیب 10 و 5 سال است.

*مشکل اینترنت ثابت با تغییر پروانه حل شد؟

جراحی سنگین وزارت ارتباطات بر بدنه اینترنت ثابت کشور برای بهبود وضعیت این بازار در کشور انجام شده بود که اتفاقا با تغییر مدیریتی در شرکت مخابرات ایران به عنوان یکی از قدیمی‌ترین همکاران و رقبای شرکت خصوصی همزمان شد.

سیدمجید صدری، مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، اخیرا درباره تعامل این شرکت با شرکت‌های خصوصی ارایه‌دهنده اینترنت گفته: تعامل با بخش خصوصی از مهم‌ترین اولویت‌های فعالیت مخابرات در دو سال گذشته بوده است، به نحوی که در ابتدای فعالیت تیم مدیریت فعلی در شرکت مخابرات ایران وضعیت شبکه انتقال مناسب نبود و اپراتورهای بزرگ از ما در استان‌‌های مختلف درخواست ظرفیت کرده بودند که نمی‌توانستیم پاسخگو باشیم اما اکنون با برقراری ارتباطات و تعاملات گسترده با تمام اپراتورهای ثابت و سیار، بازار ارتباطات کشور از هم‌افزایی بسیار بیشتری برخوردار شده است.

از سوی دیگر، شیوع ویروس کرونا و افزایش مصرف اینترنت در کشور، شرکت‌های FCP را به ظرفیت بیشتر نیازمند کرد و به مشکلات مردم در استفاده از اینترنت ثابت افزود. اگرچه کاهش سرعت و کیفیت اینترنت از گذشته احساس می‌شد اما این موضوع در روزهای کرونا مشهودتر نيز شد.

آخرین اقدام وزارت ارتباطات برای بهبود کیفیت اینترنت ثابت، راه‌اندازی شبکه VDSL بود. اقدامی که به نفع شرکت‌هایFCP ، مخابرات و افزایش رضایت مردم است. به‌طوری که برخی از شرکت‌های ارايه‌‌کننده اینترنت پرسرعت که قبلا شرکت مخابرات را عامل محدودکننده توسعه شبکه شرکت‌‌های اینترنت ثابت عنوان می‌کردند، اعلام کردند که مخابرات به ‌صورت جدی پای کار آمده‌ و در تلاش است تا وعده دسترسی کاربران به اینترنت چهار برابری محقق شود.

اما با همه این همکاری‌ها، باز مشکل اینترنت ثابت حل نشد تا اینکه در آخرین روزهای سال 98، وزارت ارتباطات برای بهبود اینترنت ضرب‌الاجل تعیین کرده و آنها را موظف کرد طی این زمان، مشکلاتی که در حوزه اینترنت وجود دارد را رفع کنند.

*وضعیت تعامل شرکت‌های‌FCP  با رقیب قدر

برای جویا شدن از آخرین وضعیت همکاری شرکت‌های‌FCP  با رقیب قدرشان یعنی مخابرات با داوود زارعیان، معاون امور مشتریان شرکت مخابرات ایران گفت‌وگو کرده‌ایم.

او در این خصوص گفت: اساسا برنامه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات برای ادغام یا تجمیع شرکت‌های FCP  به نفع شرکت‌های FCP بود، زیرا از روز اول هم تعدد شرکت‌های FCP سیاست صحیحی برایشان نبود؛ این کار قطعا هزینه‌های آنها را هم کاهش خواهد داد.

زارعیان گفت: ادغام یا تجمیع شرکت‌های FCP از نظر همکاری، تفاوتی برای شرکت مخابرات ایران ندارد و هر شخص که پروانه و اجازه سرمایه‌گذاری داشته باشد می‌تواند برای قرارداد و همکاری مراجعه کند اما در مجموع ادغام یا تجمیع شرکت‌های FCP به نفع شرکت‌های FCP بوده است.

او افزود: یکی از مهم‌ترین درخواست‌های شرکت‌های FCP از مخابرات، موضوع بیت‌استریم بوده است؛ درباره فضای مورد نیاز در مراکز مخابراتی هم تا جایی که امکانات داشته مخابرات، فضا در اختیار شرکت‌های FCP قرارداده است و تصور نمی‌کنم که در این خصوص مشکلی وجود داشته باشد و نیازهای‌شان برآورده شده است.

معاون شرکت مخابرات ایران ادامه داد: تعامل آغاز شده است و مخابرات با دو شرکت شاتل و آسیاتک قرارداد بیت‌استریم امضا کرده است. به نظر می‌رسد که در  حال حاضر تعامل خوبی شکل گرفته و از این به بعد هم قرار شده است که این شرکت‌ها با معاونت تجاری شرکت مخابرات، محاسبات مالی را انجام دهند بنابراین در این شرایط همه شرکت‌های FCP از امکانات و ظرفیت مخابرات استفاده می‌کنند و برای بیت‌استریم هم گفته شده که سایر شرکت‌هایی که مایل به قرارداد بیت‌استریم هستند هم برای امضا قرارداد مراجعه کنند و محدودیتی برای شرکت‌ها نیست؛ از این رو معتقدم مشکل خاصی از این نظر بین شرکت‌های FCP و مخابرات وجود ندارد.

او همچنين گفت: رشد مصرف اینترنت توسط کاربران در زمان شیوع ویروس کرونا و دورکاری مشاغل، افزایش يافت كه بالطبع نیاز شرکت‌های FCP به پهنای باند را هم بیشتر كرد. شرکت‌ها مشکل خاصی در ظرفیت‌سازی ندارند و با توجه به اینکه بخشی از ظرفیت اینترنت مورد نیاز خود را از شرکت ارتباطات زیرساخت و بخش دیگری را از شرکت مخابرات می‌گیرند، مشکلی در تامین ظرفیت اضافه موردنیاز در این ایام نداشته‌اند.

* VDSLآخرین امید اینترنت ثابت

وقتی مسوولان، نزول یا حتی توقف توسعه اینترنت ثابت در کشور در یک روند 10 ساله را پذیرفتند، ناگزیر به آینده‌نگری برای آینده نه چندان دور مشغول شدند اما انتظار می‌رود برای دیدن نتیجه آزمون و خطاها 10 سال زمان نیاز نباشد.

امروز پنج سال از روزی که تغییرات اساسی در بازیگران عرصه اینترنت ثابت کشور رقم خورد می‌گذرد و اگر تغییرات و تصمیمات گرفته‌شده، نمودی در وضعیت اینترنت برای کاربر نهایی نداشته باشد، اهمیتی نخواهد داشت که این بازار بین هزار شرکت یا 20 شرکت تقسیم شود. رضایت کاربران اینترنت در کشور در بخش ثابت به اندازه افت محسوس کیفیت در دوران کرونا و به میزان افزایش قیمت بسته‌های اینترنت همراه در ماه گذشته شکننده و بدون ثبات است.

توسعه شبکه بر مبنای فناوری VDSL آخرین تیر وزارت ارتباطات برای بهبود وضعیت اینترنت ثابت است که وعده داده تا پایان سال 99 کاربران شاهد بهبود قابل‌ توجه در دسترسی به اینترنت پرسرعت واقعی خواهند بود.